Анализи
Фон дер Лајен најави мерки против растот на цените на енергијата во ЕУ
Наглото зголемување на цените на енергијата, поттикнато од конфликтот на Блискиот Исток, станува еден од најголемите економски предизвици за Европската унија. Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, најави пакет мерки со кои Брисел има за цел да го ублажи притисокот врз економијата и домаќинствата.
„Од почетокот на конфликтот пред 44 дена, нашата сметка за увоз на фосилни горива се зголеми за повеќе од 22 милијарди евра“, изјави фон дер Лајен по состанокот на Комисијата посветен на економските последици од кризата.
Координација како прв чекор
Еден од клучните елементи на предложените мерки е зајакната координација меѓу земјите членки. Целта е да се избегнат ситуации во кои државите истовремено ги зголемуваат резервите на гас, што води до меѓусебна конкуренција и дополнителен раст на цените.
Сличен пристап се планира и во управувањето со нафтените резерви, со цел да се постигне поголем ефект и да се зачува стабилноста на единствениот пазар. Како што нагласи фон дер Лајен, „силата на Европската унија е во заедничкото дејствување“.
Заштита на најпогодените
Вториот столб од мерките се однесува на заштита на домаќинствата и секторите најсилно погодени од растот на цените.
„Мерките мора да бидат насочени, а не општи – фокусирани на ранливите категории. Тие треба да бидат навремени, брзи и привремени“, истакна претседателката на Комисијата.
Овој пристап значи отстапување од широки субвенции кон попрецизни интервенции, со цел да се намали фискалниот товар.
Пофлексибилни правила за државна помош
Европската комисија планира и воведување привремен механизам што ќе им овозможи на земјите членки поголема флексибилност во доделувањето државна помош.
„Веќе оваа недела ќе започнеме консултации со земјите членки за пофлексибилни правила. Тоа е важен инструмент кој им дава повеќе простор за привремена поддршка на најпогодените сектори“, изјави фон дер Лајен.
Целта е побрзо носење одлуки и поефикасна реакција на пазарните шокови.
Долгорочни решенија: ефикасност и електрификација
Покрај итните мерки, Комисијата подготвува и структурни политики кои ќе бидат претставени пред летото.
Во фокусот ќе биде намалувањето на потрошувачката на енергија. „Најевтината енергија е онаа што не се троши“, нагласи фон дер Лајен, потенцирајќи ја важноста на енергетската ефикасност.
Планираните активности вклучуваат реконструкција на објекти, модернизација на индустријата и намалување на вкупната потрошувачка.
Истовремено, ЕУ ќе работи на оптимизација на сите компоненти што ја формираат цената на електричната енергија – од производството и мрежните трошоци до даноците и системот за тргување со емисии.
Електрификација како стратешка насока
Еден од клучните долгорочни приоритети е забрзана електрификација на економијата, вклучувајќи ја индустријата, греењето и транспортот.
„Електрификацијата на Европа значи поголема независност“, порача фон дер Лајен, јасно посочувајќи го стратешкиот правец на енергетската политика.
Криза како поттик за трансформација
Актуелната енергетска криза уште еднаш ја потврдува ранливоста на европската економија на геополитички шокови и зависноста од увоз на енергенси.
Иако краткорочните мерки имаат за цел стабилизација на цените, долгорочниот фокус сè повеќе се насочува кон енергетска независност и одржливост.
Клучен тест за ЕУ
Претстојниот состанок на лидерите на ЕУ на Кипар ќе биде важен момент за дефинирање заеднички одговор на кризата.
Успехот на предложените мерки ќе зависи од брзината на нивната примена и степенот на координација меѓу земјите членки. Енергетската политика на ЕУ влегува во нова фаза, во која сигурноста на снабдување, одржливоста и конкурентноста стануваат нераздвојни приоритети.
Анализи
Европската индустрија троши сè помалку енергија, но прехранбениот сектор бележи раст
Индустриските капацитети низ Европската Унија продолжуваат да ја намалуваат потрошувачката на енергија, покажуваат најновите податоци на Евростат. Во 2024 година, европската индустрија потрошила 8.835 петџули енергија, што претставува намалување од 8,1 отсто во споредба со пред десет години и продолжување на долгорочниот тренд на пад кој трае од 1990 година.
Електричната енергија и натаму има најголем удел во индустриската потрошувачка со 33,3 проценти, додека природниот гас учествува со 31,9 проценти. Обновливите извори на енергија и биогоривата се на третото место со удел од 11,3 проценти, надминувајќи ја нафтата и нафтените деривати.
Особено е забележливо намалувањето на употребата на јаглен и други цврсти фосилни горива, чија потрошувачка е намалена за речиси 35 проценти во однос на 2014 година. Во исто време, користењето на обновливи извори на енергија е зголемено за повеќе од 24 проценти, што укажува на забрзана енергетска транзиција во европската индустрија.
