Банки
Советoт на Народната банка донесе нови макропрудентни мерки за понатамошно јакнење на отпорноста на банкарскиот сектор
Советoт на Народната банка, на редовната седница одржана на 28 април 2023, во насока на понатамошно јакнење на отпорноста на банкарскиот сектор, донесе одлука за воведување макропрудентни мерки за квалитетот на кредитната побарувачка, согласно со европската практика. Согласно со Законот за финансиска стабилност којшто стапи на сила минатата година, во декември 2022 година, Советот усвои одлука со која се воведоа макропрудентните инструменти за квалитетот на кредитната побарувачка, односно прецизно се определи методологијата за пресметување на показателите преку кои се следи способноста на физичкото лице да ги отплаќа месечните обврски врз основа на кредити, како и соодносот помеѓу износот на кредит и вредноста на заложениот недвижен имот.
Со новововедените макропрудентни мерки се продолжува со јакнење на макропрудентната рамка преку утврдување на максимални вредности за овие показатели на системска основа. Макропрудентните мерки се изготвени во консултации со Меѓународниот монетарен фонд, а се во линија со препораките на европските институции. Максималните вредности се утврдени врз основа на детална анализа на податоци обезбедени од страна на банките и штедилниците и не отстапува значајно од најчесто применуваната висина на овие показатели од нивна страна. Со преземените мерки превентивно се делува за спречување на кумулирање на системски ризици во сегментот на домакинствата и на пазарот на недвижности.
На истата седница беше усвоен и Годишниот извештај на Народната банка за 2022 година, во кој се наведува дека и покрај предизвиците кои ги наметна руската војна во Украина, минатата година беше задржана стабилноста на девизниот курс на денарот, кон крајот на годината започна да забавува инфлацијата, додека девизните резерви беа одржани на адекватно ниво. Во услови на стратегија на „де факто“ фиксен девизен курс на денарот во однос на еврото, имаше потреба од промени во монетарната политика заради стабилизирање на инфлациските очекувања и инфлацијата на среден рок, одржување на стабилноста на домашната валута, притоа имајќи ги предвид и промените на монетарната политика на Европската централна банка. За таа цел, Народната банка уште од крајот на 2021 година започна со постепено нормализирање на монетарната политика, што беше направено преку соодветно управување со ликвидноста, како и со постепено зголемување на основната каматна стапка во неколку наврати, почнувајќи од април 2022 година. И покрај предизвиците при оперативното водење на политиките во услови на општа глобална неизвесност, Народната банка и во 2022 година посветено работеше и спроведе низа програмски активности, во насока на натамошно зајакнување на регулаторната рамка, осовременување на расположливиот сет на инструменти, зголемување на транспарентноста и општествената одговорност. Преземени се бројни активности за создавање предуслови за спроведување на новиот Закон за платежни услуги и платни системи (подготвени се и донесени 25 подзаконски акти), со што ќе се овозможи влез на нови даватели на платежни услуги, ќе се зголеми конкуренцијата, квантитетот и квалитетот на платежните услуги, а исто така и се зајакнува заштитата на потрошувачите. Народната банка започна со објавување нови статистички податоци за показателот должнички хартии од вредност исполнувајќи го највисокиот меѓународен статистички стандард СДДС плус, а исто така меѓу податоците и показателите за банкарскиот систем, почна да објавува и квартални податоци за кредитите за зелено финансирање одобрени на домаќинствата и нефинансиските друштва. На иницијатива на Народната банка, а заради создавање услови за поддршка на развојот на финтек-секторот, финансиските регулатори склучија Меморандум за соработка со кој се поставува систем преку кој регулаторите координирано ќе дејствуваат (Комитет за финтек), во однос на спроведувањето на националната Стратегија за финтек-секторот, која беше подготвена од Народната банка и усвоена од Комитетот за финтек. Централната банка продолжи и со засилени активности во доменот на финансиската едукација со што придонесува за подигањето на финансиската писменост и финансиската инклузија на населението во нашата земја.
Советот на Народната банка го усвои и Извештајот за ризиците во банкарскиот сектор во 2022 година. Во него се наведува дека и покрај неизвесното макроекономско окружување, предизвикано од глобални фактори, а пропратено со енергетска криза, раст на инфлацијата и затегнување на финансиските услови, банкарскиот систем продолжи со непречено вршење на финансиското посредување. Во 2022 година, банките обезбедија највисок годишен кредитен раст во последните десетина години, што се должи на корпоративниот сектор, а кредитите на домаќинствата остварија поумерен раст. На страна на изворите на средства, депозитите од нефинансиските субјекти бележеа променливи движења во текот на 2022 година, што резултираше со побавен годишен раст во споредба со претходната година. Носител на депозитниот раст во 2022 година беа депозитите од домаќинства, но и депозитите од претпријатија бележат раст. Склоноста на депонентите за чување на своите средства во девизи беше повисока, но со мерките кои ги презеде Народната банка со задолжителната резерва, се поттикна повисок раст на депозитите во денари во последните месеци од 2022 година, што се очекува да продолжи и во иднина.
