Анализи
И македонските банки ќе мора да овозможат инстант плаќања
Македонските банки ќе мора да дозволат инстант плаќања за граѓаните и компаниите кои ќе се извршуваат во многу кратко време од околу 10 секунди. Тоа значи дека парите од сметката на плаќачот ќе легнат на сметката на примачот за не подолго време од 10 секунди. Ова претставува своевидна револуција во светот на платежните трансакции затоа што примачот веднаш ќе може да располага со парите и да врши натамошни трансфери доколку му се потребни.
Но, инстант плаќањата ќе може да се вршат само во домашниот платен промет, а не и во меѓународниот затоа што тука основна пречка е Законот за девизно работење кој не дозволува граѓаните од земјава туку така да префрлаат пари во странство. Инаку, и во земјите од Европската унија сите банки и платежни институции од 1 јануари следната година ќе мора да извршуваат инстант плаќања, услуга која досега беше достапна на доброволна основа на платежната институција.
Новитет со инстант плаќањата во домашниот платен промет го воведува КИБС заедно со учесниците во платниот систем во земјава – деловните банки, Народната банка и двата трезори при Министерството за финансии и Фондот за здравствено осигурување. Системот за инстант плаќања на кој се работи ќе се состои од две платформи, платформа за централно решение за инстант плаќања и платформа која ќе овозможи канали (решенија) за иницирање и прифаќање инстант плаќања, која ќе биде поврзана директно за централното ИП-решение.
Предвидена е и платформа која за потрошувачите (физички и правни лица) ќе овозможи мобилна апликација преку која ќе може да се иницираат инстант плаќања, а за трговците што ќе прифаќаат инстант плаќања, предвидени се повеќе решенија поддржани од платформата: мобилна апликација за трговци, ИП-платежна апликација за ПОС-терминали, функционалност за ИП кај интернет-продавниците и функционалност за ИП интегрирана во системот на трговецот, согласно неговите потреби.
Придобивките од инстант плаќањата се тоа што плаќачот може да плати од својата сметка во кое било време, каде било и кому било, парите се веднаш достапни за користење за примачот, а трошоците на банките за управување со готовина ќе се намалат.
Дознаваме дека се уште не се испеглани сите детали околу функционирањето на новиот систем за инстант плаќања затоа што банките бараат средствата што ќе ги издвојат на посебна сметка во централната банка за порамнување на инстант плаќањата во реално време да се евидентираат како дел од задолжителната резерва.
Но, останува фактот дека граѓаните и компаниите нема да можат да вршат инстант плаќања кон странство затоа што Законот за девизно работење строго забранува брзи и нерегулирани одливи на финансиски средства од земјава затоа што тоа може да предизвика големи одливи и нарушување на монетарната стабилност и на девизниот курс.
Инаку, од почетокот на следната година инстант плаќања ќе мора задолжително да дозволат и банките и платежните институции во еврозоната, а неколку месеци подоцна и во целата Европска унија.
Европскиот парламент формално ја одобри легислативата, која наложува плаќањата помеѓу граѓаните и компаниите да се вршат во рок од 10 секунди, во кои е вклучена и нотификација дека примачот ги примил парите.
Во овие 10 секунди платежната институција треба:
- Да го провери идентитетот на примачот
- Да провери евентуална измама
- Да провери евентуални забрани и казни
Познавачите коментираат дека овој новитет навистина е голем предизвик за многу банки и платежни институции, кои ќе треба да ги ревидираат своите инструменти за мониторирање на трансакциите и за превенција од злоупотреби и измами.
Според новата регулатива, сите платежни институции ќе мора да им обезбедат на своите клиенти опција во кој било период од денот да вршат кредитен трансфер што нема да трае подолго од 10 секунди од моментот на одобрување. Трошокот за инстант плаќањата не смее да биде повисок од тој за редовни кредитни трансфери, за кои пак некогаш се потребни повеќе денови за да се извршат.
Според агенцијата Ернст и Јанг, на крајот од 2021 година само 11% од кредитните трансфери во ЕУ биле извршени со брзи плаќања. Комесаријатот за надоместоци за финансиски услуги во Брисел проценува дека близу 200 милијарди евра се заглавени секој ден во транзитот на кредитните трансфери во европскиот финансиски систем.
Со овие новитети, ЕУ сака да се доближи на Бразил, Индија, Австралија и Велика Британија, каде инстант плаќањата растат многу брзо. Застапниците на новата регулатива коментираат дека системот на ЕУ за платежни трансакции е базиран на систем од 80-те години на минатиот век и дека со новата регулатива конечно ќе влезе во 21 век.
Анализи
Златото, еврото и биткоинот со спротивни сигнали: Инвеститорите внимателно го следат пазарот
Цената на златото во последните тргувања покажува мешани сигнали, додека инвеститорите внимателно ги следат техничките показатели и глобалните економски движења.
