Анализи
И македонските банки ќе мора да овозможат инстант плаќања
Македонските банки ќе мора да дозволат инстант плаќања за граѓаните и компаниите кои ќе се извршуваат во многу кратко време од околу 10 секунди. Тоа значи дека парите од сметката на плаќачот ќе легнат на сметката на примачот за не подолго време од 10 секунди. Ова претставува своевидна револуција во светот на платежните трансакции затоа што примачот веднаш ќе може да располага со парите и да врши натамошни трансфери доколку му се потребни.
Но, инстант плаќањата ќе може да се вршат само во домашниот платен промет, а не и во меѓународниот затоа што тука основна пречка е Законот за девизно работење кој не дозволува граѓаните од земјава туку така да префрлаат пари во странство. Инаку, и во земјите од Европската унија сите банки и платежни институции од 1 јануари следната година ќе мора да извршуваат инстант плаќања, услуга која досега беше достапна на доброволна основа на платежната институција.
Новитет со инстант плаќањата во домашниот платен промет го воведува КИБС заедно со учесниците во платниот систем во земјава – деловните банки, Народната банка и двата трезори при Министерството за финансии и Фондот за здравствено осигурување. Системот за инстант плаќања на кој се работи ќе се состои од две платформи, платформа за централно решение за инстант плаќања и платформа која ќе овозможи канали (решенија) за иницирање и прифаќање инстант плаќања, која ќе биде поврзана директно за централното ИП-решение.
Предвидена е и платформа која за потрошувачите (физички и правни лица) ќе овозможи мобилна апликација преку која ќе може да се иницираат инстант плаќања, а за трговците што ќе прифаќаат инстант плаќања, предвидени се повеќе решенија поддржани од платформата: мобилна апликација за трговци, ИП-платежна апликација за ПОС-терминали, функционалност за ИП кај интернет-продавниците и функционалност за ИП интегрирана во системот на трговецот, согласно неговите потреби.
Придобивките од инстант плаќањата се тоа што плаќачот може да плати од својата сметка во кое било време, каде било и кому било, парите се веднаш достапни за користење за примачот, а трошоците на банките за управување со готовина ќе се намалат.
Дознаваме дека се уште не се испеглани сите детали околу функционирањето на новиот систем за инстант плаќања затоа што банките бараат средствата што ќе ги издвојат на посебна сметка во централната банка за порамнување на инстант плаќањата во реално време да се евидентираат како дел од задолжителната резерва.
Но, останува фактот дека граѓаните и компаниите нема да можат да вршат инстант плаќања кон странство затоа што Законот за девизно работење строго забранува брзи и нерегулирани одливи на финансиски средства од земјава затоа што тоа може да предизвика големи одливи и нарушување на монетарната стабилност и на девизниот курс.
Инаку, од почетокот на следната година инстант плаќања ќе мора задолжително да дозволат и банките и платежните институции во еврозоната, а неколку месеци подоцна и во целата Европска унија.
Европскиот парламент формално ја одобри легислативата, која наложува плаќањата помеѓу граѓаните и компаниите да се вршат во рок од 10 секунди, во кои е вклучена и нотификација дека примачот ги примил парите.
Во овие 10 секунди платежната институција треба:
- Да го провери идентитетот на примачот
- Да провери евентуална измама
- Да провери евентуални забрани и казни
Познавачите коментираат дека овој новитет навистина е голем предизвик за многу банки и платежни институции, кои ќе треба да ги ревидираат своите инструменти за мониторирање на трансакциите и за превенција од злоупотреби и измами.
Според новата регулатива, сите платежни институции ќе мора да им обезбедат на своите клиенти опција во кој било период од денот да вршат кредитен трансфер што нема да трае подолго од 10 секунди од моментот на одобрување. Трошокот за инстант плаќањата не смее да биде повисок од тој за редовни кредитни трансфери, за кои пак некогаш се потребни повеќе денови за да се извршат.
Според агенцијата Ернст и Јанг, на крајот од 2021 година само 11% од кредитните трансфери во ЕУ биле извршени со брзи плаќања. Комесаријатот за надоместоци за финансиски услуги во Брисел проценува дека близу 200 милијарди евра се заглавени секој ден во транзитот на кредитните трансфери во европскиот финансиски систем.
Со овие новитети, ЕУ сака да се доближи на Бразил, Индија, Австралија и Велика Британија, каде инстант плаќањата растат многу брзо. Застапниците на новата регулатива коментираат дека системот на ЕУ за платежни трансакции е базиран на систем од 80-те години на минатиот век и дека со новата регулатива конечно ќе влезе во 21 век.
Анализи
Азиските берзи во пад поради новите тензии меѓу САД и Иран, инвеститорите бегаат кон побезбедни средства
Азиските берзи забележаа значителен пад во четвртокот откако обновените судири меѓу САД и Иран предизвикаа загриженост кај инвеститорите и ги поттикнаа да се насочат кон побезбедни инвестиции.
Широкиот индекс на азиско-пацифички акции MSCI, без Јапонија, се намали за 1,6 отсто. Јапонскиот индекс Никеи 225 загуби 1,4 проценти, додека јужнокорејските акции, по враќањето на тргувањето по празник, паднаа за дури 2,6 проценти. Во минус беа и фјучерсите на американските берзански индекси.
И покрај подобрите од очекуваните економски податоци од САД, пазарите најмногу реагираа на геополитичките ризици и можните последици од конфликтот на Блискиот Исток врз глобалниот раст, енергетските пазари и финансиската стабилност.
