Извршниот одбор на Меѓународниот монетарен фонд одобри нов 48-месечен аранжман за Украина во рамки на Продолжениот фондовски инструмент (Extended Fund Facility – EFF) во износ од 5,9 милијарди специјални права на влечење, што изнесува околу 8,1 милијарди американски долари, односно 295 проценти од квотата на земјата. Со одлуката се овозможува и итна исплата од околу 1,5 милијарди долари.

Овој аранжман е дел од вкупниот меѓународен пакет поддршка за Украина во износ од 136,5 милијарди долари, со кој треба да се затвори значителниот финансиски јаз предизвикан од војната со Русија, која трае повеќе од четири години.

Новата програма има цел да ја зачува макроекономската и финансиската стабилност, да ја обнови одржливоста на јавниот долг и да ги продлабочи структурните реформи, со што ќе се постават темелите за силно поствоено закрепнување и ќе се поддржи стратешката цел на Украина – пристапување во Европската Унија. Со одобрувањето на новиот аранжман, претходната програма од 2023 година е откажана, поради недоволното време за целосно враќање на надворешната одржливост во услови на продолжена војна.

Меѓу главните приоритети на новата програма се внимателна фискална политика и подготовка на стабилен буџет за 2026 година, зголемување на приходите преку намалување на даночната евазија и избегнување, зачувување на ценовната стабилност и поголема флексибилност на девизниот курс, како и заштита на стабилноста на финансискиот сектор.

Украинските власти се обврзуваат и на спроведување амбициозни структурни реформи, вклучително и зајакнување на институциите, подобрување на даночната администрација, борба против корупцијата, реформи во енергетскиот сектор и развој на финансиската и пазарната инфраструктура за поддршка на реконструкцијата.

Според проекциите, во 2026 година финансискиот јаз од околу 52 милијарди долари ќе биде покриен преку средства од Европската Унија, финансирање од земјите од Г7, билатерална поддршка и средствата од новата програма со ММФ. Групата доверители на Украина се обврза да го продолжи мораториумот на отплата на официјалниот билатерален долг и да работи на конечно решение по намалување на неизвесноста.

Управниот директор на ММФ, Кристалина Георгиева, изјави дека Украина покажала „извонредна отпорност“ во услови на долготрајна и разорна војна, нагласувајќи дека со вешто водење на политиките, поддржано од претходната програма и меѓународната помош, земјата успеала да ја одржи макроекономската стабилност, да го заузда инфлаторниот притисок и да ги обнови девизните резерви.

Сепак, таа предупреди дека ризиците остануваат исклучително високи и дека успехот на програмата ќе зависи од континуираната поддршка од меѓународната заедница и од решителноста на властите да ги спроведат реформите.

Економските показатели покажуваат дека украинската економија, по драматичниот пад од 28,8 проценти во 2022 година, бележела закрепнување во следните години, со раст од 5,5 проценти во 2023 и 3,2 проценти во 2024 година. За 2026 година се проектира раст меѓу 1,8 и 2,5 проценти. Инфлацијата, која достигна над 20 проценти во 2022 година, постепено се намалува, додека девизните резерви се очекува да достигнат 65,5 милијарди долари до крајот на 2026 година.

И покрај напредокот, јавниот долг се очекува значително да порасне и да надмине 120 проценти од БДП во 2026 година, што ја нагласува потребата од долгорочна финансиска поддршка и стабилни реформи во наредниот период.

МАКЕДОНИЈА Осигурување а.д. Скопје – Виена Иншуренс Груп во 2025 година оствари позитивен финансиски резултат од 52,1 милиони денари пред оданочување, што претставува значителен пресврт во однос на 2024 година, кога компанијата евидентираше загуба од 6,9 милиони денари. Резултатот доаѓа како комбинација на умерен раст на приходите, намалување на расходите и поволен нето-ефект кај штетите, и покрај зголемените резервирања кај одредени класи.

Во анализираниот период, вкупните приходи бележат раст од 1,2 проценти, додека вкупните расходи се намалени за 1,9 проценти. Ова подобрување во оперативната рамнотежа директно се одразува врз крајниот финансиски резултат. Во структурата на приходите доминантно учество има бруто заработената премија, која сочинува околу 77 проценти од вкупните приходи, што ја потврдува стабилноста на основната осигурителна дејност.

