Еврото во вторникот забележа пад на европските пазари во однос на американскиот долар и другите глобални валути, повлекувајќи се од највисокото ниво во последните две недели. Причина за тоа е зголемената побарувачка за американскиот долар како „сигурно засолниште“, по воздушните напади на САД и Израел врз енергетската инфраструктура во Иран.

Нападите врз иранските енергетски капацитети дополнително ја усложнија дипломатската ситуација. Според аналитичарите, ваквите потези ги нарушуваат веќе кревките односи и ја намалуваат веројатноста Техеран да се врати на преговарачката маса под директен воен притисок.

На девизните пазари, еврото ослабе за 0,3% и се тргуваше по курс од 1,1576 долари, откако на почетокот на денот изнесуваше 1,1612 долари, а достигна и дневен максимум од 1,1618 долари. Претходно, во понеделникот, еврото порасна за 0,35%, достигнувајќи двонеделен максимум од 1,1640 долари, по најавата за можни разговори меѓу САД и Иран и одложувањето на воените акции.

Истовремено, американскиот долар зајакна, при што доларскиот индекс се искачи од двонеделното најниско ниво, одразувајќи ја обновената побарувачка за американската валута.

Иако претходно беше најавено одложување на нападите, во вторникот американските и израелските сили извршија интензивни удари врз одредени енергетски цели во Иран. Овој развој може да доведе до натамошна ескалација на конфликтот, вклучително и можни ракетни напади врз цели во Израел и земјите од Заливот.

Во меѓувреме, Европска централна банка ја задржа каматната стапка непроменета на последниот состанок, шести по ред. Сепак, според извори, можно е веќе следниот месец да започне дебата за зголемување на каматните стапки. Пазарите веќе ги зголемија очекувањата за покачување од 25 базични поени на априлскиот состанок.

Инвеститорите сега го насочуваат вниманието кон најавените економски податоци за март, кои ќе дадат појасна слика за состојбата во индустрискиот и услужниот сектор во Европа, како и за влијанието на растечките цени на енергенсите врз економската активност.

Објавен е Годишниот извештај од Регистарот на цени и закупнини за пазарот на недвижности за 2025 година, кој дава сеопфатен преглед на состојбите и трендовите во секторот, врз основа на официјални податоци за реализирани купопродажби и договори за закуп.

Според извештајот, пазарот на недвижности во 2025 година бележи значителна активност со вкупно 33.381 реализирани трансакции, што претставува раст од 7,6 проценти во однос на претходната година. Од нив, 23.470 се купопродажби, со раст од 4 проценти, додека бројот на закупи достигнал 9.911, што е зголемување од 17 проценти.

Вкупната финансиска вредност на пазарот изнесува околу 1,14 милијарди евра, што е раст од 12,9 проценти. Најголем дел од оваа вредност е остварен во четвртиот квартал, кога се реализирани трансакции во вредност од околу 314 милиони евра.

Станбениот сектор останува доминантен. Становите учествуваат со 33 проценти во вкупниот број купопродажби и дури 48 проценти од вкупната вредност на пазарот. Иако бројот на продадени станови бележи пад од 3,9 проценти, нивната вредност е зголемена за 10,8 проценти, што укажува на стабилизација и раст на цените.

Земјоделското земјиште и шумите учествуваат со 31 процент во купопродажбите, додека градежното земјиште со 14 проценти бележи значителен раст на вредноста од 36 проценти. Куќите, пак, учествуваат со 13 проценти и бележат раст на вредноста од 37 проценти.

Најголема пазарна активност е забележана во урбаните општини, особено во Скопје. Најмногу трансакции се реализирани во Центар (2.414), Аеродром (1.963) и Карпош (1.791). Во овие општини се регистрирани и највисоките просечни цени на становите – 1.692 евра по квадратен метар во Центар, 1.558 евра во Карпош и 1.419 евра во Аеродром. Највисоката постигната цена достигнала 3.784 евра по квадратен метар во Аеродром.