Изложноста банкарскиот систем на ризиците е умерена, а спроведеното стрес-тестирање покажува задоволителна отпорност на банкарскиот систем на симулираните шокови. Ликвидноста на банкарскиот систем е на задоволително ниво, а солвентноста се подобри во 2022 година, при што стапката на адекватност на капиталот достигна највисоко ниво за последните десетина години, од 17,7%. Соодветната капитализираност на банките е многу значајна за справување со различни предизвици при надолните фази од економските циклуси и во кризни услови. Квалитетот на кредитното портфолио се подобри со оглед на намалувањето на вкупните нефункционални кредити и на нивното учество во вкупните кредити до историски најниското ниво од 2,9%. Учеството на нефункционалните во вкупните кредити се намали и кај двата сектора, и изнесува 3,9%, во портфолиото на корпоративни кредити и 1,9%, во кредитното портфолио составено од домаќинства. Сепак со оглед на неизвесното окружување, неопходно е натамошно прудентно однесување.
Банки
Во декември: Годишен раст од 10,1% на вкупните депозити и од 13,0% на вкупната кредитна поддршка
Вкупните депозити во банкарскиот систем на годишна основа се зголемени за 10,1%, при што најголем придонес има растот на депозитите на секторот „домаќинства“, а позитивно движење е забележано и кај депозитите на корпоративниот сектор, информираат од Народната банка.
Истовремено, вкупните кредити бележат годишен раст од 13,0%, како резултат на зголеменото кредитирање кај двата сектора, со малку поизразен придонес на корпоративниот сектор. Во декември, кредитната активност дополнително се засили, при што вкупните кредити остварија месечен раст од 3,0%, главно поради зголеменото корпоративно кредитирање.
Корпоративен сектор: раст на кредити и депозити, доминација на денарското кредитирање
Депозитите на корпоративниот сектор во декември се зголемени за 6,0% на месечна основа, пред сè поради растот на краткорочните депозити во странска валута и депозитните пари, при умерен раст и на краткорочните и долгорочните депозити во денари. Наспроти тоа, долгорочните депозити во странска валута забележаа пад. На годишна основа, депозитите на корпоративниот сектор се повисоки за 6,5%, како резултат на зголемувањето на депозитните пари и краткорочните депозити.
Кредитите одобрени на корпоративниот сектор во декември остварија месечен раст од 5,1%, што во најголем дел се должи на повисокото кредитирање во денари, при помал раст и на кредитите во странска валута. Годишниот раст изнесува 15,3% и во целост произлегува од зголемената денарска кредитна активност, што укажува на намалена валутна изложеност и поголема доверба во домашната валута.
Домаќинства: раст на депозитите и умерено кредитирање
Вкупните депозити на домаќинствата во декември се зголемени за 3,6% на месечна основа, при што растот речиси целосно се должи на депозитните пари, а во помала мера и на краткорочните депозити. Долгорочните депозити, пак, бележат намалување. На годишна основа, депозитите на домаќинствата се повисоки за 12,1%, најмногу поради зголемувањето на депозитните пари, долгорочните депозити во денари и краткорочните депозити во странска валута.
Кредитите на домаќинствата во декември остварија месечен раст од 0,9%, додека на годишна основа се зголемени за 10,9%. Растот е резултат на зголеменото кредитирање и во денари и во странска валута, со поизразен придонес на денарските кредити.
Структура на кредитите: раст кај потрошувачките и станбените кредити
Анализирано според намената, најзастапените категории кредити кај физичките лица – потрошувачките и станбените кредити – во декември забележаа месечен раст од 1,4% и 1,7%, соодветно. На годишна основа, растот изнесува 10,6% кај потрошувачките и 15,8% кај станбените кредити, што укажува на континуирана поддршка на личната потрошувачка и пазарот на недвижности.
Автомобилските кредити на месечно ниво се намалени за 2,1%, но на годишна основа сепак остварија раст од 1,3%. Кредитите преку кредитни картички продолжуваат со надолниот тренд, со месечен пад од 1,0% и годишен пад од 5,5%.
Во декември е забележано и намалување на негативните салда на тековните сметки за 16,4% на месечна основа, како и пад на кредитите одобрени врз други основи од 1,4%. На годишна основа, овие категории бележат намалување од 2,5% и 11,4%, соодветно.
Банки
Борис Вујчиќ на чекор до позицијата потпретседател на Европската централна банка
Гувернерот на Хрватската народна банка, Борис Вујчиќ, ја доби поддршката од министрите за финансии на земјите од еврозоната за позицијата потпретседател на Европската централна банка (ЕЦБ), при што преостанатите институционални чекори до формалната потврда се оценуваат како процедурална формалност.
Хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ му честиташе на Вујчиќ преку социјалната мрежа „X“, оценувајќи ја номинацијата како значаен меѓународен успех и силно признание за Хрватска, особено имајќи го предвид нејзиниот релативно скорешен влез во еврозоната.