Бруто-полисираната премија во 2025 година изнесува 2.280 милиони денари и го надминува планот за годината од 2.270 милиони денари за 0,44 проценти. Сепак, во однос на 2024 година се бележи благ пад од 1,1 процент, односно 25,5 милиони денари. Намалувањето најмногу се должи на осигурувањето од автомобилска одговорност, особено во делот на продажбата преку брокерски друштва, каде премијата е пониска за околу 55 милиони денари.

Дополнително, кај имотните класи има намалување од 28,3 милиони денари, што е поврзано со необновување на полиси кај осигуреници со забавена наплата. Од друга страна, позитивен тренд бележат здравственото осигурување и осигурувањето од незгода, каде премијата е зголемена за 39,3 милиони денари. Кај останатите класи портфолиото останува стабилно, што укажува на задржување на пазарната позиција во клучните сегменти.

На страната на расходите, најголемо влијание имаат трошоците за настанати штети. Бруто исплатените штети се намалени за 14,8 милиони денари, при што најзначајно намалување се бележи кај моторните класи – автомобилска одговорност и каско – во износ од 65,2 милиони денари. Ова има директен позитивен ефект врз резултатот.

Истовремено, во 2025 година има значително зголемување на бруто резервираните штети кај имотните осигурувања, особено во делот на осигурување од пожар и природни непогоди по еден поголем настан, чиј износ се мери во повеќе милиони евра. Овој настан се рефлектира во зголемени бруто резерви за штети. Сепак, поради реосигурителните програми преку кои се покриени обврските, нето-ефектот врз резултатот е значително понизок. Вкупно гледано, настанатите нето штети по сите класи се намалени за 10,3 проценти, односно за 67,9 милиони денари, што претставува еден од клучните фактори за подобрување на финансискиот резултат.

Во текот на 2025 година компанијата не реализирала поголеми инвестиции, ниту значајни продажби или отписи на материјални средства, што значи дека билансната структура останала релативно стабилна.

Во делот на сметководствените политики, од 1 јануари 2025 година е имплементиран новиот Правилник за водење сметководство, со кој се применува МСФИ 16 – Лизинзи. Овој стандард се однесува на сите лизинг-договори на Друштвото, освен на исклучоците предвидени со стандардот, и има за цел пообјективно и потранспарентно прикажување на договорите за наем. Имплементацијата на стандардот значи подобрување на финансиското известување и усогласување со меѓународните практики.

Во 2025 година компанијата исплати дивиденда во износ од 90,078 милиони денари согласно дивидендниот календар, што укажува на стабилна ликвидност и доверба во финансиската позиција. Истовремено, Друштвото нема кредитни задолжувања, што дополнително ја зајакнува финансиската стабилност и ја намалува изложеноста на каматен ризик.

Остварениот нето финансиски приход во 2025 година изнесува 97,9 милиони денари и е за 24 проценти повисок од планираниот, главно поради зголемени приходи од камати. Ова покажува дека приходите од вложувања имаат сè поголема улога во структурата на резултатот, особено во услови на повисоки каматни стапки на пазарот.

Компанијата нагласува дека работи со долгогодишни клиенти и дека преземените мерки за наплата на премија се во рамките на дефинираните процедури, како во вонсудски, така и во судски постапки. Во делот на вложувањата се очекува движење во согласност со макроекономското окружување.

За 2026 година планот предвидува бруто-полисирана премија од 2,33 милијарди денари и добивка пред оданочување од 122 милиони денари, што претставува амбициозен, но реалистичен раст во однос на 2025 година.

МАКЕДОНИЈА Осигурување ВИГ истакнува дека нема проблеми со солвентноста и ликвидноста, дека сите обврски се сервисираат навремено и дека располага со високи резерви на сигурност и капитал над законски пропишаното ниво и над потребната маргина на сигурност.

Како друштво котирано на подсегментот задолжителна котација на Македонската берза, компанијата редовно објавува квартални, полугодишни и годишни финансиски извештаи, со што обезбедува транспарентност кон инвеститорите.

Севкупно, 2025 година претставува година на стабилизација и јасен финансиски пресврт за МАКЕДОНИЈА Осигурување ВИГ. Од загуба во 2024 година, компанијата преминува во профитабилно работење, со намалени нето штети, контрола на расходите, подобрен финансиски приход и стабилна капитална позиција – основа за амбициозните планови во 2026 година.

Оваа нова 2026 година носи комбинација од можности и ризици – каматните стапки се сè уште релативно високи, инфлацијата постепено се стабилизира, но глобалните пазари остануваат чувствителни на геополитички тензии и економски неизвесности.