Според анализата на „Economies.com“, златото забележало раст во текот на последните внатредневни тргувања, поттикнато од формирање позитивна дивергенција кај индикаторите за релативна сила, откако цената претходно падна на нивоа што се сметаат за препродадени. Ова придонело за подобрување на моментумот и создавање позитивни сигнали кои ја поддржуваат тековната фаза на закрепнување.
Сепак, и покрај растот, златото се соочува со силен отпор кај 50-дневниот експоненцијален подвижен просек (EMA50), што засега го ограничува понатамошниот пораст. Во исто време, цената продолжува да се движи во рамки на краткорочен надолен тренд, што ја прави техничката слика неизвесна.
Аналитичарите оценуваат дека ќе бидат потребни посилни сигнали за да се потврди следниот правец на движење на златото, особено во услови на нестабилни глобални пазари и внимателно следење на монетарните политики на централните банки.
Во меѓувреме, позитивни сигнали се забележуваат и на девизниот пазар. Валутниот пар евро/долар (EUR/USD) доби поддршка од EMA50 и продолжи со краткорочниот раст. Техничките показатели покажуваат подобрување на позитивниот моментум, а аналитичарите сметаат дека следната важна цел за еврото е нивото од 1,1660 долари.
Паралелно со тоа, и биткоинот бележи зголемена нестабилност. Најголемата криптовалута се движи околу клучното ниво на отпор од 77.500 долари, при што пазарот се обидува да собере доволно позитивен моментум за пробивање на оваа граница.
Според техничката анализа, биткоинот дополнително добива поддршка од EMA50 и од пробивањето на краткорочната корективна надолна тренд линија. Индикаторите за релативна сила исто така покажуваат можност за формирање позитивна дивергенција, што кај дел од инвеститорите ги зголемува очекувањата за продолжување на растот.
Аналитичарите предупредуваат дека пазарите и натаму остануваат чувствителни на економските податоци, каматните стапки и глобалните геополитички ризици, што може брзо да го промени расположението кај инвеститорите.
Анализи
ЕЦБ предупредува: „Нетрадиционалните“ кредити би можеле да предизвикаат нов финансиски стрес во еврозоната
Еврозоната би можела да се соочи со изолирани жаришта на финансиски стрес поради потресите на пазарите на кредити што ги одобруваат „нетрадиционални“ финансиски компании, но не и со системски ризик, оцени во вторникот Европската Централна Банка.
Одделни делови од американскиот пазар на кредити што ги одобруваат финансиски компании надвор од банкарскиот сектор во последно време покажале знаци на стрес, поради стравувањата од прекумерна изложеност кон софтверскиот сектор, се наведува во извештајот на ЕЦБ.
Неколку „многу видливи“ случаи на неисполнување на финансиските обврски ги нагласиле „слабите гаранциски стандарди“ во тој сектор, како и нетранспарентноста што може да ги прошири загубите и врз други учесници во традиционалниот банкарски систем.
Стресот на овие пазари би можел да претставува ризик за финансиската стабилност поради често нетранспарентната поврзаност на овие финансиски компании со традиционалните банки и друштвата за управување со средства.
Таквите пазари во еврозоната сè уште се помали отколку во САД, но во изминатите години бележеле силен раст, предупредуваат авторите на извештајот на ЕЦБ.
Сепак, се чини дека финансиските институции во еврозоната засега имаат ограничена директна изложеност на таквите кредити, па е малку веројатно тие сами по себе во моментов да претставуваат извор на системска финансиска нестабилност.
Одредени сектори би можеле индиректно да бидат изложени на стрес, предупредуваат авторите, посочувајќи на недоволно јасни показатели за висината и концентрацијата на изложеноста.
Неколку делови од финансискиот систем на еврозоната се изложени на ризик и одредени тензии можеби веќе се насетуваат, се наведува во извештајот.
Осигурителните компании и пензиските фондови би можеле, во неповолно сценарио, да претрпат поголеми загуби поради пошироко прелевање на ризикот врз кредитите со висок удел на долг, високоприносните обврзници и акциите, додава ЕЦБ.
Иако вкупната изложеност на еврозоната е мала, таа е концентрирана кај неколку големи играчи, се заклучува во извештајот.
Изложеноста на осигурителните компании е проценета на 211 милијарди евра, додека изложеноста на пензиските фондови изнесува 52 милијарди евра.
ЕЦБ исто така укажува на влошени изгледи кај одредени компании што се потпираат на кредити од „нетрадиционални“ финансиски компании, нагласувајќи дека ваков вид финансирање најчесто користат средни компании чиј долг не е оценет од независни агенции.