Еврогрупата го номинираше Вујчиќ како најсоодветен кандидат меѓу шест пријавени, што, според оценките, претставува потврда за неговата висока стручност, професионален кредибилитет и долгогодишно искуство во областа на монетарната политика и централното банкарство. Пленковиќ истакна дека оваа номинација е и признание за стабилното управување со хрватската економија и финансискиот систем во услови на глобални економски и геополитички предизвици.
Дополнително, премиерот нагласи дека Борис Вујчиќ е првиот кандидат за потпретседател на ЕЦБ од редот на новите земји-членки на Европската Унија, како и првиот кандидат од Централна и Источна Европа, заблагодарувајќи им се на земјите-членки на еврозоната за укажаната доверба и поддршка.
Претседателот на Еврогрупата, Киријакос Пјеракакис, информираше дека Советот за економски и финансиски прашања (Екофин) ќе биде официјално запознаен со одлуката пред почетокот на својот следен состанок, по што Екофин треба да упати формална препорака до Европскиот совет. Назначувањето потоа ќе биде потврдено по консултации со Европската централна банка и Европскиот парламент.
Се очекува Европскиот совет да ја донесе конечната одлука на самитот закажан за март, а Вујчиќ да ја преземе функцијата потпретседател на ЕЦБ на 1 јуни, со што ќе го наследи актуелниот потпретседател, Шпанецот Луис де Гиндос.
Извршниот одбор на Европската централна банка се состои од претседател, потпретседател и четири дополнителни членови, кои ги назначува Европскиот совет за необновлив мандат од осум години. Покрај Вујчиќ, кандидати за оваа висока позиција беа и Марио Сентено од Португалија, Мартинш Казакс од Латвија, Мадис Милер од Естонија, Оли Рен од Финска и Римантас Шаџиус од Литванија.
Номинацијата на Вујчиќ се оценува како важен сигнал за засилена улога на новите земји-членки во креирањето на монетарната политика на еврозоната и дополнително зајакнување на регионалната застапеност во највисоките тела на Европската централна банка.
Банки
Стопанска банка го овозможи Apple Pay за своите клиенти – безбеден и сигурен начин на плаќање преку Apple уреди
Стопанска банка од денеска на своите клиенти им го овозможува Apple Pay за брз, едноставен и безбеден начин на плаќање со своите Visa и MasterCard платежни картички користејќи Apple уред.
За користење на Apple Pay и дигитализација на VISA и MasterCard платежните картички, потребно е клиентите да ја преземат бесплатната мобилна апликација Apple Wallet, а поради засилената автентикација мора да се и активни корисници на мобилната апликација на Стопанска банка.
Секое купување со Apple Pay е безбедно бидејќи е автентицирано со идентификација на лице (Face ID), идентификација преку допир (Touch ID) или лозинка на уредот. Со Apple Pay може да се плаќа на сите продажни места кои имаат ПОС терминал со бесконтактен читач и прифаќаат бесконтактно плаќање, како и на интернет-страници и апликации кои прифаќаат Apple Pay. И подигнувањето на готовина од банкомати е овозможено на уредите што имаат бесконтактен читач, без потреба од самата физичка картичка.
Безбедноста и приватноста се основните начела во функционирањето на Apple Pay. Кога клиентите користат дигитализирана дебитна или кредитна картичка со Apple Pay добиваат слобода и се спокојни, затоа што бројот на платежната картичка никогаш нема да биде зачуван на уредот или на серверите на Apple и никогаш нема да биде споделен со трговците.
Apple Pay користи NFC технологија (комуникација во близина) за плаќања во продавница и го заштитува вашиот вистински број на картичката со користење на уникатен број специфичен за уредот и код за трансакција.
Со овозможување на услугата Apple Pay, Банката дополнително ја зајакнува својата стратегија за дигитална трансформација и ја збогатува понудата на иновативни дигитални банкарски решенија.
Повеќе информации околу користењето на Apple Pay се достапни на веб страницата на Банката: Стопанска Банка – Apple Pay како и видео упатствата за користење.
-
Продуктипред 2 месециНова поволност со HalkEZ пакетот за млади: Бесплатни FitKit кредити за секој нов корисник
-
Продуктипред 2 месециГолема наградна игра на НЛБ Банка: Со НЛБ Visa освојте го новиот Opel Frontera Hybrid
-
Продуктипред 2 месециПоволности за потрошувачки кредити во Халкбанк – што треба дазнаете?
-
Продуктипред 1 месецХалкбанк денес официјално стартува со Apple Pay
-
Продуктипред 1 месецПразници со 0% камата – Мастеркард кредитна картичка од ПроКредит Банка
-
Интервјуапред 1 месецИнтервју | СИЛВАНА МИЛЕНКОВА И РАДИСАВ БУЛАТОВИЌ: Најважни се добрата комуникација, емоционалната интелигенција, искреноста и создавање на долгорочни односи на доверба со клиентите
-
Осигурувањепред 2 месециКЗК “удри” по осигурителните компании: Над 17 милиони денари казни за картелско однесување
-
Останатопред 2 месециЗапочна исплатата на повратот од „Мој ДДВ“, средствата до крајот на ноември