Во ваков амбиент, клучното прашање е: каде е најпаметното место за инвестирање пари денес? Одговорот зависи од три фактори – колку инвестирате односно износот на инвестицијата, временскиот хоризонт и колкав ризик сте подготвени да преземете.

1. Штедење во банка: сигурност со ограничен принос

Ороченото штедење нуди највисока безбедност и гарантирана камата, но реалниот принос често е минимален. Погодно е за краткорочни цели и финансиска резерва, но не и за значително зголемување на капиталот. Каматните стапки се повисоки отколку пред неколку години, но реалните приноси вклучувајќи ја инфлацијата, често се скромни.

Предности:

• Минимален ризик
• Парите се осигурани до законски пропишаниот износ (30.000 евра во денарска противвредност)
• Погодно за краткорочни цели

Недостатоци:

• Ограничен раст на капиталот
• Инфлацијата може да го „изеде“ профитот
• Добра опција за безбедна резерва, но не и за сериозно зголемување на капиталот.

2. Злато – заштита во неизвесни времиња

Златото традиционално се смета за „безбедно засолниште“ во неизвесни времиња. Обезбедува заштита од инфлација, но не носи камата и е изложено на ценовни флуктуации. Во време на геополитички тензии, често бележи раст.

Предности:

• Заштита од инфлација
• Глобално ликвидни средства

Недостатоци:

• Не носи камата или дивиденда
• Цената може да флуктуира
• Погодно како дел од портфолио, но не како единствена инвестиција.

3. Акции и инвестициски фондови: повисок ризик, повисок потенцијал

Инвестирањето во акции и инвестициски фондови на долг рок носи високи приноси. Инвестициските фондови што ги следат глобалните пазари се особено привлечни. Сепак, бара трпение, дисциплина и прифаќање на краткорочните осцилации на пазарите.

Предности:

• Високи приноси на долг рок
• Можност за пасивно инвестирање

Недостатоци:

• Краткорочни осцилации
• Потребно знаење или советник
• Идеално за инвестиции за подолг период (над 5 години).

4. Обврзници – рамнотежа на безбедност и принос

Државните и корпоративните обврзници нудат умерен, но посигурен и постабилен принос од акциите, со значително помал ризик и помала волатилност. Сепак, носат и значително помал принос во однос на акциите и инвестициските акциски фондови.

Предности:

• Предвидлив приход
• Помала волатилност

Недостатоци:

• Помал потенцијал за раст од акциите
• Добра опција за поконзервативни инвеститори.

5. Недвижности: долгорочна инвестиција

Недвижностите обезбедуваат стабилна вредност и потенцијален приход од кирија, но бараат висок почетен капитал и имаат пониска ликвидност. Ова е еден од најтрадиционалните стратегии за инвестирање на капиталот и долгорочно складирање на вредност на Балканот, но со моменталните цени на пазарот повеќе не е толку исплатлив како порано.

Предности:

• Стабилна побарувачка
• Можен приход од кирија

Недостатоци:

• Огромен почетен капитал
• Ниска ликвидност
• Трошоци за одржување
• Плаќање на долг рок, кое бара сериозен буџет.

6. Криптовалути: огромен ризик, најголем потенцијал за раст

Инвестирањето во криптовалути е многу ризично и бара големо познавање и многу трпение. Но, на долг рок носи највисоки приноси. Сепак, високата волатилност на пазарот кој е премногу сензитивен на надворешните влијанија и геополитичките тензии го прават екстремно ризична инвестиција.

Предности:

• Највисоки приноси на долг рок
• Можност за пасивно инвестирање
• Висока ликвидност

Недостатоци:

• Екстремно висока волатилност
• Потребно големо познавање или советник
• Идеално за инвестиции за над 5 години.

Заклучок: Диверзификацијата е клучот!

Не постои една „најдобра“ инвестиција. Во 2026 година, најразумната стратегија е диверзификација на инвестициите, односно распределба на средствата на повеќе инструменти за балансирање на ризикот и приносот.

Пример за избалансирано портфолио:

• 20% штедење;
• 20% злато или фондови поврзани со злато;
• 20% акции или ETF фондови;
• 20% обврзници;
• 20% криптовалути.

Правилната распределба зависи од возраста, финансиските можности и целите. Најголемата грешка останува чувањето пари без принос – дури и умерена, но паметно распределена инвестиција може да донесе значителни резултати на долг рок.