Пазарот на новоградби покажува најголема динамика во скопските општини, при што најголем раст на цените е забележан во Центар (31 процент), додека во Охрид е евидентиран пад од 4 проценти.

Извештајот нотира и рекордни трансакции, меѓу кои најскап стан продаден во Аеродром за 166.500 евра, најскапа куќа во Центар за 1,5 милиони евра и најскап деловен простор, исто така во Центар, за 6,8 милиони евра.

Паралелно, расте и пазарот на закуп. Вкупната месечна закупнина достигнала околу 4 милиони евра. Најголемо учество имаат становите со 35 проценти, со раст на закупнината од 15 проценти, како и деловните простори со 34 проценти, каде растот изнесува 24 проценти. Овие показатели укажуваат на зголемена побарувачка за изнајмување.

Заклучоците од извештајот укажуваат на стабилен раст на пазарот, доминација на урбаните центри и засилен интерес за закуп. Се очекува умерен раст и во 2026 година, со зголемен интерес за инвестиции и продолжен раст на закупите.

Пазарот на недвижности во 2025 година се оценува како стабилен, активен и атрактивен за инвестирање, со позитивни економски трендови и изразена урбана концентрација.

Дали државните пензии во Европа се доволни за покривање на основните трошоци за живот? Според најновото истражување на компанијата за човечки ресурси и пресметка на плати Moorepay, одговорот е негативен за повеќе од половина од анализираните земји.

Анализата, која ги споредува пензиите со трошоците за живот кон крајот на октомври 2025 година, покажува огромни разлики низ континентот. Во дури 20 од 39 европски држави, пензиите не се доволни за покривање на основните трошоци и тоа без да се земе предвид киријата, што значи дека реалната состојба може да биде уште понеповолна.

На врвот на листата се наоѓа Луксембург, каде просечната пензија изнесува околу 28.790 евра, додека трошоците за живот се проценети на 12.791 евра. Тоа значи дека пензионерите таму имаат значителен вишок. Слична состојба има и во Италија и Финска, каде пензиите се повеќе од двојно повисоки од трошоците, како и во Шпанија и Данска, каде покриеноста е речиси целосна.

Во групата земји каде пензиите значително ги надминуваат трошоците за живот спаѓаат и Исланд, Норвешка, Германија, Белгија, Австрија, Франција, Холандија и Шведска, со сооднос меѓу 150 и 180 проценти. Постојат и земји како Швајцарија, Ирска, Обединетото Кралство, Полска, Чешка и Грција, каде пензиите ги покриваат основните трошоци, но со многу помал простор за дополнителни расходи.

Од друга страна, во голем број земји пензионерите се соочуваат со финансиски притисок. Во 20 европски држави пензиите не се доволни за покривање на трошоците за живот. Во некои од нив, како Словенија, Словачка, Естонија и Португалија, покриеноста е блиску до 100 проценти, но сепак недоволна.

Во оваа група се и земјите од регионот, Црна Гора, Литванија, Хрватска и Унгарија, каде пензиите покриваат околу 80 до 90 проценти од трошоците.

Состојбата е уште потешка во дел од Источна Европа и Балканот, каде пензиите не покриваат ни половина од трошоците за живот. Најниско рангирани се Грузија, Албанија, Украина и Молдавија. Во оваа категорија се и Босна и Херцеговина, Кипар, Северна Македонија, Турција и Латвија.

Податоците укажуваат на јасна географска поделба, во Северна и Западна Европа пензиите најчесто ги покриваат или ги надминуваат основните трошоци, додека во Централна Европа покриеноста е умерена. Во Источна Европа и на Балканот, пак, пензиите најчесто не се доволни.

Експертите посочуваат дека разликите се резултат на економската моќ на државите, но и на структурата на пензиските системи. Во многу посиромашни земји, семејната поддршка останува клучен фактор за преживување на постарите лица.

Според податоците на ОЕЦД, дури 66 проценти од приходите на лицата над 65 години во Европа доаѓаат од јавни трансфери, што ја нагласува важноста на пензиските системи за квалитетот на живот на пензионерите.