Сепак, не сите индустриски гранки го следат истиот тренд. Производството на храна, пијалаци и тутун бележи пораст на потрошувачката на енергија од 4,7 проценти во последната деценија и сега учествува со 12,8 проценти во вкупната индустриска потрошувачка на енергија во ЕУ.
Овој сектор најмногу се потпира на природниот гас, кој покрива 46,3 проценти од неговите енергетски потреби, додека електричната енергија учествува со 35,3 проценти. Истовремено, токму во прехранбената индустрија е забележан и значителен раст на користењето обновливи извори на енергија и биогорива, за дури 68,4 проценти во споредба со 2014 година.
Податоците покажуваат дека европската индустрија станува поенергетски ефикасна и сè помалку зависна од фосилните горива, но и дека растот на производството на храна носи поголеми енергетски потреби. Тоа укажува дека зелената транзиција во Европската Унија не се одвива со исто темпо во сите сектори.
Во рамки на напорите за постигнување климатска неутралност до 2050 година, Европската комисија во 2021 година го претстави пакетот мерки „Fit for 55“, чија цел е до 2030 година емисиите на стакленички гасови во ЕУ да се намалат за најмалку 55 проценти во однос на нивото од 1990 година.
Анализи
Буџетскиот дефицит на Македонија достигна 25,6 милијарди денари во првите четири месеци од годината
Буџетскиот дефицит на Северна Македонија во периодот јануари–април 2026 година изнесува 25,6 милијарди денари (околу 415 милиони евра), што претставува значително зголемување во споредба со истиот период минатата година, кога дефицитот изнесувал 14,7 милијарди денари.
Според податоците на Министерството за финансии, вкупните приходи во консолидираниот буџет во првите четири месеци од годинава достигнале 113,6 милијарди денари, што е повеќе од 107 милијарди денари регистрирани во истиот период во 2025 година.
Во исто време, буџетските расходи пораснале уште побрзо и достигнале 139,2 милијарди денари, наспроти 121,7 милијарди денари во првите четири месеци од минатата година.
Само во април, буџетот забележал дефицит од 380 милиони денари, додека во април 2025 година дефицитот изнесувал само 5,8 милиони денари.
На крајот од 2025 година, буџетскиот дефицит на државата изнесуваше 41,8 милијарди денари, што беше малку пониско во однос на 41,9 милијарди денари една година претходно.
Податоците покажуваат дека и покрај растот на буџетските приходи, значителното зголемување на расходите придонело за продлабочување на буџетскиот јаз во првите четири месеци од 2026 година.
Анализи
ДЗС: Намален бројот на невработени во првите три месеци од годинава, расте неформалната вработеност
Во првото тримесечје од 2026 година бројот на невработени лица во земјава е намален за еден процент во споредба со претходниот квартал, а за 2,3 проценти во однос на истиот период лани, покажуваат податоците на Државниот завод за статистика.
Според статистиката, во државата има 90.499 невработени лица, додека бројот на вработени изнесува 707.385. Стапката на невработеност е 11,3 проценти, а стапката на вработеност достигнува 46,5 проценти.
Од вкупниот број невработени, 62,4 проценти се мажи, а 37,6 проценти жени. Кај вработените, пак, мажите учествуваат со 57,9 проценти, а жените со 42,1 процент.
Податоците покажуваат дека активното население во земјата брои 797.884 лица, при што стапката на активност изнесува 52,5 проценти.
Во меѓувреме, евидентиран е раст на неформалната вработеност. Во првите три месеци од годинава неформално биле ангажирани 94.197 лица, што претставува зголемување од 4,3 проценти во однос на претходното тримесечје.
Најголем дел од неформално вработените работат во секторот земјоделство, шумарство и рибарство, каде што се ангажирани 43,6 проценти од нив, додека 17,5 проценти работат во градежништвото.
Најновите податоци укажуваат дека пазарот на трудот бележи благо намалување на невработеноста, но истовремено и зголемување на бројот на лица кои работат надвор од формалните работни односи.
-
Банкипред 2 месециСтопанска банка АД – Скопје од утре започнува со исплата на пензиите за месец март
-
Продуктипред 2 месециИуте Македонија носи европски здравствен стандард – за првпат во земјава се воведува второ медицинско мислење
-
Останатопред 2 месециУправата за јавни приходи донесе стратешки документ со цел подобрување на усогласеноста
-
Продуктипред 1 месецУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка: Исплатата на пензиите за март започнува на 1 април
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка предвремено ги исплати пензиите за месец март
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Марјан Ристески: Акцизата на горивата под лупа, можно ново замрзнување на цените
-
Кариерапред 2 месециКомерцијална банка вработува Помлад соработник за администрирање на кредити и гаранции (Back Office)