Често станува збор за компании кои и претходно имале проблеми со враќањето на долговите, а сега би можеле дополнително да бидат погодени во случај на забавување на економската активност.
Способноста на компаниите во еврозоната што се потпираат на кредити од „нетрадиционалниот“ сектор да ги сервисираат каматите од оперативните парични текови се влошила во последните години, предупредува ЕЦБ.
Тој тренд е забележлив и кај компаниите што се финансираат преку пошироките пазари на заеми со висок удел на долг и високоприносни обврзници, додека не е присутен кај компаниите што се потпираат на банкарски кредити.
Анализи
САД убедливо доминираат: Американската берза вреди повеќе од следните девет пазари заедно
Американскиот пазар на акции достигна размери без преседан во финансиската историја.
Според податоците од април 2026 година, вкупната пазарна вредност на компаниите котирани во САД изнесува повеќе од 75 билиони долари, што ја надминува комбинираната вредност на следните девет најголеми пазари на акции во светот.
Овие податоци се засноваат на пресметките на Блумберг за домашно котираните компании на главните берзи во секоја држава.
Американскиот пазар на капитал во последната деценија дополнително ја зацврсти својата доминација, пред сè благодарение на технолошките гиганти кои привлекуваат сè поголем дел од глобалниот инвестициски капитал.
Компании како Епл, Мајкрософт, Нвидија, Амазон и Алфабет денес се меѓу највредните компании во историјата. Нивните акции главно се тргуваат на Њујоршката берза и Насдак во Њујорк.
Најголемите пазари на акции во светот според вкупната пазарна вредност во април 2026 година се:
- САД – 75,04 билиони долари
- Кина – 14,84 билиони долари
- Јапонија – 8,19 билиони долари
- Хонгконг – 7,41 билиони долари
- Индија – 4,97 билиони долари
- Канада – 4,49 билиони долари
- Тајван – 4,48 билиони долари
- Јужна Кореја – 4,04 билиони долари
- Обединето Кралство – 3,99 билиони долари
- Франција – 3,45 билиони долари
Второпласираната Кина, со 14,84 билиони долари, располага со големи берзи во Шангај и Шенжен, додека петтопласираната Индија, со 4,97 билиони долари, главно се потпира на Бомбајската берза и Националната берза во Мумбаи.
Заедно, десетте најголеми пазари на акции претставуваат убедливо најголем дел од глобалната вредност на јавните пазари, што покажува колку инвестицискиот капитал е концентриран во мал број држави.
По САД и Кина следува Јапонија, со 8,19 билиони долари. Меѓу најголемите јавно котирани компании во оваа источноазиска земја се Тојота, Мицубиши и СофтБанк, кои се дел од индексот Никеи 225 на Токиската берза.
Зад Јапонија се наоѓа Хонгконг, со 7,41 билиони долари, кој долго време важи за финансиски центар на Источна Азија, особено како врска меѓу меѓународните инвеститори и компаниите од континентална Кина.
Во меѓувреме, вкупната пазарна вредност на Канада од 4,49 билиони долари во голема мера е концентрирана на Берзата во Торонто, третата најголема берза во Северна Америка.
Во последните години, бумот на вештачката интелигенција и поврзаните индустрии дополнително ја зајакна позицијата на земјите тесно поврзани со производството на полупроводници, особено Тајван, со 4,48 билиони долари, и Јужна Кореја, со 4,04 билиони долари.
Присуството на локалните гиганти ТСМЦ и Самсунг им помогна на овие земји да привлечат огромно внимание од глобалните инвеститори, што доведе до поголем прилив на капитал и побрз раст на пазарната вредност во споредба со земјите кои се помалку изложени на инфраструктурата за вештачка интелигенција.
Побарувачката поврзана со вештачката интелигенција веќе го преобликува глобалниот берзански поредок. Тајван и Јужна Кореја ги надминаа традиционалните финансиски сили како Обединетото Кралство, додека инвеститорите сè повеќе вложуваат капитал во производство на чипови и инфраструктура за вештачка интелигенција.
-
Банкипред 2 месециСтопанска банка АД – Скопје од утре започнува со исплата на пензиите за месец март
-
Продуктипред 2 месециИуте Македонија носи европски здравствен стандард – за првпат во земјава се воведува второ медицинско мислење
-
Останатопред 1 месецУправата за јавни приходи донесе стратешки документ со цел подобрување на усогласеноста
-
Продуктипред 1 месецУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка: Исплатата на пензиите за март започнува на 1 април
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка предвремено ги исплати пензиите за месец март
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Марјан Ристески: Акцизата на горивата под лупа, можно ново замрзнување на цените
-
Кариерапред 2 месециКомерцијална банка вработува Помлад соработник за администрирање на кредити и гаранции (Back Office)


