Во најновото издание на емисијата FinSight, универзитетскиот професор Синиша Наумоски анализира какви економски последици може да предизвика геополитичката неизвесност и колку долго би можел да трае конфликтот.

Според Наумоски, неизвесноста е голема, но сепак постои оптимистичко сценарио – конфликтот да заврши во период од шест до седум недели. Во тој случај, глобалните пазари би можеле релативно брзо да се стабилизираат, иако ќе бидат потребни дополнителни недели за нормализирање на протокот на нафта низ Ормутскиот теснец, еден од најважните светски енергетски коридори.

Сепак, постои и значително попесимистично сценарио. Доколку кризата потрае неколку месеци, односно до половина година, тоа може да предизвика сериозни нарушувања во светската економија. Во такви услови се очекува раст на цената на нафтата, слабеење на економиите и забрзување на инфлацијата. Според Наумоски, во екстремен случај не е исклучен ни ризикот од стагфлација – комбинација од економска стагнација и висока инфлација.

„Суштината на овој конфликт е неговото времетраење. Дури и ако заврши брзо, ќе бидат потребни недели за повторно да се стабилизира снабдувањето со нафта“, посочува Наумоски.

Во меѓувреме, притисокот расте и врз американската администрација на Доналд Трамп, бидејќи јавноста е чувствителна на движењата на цените на горивата, иако во САД бензинот и натаму се продава по релативно ниска цена, околу 47 денари за литар.

Професорот посочува дека постојат и неколку краткорочни мерки кои би можеле да го ублажат ценовниот шок на пазарот на нафта:

-постепено укинување на санкциите кон Русија;

-ослободување на стоковите резерви на нафта;

-времено укинување или намалување на даноците за нафта и нафтени деривати.

Сепак, според него, реализацијата на првата мерка би била најкомплицирана од политички аспект, иако во вакви кризни ситуации сите опции остануваат отворени.

Наумоски предупредува дека најважно е да не се создава паника на пазарите. Според него, шпекулативниот раст на цените може дополнително да ја забрза инфлацијата.

„Во овој момент сме далеку од сценарио во кое сериозно би се нарушиле синџирите на снабдување со храна. Но, ако конфликтот ескалира, тогаш цените неизбежно ќе растат, а можно е да се појави и недостиг на одредени производи“, вели Наумоски.

Она што веќе загрижува е трендот на зголемување на трговскиот дефицит кај голем број економии, што дополнително го зголемува ризикот од економска нестабилност во наредниот период.

Целосната анализа на глобалните економски ризици и можните сценарија следете ја во новото издание на FinSight.

Новинар: Наташа Мерсовска

Во FinSight разговараме со бизнисменот Трифун Костовски, сопственик на Еуростандард банка, за економскиот потенцијал на Македонија и промените што се случиле во земјоделството низ децениите.

Костовски потсетува дека во минатото Македонија имала силна улога во производството на храна во рамки на поранешна Југославија.

„Во некои дамнешни времиња Македонија беше извозник на ран зеленчук и овошје. Ја хранеше цела Југославија“, вели тој.

Според него, денешната слика е сосема поинаква. Иако земјата има природни услови за производство, се повеќе зависи од увоз.

„Денес Македонија е мала земјоделско-сточарска земја која увезува храна, увезува зеленчук и овошје“, посочува Костовски.

Тој нагласува дека парадоксот е уште поголем ако се земат предвид природните ресурси со кои располага државата.

„Ние увезуваме, а Господ ни дал нешто најубаво во светот – прекрасна клима со повеќе од 280 сончеви денови во годината. Имаме вода, имаме прекрасна почва“, вели Костовски.

Според него, потенцијалот постои, но недостига визија и подобро управување со ресурсите.

„Господ ни дал сè, само малку ум ни недостасува“, заклучува Костовски во разговорот за FinSight.

Во FinSight разговараме со бизнисменот Трифун Костовски, сопственик на Еуростандард банка, кој отворено зборува за своето детство, животниот пат и вредностите што, како што вели, не се мерат со пари.

На прашањето од Мерсовска дали неговиот успех е наследен или изграден, Костовски одговара дека потекнува од скромно семејство во поранешна Југославија.

„Какво богатство? Јас сум од скромно семејство. Татко ми беше административен работник во воена болница, а мајка ми беше домаќинка“, вели Костовски.

Тој се присетува дека детството било исполнето со скромност и моменти кога семејството немало многу.

„По некој пат немаше ни да јадеме она што треба. Честопати татко ми ќе донесеше сируп од работа, мајка ми ќе го намачкаше на леб и ние ќе излезевме надвор да играме и да јадеме за да ни биде малку послатко“, раскажува Костовски.

И покрај тешките услови, тој вели дека детството било убаво и исполнето.

„Животот беше тежок, но не се жалам – убав живот беше. Меѓутоа, сум бил сиромав, а денес сум богат“, додава тој.

Сепак, според Костовски, вистинското богатство не е материјално.

„Ќе ми го земат богатството, но богатството што го носам во себе никој не може да ми го земе“, вели тој.

Во разговорот испраќа и порака за односите меѓу луѓето.

„Почитувај го човекот и сакај го ако во него најдеш сопатник и соговорник со кој можете да создадете нешто заедничко. А од човек кој ти мисли лошо – тргни се“, порачува Костовски.

Тој додава дека токму со таквите предизвици често се соочувал и во Македонија.

„За жал, во Македонија не успеав да избегам од тоа“, заклучува Костовски во разговорот за FinSight.