На Волстрит, индексот S&P 500 се намали за 0,7 проценти, иако американскиот услужен сектор во мај забележа посилен раст од предвидувањата. Аналитичарите оценуваат дека инвеститорите во моментов повеќе внимание посветуваат на ризиците од ескалација на конфликтот отколку на позитивните економски показатели.
Во меѓувреме, цените на нафтата се повлекоа од неодамнешните високи нивоа по договорот за прекин на огнот меѓу Израел и Либан. Фјучерсите на нафтата Брент паднаа за 0,7 проценти, на 97,14 долари за барел. Сепак, трговците остануваат внимателни поради кревката безбедносна состојба во регионот и тензиите поврзани со Иран.
Дополнителна неизвесност доаѓа и од политичките случувања во Вашингтон. Претставничкиот дом на САД усвои резолуција со која се ограничуваат овластувањата на претседателот Доналд Трамп за продолжување на воените операции против Иран, но мерката се соочува со сериозни пречки во Сенатот и најверојатно би била ставена под вето доколку напредува понатаму.
Притисок почувствува и технолошкиот сектор. Акциите на производителот на чипови Broadcom потонаа за повеќе од 13 проценти по разочарувачките квартални резултати и задржувањето на претходната прогноза за продажба во 2027 година, што предизвика сомнежи за темпото на раст на секторот поврзан со вештачката интелигенција.
На валутните пазари, јапонскиот јен зајакна по сигналите дека Банката на Јапонија би можела да ги зголеми каматните стапки во блиска иднина. Австралискиот долар доби поддршка од подобрените трговски податоци, но подоцна ги загуби најголемиот дел од добивките поради зголемената претпазливост на инвеститорите.
Златото, традиционално сметано за безбедно засолниште во време на кризи, поскапе за 0,9 проценти, додека криптовалутите останаа под притисок. Биткоинот падна за 1,2 проценти на околу 64.118 долари, продолжувајќи го негативниот тренд од последните денови.
Аналитичарите предупредуваат дека доколку не дојде до намалување на тензиите меѓу Вашингтон и Техеран, нестабилноста на финансиските пазари би можела да остане висока и во наредниот период. Според нив, геополитичките ризици во моментов имаат поголемо влијание врз расположението на инвеститорите отколку економските показатели.
Анализи
Златото поскапе поради послаб долар и пад на цените на нафтата
Цените на златото пораснаа во текот на утринското тргување на азиските пазари, поттикнати од слабеењето на американскиот долар и намалувањето на цените на нафтата, што ги охрабри инвеститорите да ги пренасочат средствата кон сигурни засолништа.
Спот цената на златото порасна за 0,4 отсто и достигна 4.450,16 долари за унца, додека фјучерсите на златото за испорака во август забележаа раст од 0,2 отсто и се искачија на 4.477 долари за унца.
Во исто време, цените на нафтата се намалија по силниот раст забележан во претходната сесија. Нафтата Брент поевтини за 67 центи или 0,69 отсто и се тргуваше по 97,14 долари за барел, додека американската сурова нафта WTI падна за 62 центи или 0,65 отсто, на 95,40 долари за барел.
Позитивниот тренд се прошири и на останатите благородни метали. Среброто поскапе за 0,8 отсто на 73,26 долари за унца, платината забележа раст од 0,2 отсто и достигна 1.863,25 долари, а паладиумот порасна за 0,5 отсто на 1.307,67 долари за унца.
Аналитичарите оценуваат дека утринскиот пад на цените на нафтата е резултат на профитирање од претходниот силен раст, како и на привременото смирување на тензиите во регионот на Персискиот Залив, што овозможило техничка корекција на пазарот.
Златото и натаму останува една од најатрактивните инвестиции во услови на неизвесност на финансиските пазари, инфлаторни притисоци и очекувања поврзани со идните потези на американската централна банка.
Анализи
БДП на Северна Македонија порасна за 3,1 отсто во првиот квартал од 2026 година
Економијата на Северна Македонија забележа реален раст од 3,1 отсто на годишно ниво во првиот квартал од 2026 година, што претставува забавување во однос на растот од 3,8 отсто регистриран во последниот квартал од 2025 година, покажуваат податоците на Државниот завод за статистика.
Бруто домашниот производ (БДП) во периодот јануари–март достигнал 240,6 милијарди денари по тековни цени.
Извозот на стоки и услуги е зголемен за 6,2 отсто во споредба со истиот период лани, додека увозот пораснал за 5,2 отсто.
Финалната потрошувачка бележи раст од 3,2 отсто на годишно ниво и учествува со 86,4 отсто во структурата на БДП.
Според официјалните податоци, македонската економија во 2025 година остварила реален раст од 3,5 отсто, по растот од 3 отсто во 2024 година. И покрај забавувањето на почетокот на годинава, економската активност останува во позитивна зона, поттикната од растот на трговијата и потрошувачката.
-
Продуктипред 2 месециИуте Македонија носи европски здравствен стандард – за првпат во земјава се воведува второ медицинско мислење
-
Останатопред 2 месеци
Управата за јавни приходи донесе стратешки документ со цел подобрување на усогласеноста
-
Продуктипред 1 месецУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!
-
Кариерапред 2 месециКомерцијална банка вработува Помлад соработник за администрирање на кредити и гаранции (Back Office)
-
Банкипред 1 месец
Стопанска банка АД – Скопје со план за исплата на дивиденда од над 16 милиони евра
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Горан Ѓорѓиевски | Ценовен шок на хоризонтот: Од септември следува значително поскапување
-
Останатопред 2 месеци
Какво ќе биде работното време за Велигденските празници?
-
Бизниспред 1 месец
Македонски Телеком предлага повисока дивиденда за 2025 година


