Анализи
Трамп нареди блокада на Ормускиот теснец: Растат тензиите со Иран, загриженост и во Кина
Американскиот претседател Доналд Трамп најави воведување поморска блокада во Ормускиот теснец, со што американската морнарица ќе преземе контрола врз еден од најважните светски поморски коридори. Одлуката предизвика силни реакции на меѓународната сцена.
Според најавата, американската морнарица нема да дозволува премин на бродови што пловат кон ирански пристаништа или се обидуваат да го напуштат теснецот од нив. Со овој потег, Вашингтон има цел да воспостави стратешка контрола врз Ормускиот теснец и да го ограничи влијанието на Техеран врз поморскиот сообраќај.
Трамп го обвини Иран дека го уценува остатокот од светот, истакнувајќи дека иранските власти се однесувале како да имаат посилна преговарачка позиција за време на неодамнешните разговори во Исламабад. „Но, нема да ја имаат“, изјави тој, додавајќи дека иранскиот воен апарат е значително ослабен.
Одлуката за блокада се толкува и како предупредување до Кина, која голем дел од увозот на нафта го обезбедува токму преку Ормускиот теснец. Трамп најави дека бродови кои претходно платиле такси за премин кон Иран може да бидат запленети.
Американскиот претседател исто така посочи дека блокадата ќе се искористи и за отстранување на ирански поморски мини од теснецот, при што не ја исклучи можноста за учество на сојузници од НАТО.
Во однос на неуспешните преговори во Исламабад, Трамп изјави дека американската делегација, предводена од Џеј Ди Венс, успеала да обезбеди речиси сите барања, но дека Иран одбил да се откаже од своите нуклеарни амбиции. Тој нагласи дека развојот на нуклеарно оружје од страна на Иран претставува „црвена линија“.
Трамп повтори дека нема да дозволи Иран да поседува нуклеарно оружје, бранејќи ја и својата контроверзна изјава дека би можел да „ја уништи иранската цивилизација“, тврдејќи дека токму таа реторика го натерала Техеран да седне на преговарачка маса.
Во меѓувреме, финансиските пазари реагираат со загриженост. На Волстрит се очекува пад на акциите поради страв од можна ескалација на конфликтот. Аналитичарите предупредуваат дека евентуален напад врз американски воени бродови би можел да го наруши кревкиот прекин на огнот.
Остра критика за потегот на Трамп упати демократскиот сенатор Марк Ворнер, кој оцени дека ваквата политика може да доведе до долгорочно високи цени на енергенсите и дополнителна нестабилност.
Од друга страна, републиканските политичари ја поздравија одлуката, оценувајќи дека блокадата му го одзема на Иран клучниот економски и политички адут, контролата врз еден од најважните енергетски коридори во светот.
Анализи
Европската индустрија троши сè помалку енергија, но прехранбениот сектор бележи раст
Индустриските капацитети низ Европската Унија продолжуваат да ја намалуваат потрошувачката на енергија, покажуваат најновите податоци на Евростат. Во 2024 година, европската индустрија потрошила 8.835 петџули енергија, што претставува намалување од 8,1 отсто во споредба со пред десет години и продолжување на долгорочниот тренд на пад кој трае од 1990 година.
Електричната енергија и натаму има најголем удел во индустриската потрошувачка со 33,3 проценти, додека природниот гас учествува со 31,9 проценти. Обновливите извори на енергија и биогоривата се на третото место со удел од 11,3 проценти, надминувајќи ја нафтата и нафтените деривати.
Особено е забележливо намалувањето на употребата на јаглен и други цврсти фосилни горива, чија потрошувачка е намалена за речиси 35 проценти во однос на 2014 година. Во исто време, користењето на обновливи извори на енергија е зголемено за повеќе од 24 проценти, што укажува на забрзана енергетска транзиција во европската индустрија.
Сепак, не сите индустриски гранки го следат истиот тренд. Производството на храна, пијалаци и тутун бележи пораст на потрошувачката на енергија од 4,7 проценти во последната деценија и сега учествува со 12,8 проценти во вкупната индустриска потрошувачка на енергија во ЕУ.
