Купувањето енергетски ефикасен стан во Македонија веќе може да значи и поповолни услови за финансирање. Зелените станбени кредити, кои во Европа сè повеќе се користат за насочување капитал кон домови со мала потрошувачка на енергија, веќе се појавуваат и во понудата на домашните банки.

Најдиректен пример е НЛБ Банка, која во својата актуелна понуда има посебен „зелен станбен кредит“ наменет за купување енергетски ефикасен дом, односно станови со енергетска класа А или Б. Кредитот е достапен до 18 милиони денари, со рок на отплата до 30 години. Кај варијантата со животно осигурување, фиксната каматна стапка е 3,05 проценти за првите пет години или 3,5 проценти за првите десет години.

Според актуелната стандардна понуда на НЛБ, станбениот кредит има фиксна каматна стапка од 3,45 проценти за првите пет години или 3,9 проценти за првите десет години, додека кај „Станбен Плус“ стапките се 3,25 и 3,7 проценти. Тоа покажува дека, барем кај одредени модели, купувачот на енергетски ефикасен стан може да добие пониска почетна камата од онаа кај стандардниот станбен производ. Сепак, условите зависат и од видот на осигурување и профилот на клиентот, па споредбата треба да се прави според вкупниот трошок на кредитот, а не само според номиналната камата.

Трендот не се ограничува само на еден банкарски производ. Европската банка за обнова и развој преку програмата GEFF III REPower Residential годинава обезбеди нови линии за македонски банки, со цел парите да завршат токму во енергетски ефикасни домови, обновливи извори на енергија и станбени објекти со високи енергетски перформанси.

Во 2026 година ЕБОР одобри до четири милиони евра за НЛБ Банка за натамошно зелено кредитирање на станбениот сектор во Северна Македонија. Средствата се наменети за технологии со висока енергетска ефикасност, решенија за обновлива енергија и станбени згради со високи енергетски перформанси.

И Комерцијална банка добива нова кредитна линија од четири милиони евра во рамките на WB GEFF III. Според ЕБОР, парите ќе се користат за кредитирање зелени инвестиции во станбени згради и за технологии, материјали и решенија што ја зголемуваат енергетската ефикасност. Програмата е поддржана и од Европската Унија, која обезбедува инвестициски поттик за квалификуваните корисници и техничка помош.

Шпаркасе банка, исто така, има одобрена линија до четири милиони евра од ЕБОР во рамките на истата програма. Според проектната документација на ЕБОР, средствата се наменети и за изградба на станбени објекти со високи енергетски перформанси, покрај инвестициите во енергетска ефикасност и обновливи извори. Банката веќе нуди ЕКО кредити за домаќинствата, а за успешно реализирани и потврдени инвестиции наведува можност за инвестициски грант до 20 проценти од вредноста на инвестицијата.

Стопанска банка, пак, има „зелени кредити“ обезбедени со хипотека, но тие во моментов се претставени како кредити за инвестиции во енергетска ефикасност – изолација, енергетски ефикасни прозорци и врати, топлински пумпи, соларни колектори, фотоволтаици и друга опрема – а не како посебен станбен кредит за купување нов енергетски ефикасен стан.

Зад ваквите производи стои поширока европска политика на поврзување на домувањето со енергетската транзиција. Европската инвестициска банка веќе финансира модели за зелени хипотеки и енергетски ефикасно домување во повеќе земји. Во април 2026 година, на пример, ЕИБ и Европскиот инвестициски фонд учествуваа во финансиска операција во Шпанија и Португалија насочена кон хипотеки за енергетско реновирање и купување нови домови со речиси нулта потрошувачка на енергија.

ЕИБ има и посебни операции за финансирање на „зелени хипотеки“. Во Шпанија, преку проект со BBVA, финансирањето е целосно насочено кон одржливо домување и изградба на објекти што ги исполнуваат критериумите за речиси нулта потрошувачка на енергија или повисоки стандарди.

Тоа значи дека прашањето веќе не е дали „зелениот“ критериум ќе влезе во станбеното кредитирање во Македонија – тој веќе е присутен. Следната фаза ќе биде дали повеќе банки ќе почнат јасно да ја преточуваат енергетската класа на станот во подобри услови за купувачот: пониска камата, пониски трошоци, грант или комбинација од повеќе поволности.

За купувачите, енергетскиот сертификат на станот затоа постепено може да стане важен не само за идните сметки за струја и греење, туку и за цената по која ќе го финансираат сопствениот дом.

Стопанска банка АД – Скопје ги потсетува корисниците на Mastercard картичките дека преку програмата Mastercard Day, секој прв ден во месецот можат да добијат 10% поврат на средства при плаќање за храна и пијалаци.

Понудата важи за плаќања со Mastercard картичка издадена од Стопанска банка, и тоа во земјата и во странство.

За користење на поволноста, корисниците треба претходно да се регистрираат преку платформата Priceless.com.

Со оваа понуда, корисниците можат да остварат поврат при плаќање во ресторани, кафулиња и други продажни места од категоријата храна и пијалаци, согласно условите на програмата Mastercard Day.

Повеќе информации за регистрацијата и условите на понудата се достапни на страницата на Mastercard Priceless.

Светска банка одобри 600 милиони долари, односно околу 526 милиони евра, за Програмата за развој на гасниот сектор во Србија, соопшти меѓународната финансиска институција.

Програмата е наменета за зајакнување на енергетската безбедност и сигурноста во снабдувањето во Србија преку инвестиции во критичната гасна инфраструктура, спроведување секторски реформи и јакнење на институционалните капацитети.

Финансирањето треба да придонесе за подобрување на отпорноста и сигурноста на гасниот систем на Србија и за модернизација на секторот.

Според информацијата објавена од SeeNews, вредноста на одобрената програма изнесува 600 милиони долари.