Овој сектор најмногу се потпира на природниот гас, кој покрива 46,3 проценти од неговите енергетски потреби, додека електричната енергија учествува со 35,3 проценти. Истовремено, токму во прехранбената индустрија е забележан и значителен раст на користењето обновливи извори на енергија и биогорива, за дури 68,4 проценти во споредба со 2014 година.
Податоците покажуваат дека европската индустрија станува поенергетски ефикасна и сè помалку зависна од фосилните горива, но и дека растот на производството на храна носи поголеми енергетски потреби. Тоа укажува дека зелената транзиција во Европската Унија не се одвива со исто темпо во сите сектори.
Во рамки на напорите за постигнување климатска неутралност до 2050 година, Европската комисија во 2021 година го претстави пакетот мерки „Fit for 55“, чија цел е до 2030 година емисиите на стакленички гасови во ЕУ да се намалат за најмалку 55 проценти во однос на нивото од 1990 година.
Анализи
Буџетскиот дефицит на Македонија достигна 25,6 милијарди денари во првите четири месеци од годината
Буџетскиот дефицит на Северна Македонија во периодот јануари–април 2026 година изнесува 25,6 милијарди денари (околу 415 милиони евра), што претставува значително зголемување во споредба со истиот период минатата година, кога дефицитот изнесувал 14,7 милијарди денари.
Според податоците на Министерството за финансии, вкупните приходи во консолидираниот буџет во првите четири месеци од годинава достигнале 113,6 милијарди денари, што е повеќе од 107 милијарди денари регистрирани во истиот период во 2025 година.
Во исто време, буџетските расходи пораснале уште побрзо и достигнале 139,2 милијарди денари, наспроти 121,7 милијарди денари во првите четири месеци од минатата година.
Само во април, буџетот забележал дефицит од 380 милиони денари, додека во април 2025 година дефицитот изнесувал само 5,8 милиони денари.
На крајот од 2025 година, буџетскиот дефицит на државата изнесуваше 41,8 милијарди денари, што беше малку пониско во однос на 41,9 милијарди денари една година претходно.
Податоците покажуваат дека и покрај растот на буџетските приходи, значителното зголемување на расходите придонело за продлабочување на буџетскиот јаз во првите четири месеци од 2026 година.
Анализи
ДЗС: Намален бројот на невработени во првите три месеци од годинава, расте неформалната вработеност
Во првото тримесечје од 2026 година бројот на невработени лица во земјава е намален за еден процент во споредба со претходниот квартал, а за 2,3 проценти во однос на истиот период лани, покажуваат податоците на Државниот завод за статистика.
Според статистиката, во државата има 90.499 невработени лица, додека бројот на вработени изнесува 707.385. Стапката на невработеност е 11,3 проценти, а стапката на вработеност достигнува 46,5 проценти.
Од вкупниот број невработени, 62,4 проценти се мажи, а 37,6 проценти жени. Кај вработените, пак, мажите учествуваат со 57,9 проценти, а жените со 42,1 процент.
Податоците покажуваат дека активното население во земјата брои 797.884 лица, при што стапката на активност изнесува 52,5 проценти.
Во меѓувреме, евидентиран е раст на неформалната вработеност. Во првите три месеци од годинава неформално биле ангажирани 94.197 лица, што претставува зголемување од 4,3 проценти во однос на претходното тримесечје.
Најголем дел од неформално вработените работат во секторот земјоделство, шумарство и рибарство, каде што се ангажирани 43,6 проценти од нив, додека 17,5 проценти работат во градежништвото.
Најновите податоци укажуваат дека пазарот на трудот бележи благо намалување на невработеноста, но истовремено и зголемување на бројот на лица кои работат надвор од формалните работни односи.
-
Банкипред 2 месециСтопанска банка АД – Скопје од утре започнува со исплата на пензиите за месец март
-
Продуктипред 2 месециИуте Македонија носи европски здравствен стандард – за првпат во земјава се воведува второ медицинско мислење
-
Останатопред 2 месециУправата за јавни приходи донесе стратешки документ со цел подобрување на усогласеноста
-
Продуктипред 1 месецУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка: Исплатата на пензиите за март започнува на 1 април
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка предвремено ги исплати пензиите за месец март
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Марјан Ристески: Акцизата на горивата под лупа, можно ново замрзнување на цените
-
Кариерапред 2 месециКомерцијална банка вработува Помлад соработник за администрирање на кредити и гаранции (Back Office)


