Анализи
Можно примирје и прекин на огнот во Украина – што тоа ќе значи за европската и светската економија?
Според договорот што вчера го постигнаа украинската и американската делегација во Џеда – Саудиска Арабија, предвиден е прекин на воените дејствија за 30 дена, со можност за продолжување со заедничка согласност на Русија и Украина.
САД го потврдија обновувањето на размената на разузнавачки информации со Украина и продолжувањето на воената помош, а договорот за американски инвестиции во развојот на украинските минерални ресурси е повторно на маса.
Овој предлог за прекин на огнот не само што отвора простор за преговори со Русија, туку и ги подобрува односите меѓу Вашингтон и Киев, кои се заладија по јавниот судир меѓу претседателот Володимир Зеленски и Доналд Трамп.
Доколку се постигне примирје и прекин на огнот во Украина, тоа би имало значително влијание на европската и светската економија. Ако се постигне договор за примирје, тоа ќе овозможи стабилизација на регионалната ситуација и би отворило пат за обновување на економските врски и инфраструктура. Некои од клучните ефекти би биле следните:
Економска стабилизација во Европа
Намалување на енергетската криза: Украина е важен транзитен коридор за енергетски ресурси, а во исто време Русија е значаен извозник на енергија. Примирјето би ја намалило нестабилноста на пазарот на електрична енергија и би довело до значителен пад на цените на нафтата и природниот гас, што би ги олеснило енергетските трошоци за Европската Унија.
Обновување на трговијата: Прекин на конфликтот би дозволил рестартирање на трговијата меѓу Европската унија, Украина и Русија, што би ги подобрило економските услови за многу земји во регионот.
Повраток на инвестиции
Со стабилизацијата на ситуацијата во Украина, постојат добри изгледи за враќање на странските инвестиции во земјата, но и во регионот. Бизнисите кои беа принудени да се повлечат поради конфликтот можат повторно да ја разгледаат можноста за инвестирање во Украина и околните земји.
Смирување на глобалните синџири на снабдување
Во текот на конфликтот, глобалните синџири на снабдување со многу производи, вклучувајќи и земјоделски производи како пченица, пченка и други стоки, беа нарушени. Примирје би помогнало за понатамошно нормализирање на снабдувањето, особено за земјоделските производи кои се клучни за глобалните пазари.
Пониски цени на храната и земјоделските производи би имале позитивен ефект врз економиите, особено на земјите во развој кои се зависни од увоз на храна.
Намалување на геополитичката несигурност
Примирјето ќе ја намали геополитичката неизвесност во регионот на Источна Европа, што може да помогне во намалување на ризиците поврзани со инвестирање и трговија.
Потенцијално, на глобално ниво, се очекува да се намалат и цените на металите и минералите кои се важни за производството на технологија и автомобилска индустрија.
Ризик од нови санкции и економски одмазди
Освен позитивни, ова примирје може да има и некои негативни последици. Доколку примирјето подразбира големи отстапки од страна на Украинa или значајни политички договори, може да предизвика нови санкции или економски одмазди од страна на западните земји против Русија или други актери кои се поврзани со конфликтот.
Во зависност од деталите на договорот, санкциите врз Русија може да останат или да се променат, што ќе има големо влијание врз глобалната економија, особено на пазарите на нафта и гас.
Психолошки ефект на глобалните пазари
Примирјето би дало сигнал за намалување на глобалниот ризик и несигурност. Како резултат на тоа, глобалните капитални пазари би можеле да реагираат позитивно, со раст на индексите и враќање на довербата во инвестирањето, особено на развиените пазари.
Во целина, постигнување примирје, прекин на огнот и конечен крај на војната во Украина, би имало повеќекратен ефект врз глобалната економија, со потенцијално позитивни исходи за Европа и светот, особено ако конфликтот не се продолжи. Сепак, важен фактор ќе биде тоа како ќе се имплементира договорот и какви политички, економски и безбедносни гаранции ќе бидат поставени во процесот.
Анализи
Вкупните депозити пораснаа за 8,6%, кредитите за 13,4% во мај
Банкарскиот сектор продолжува со стабилен раст и кај штедењето и кај кредитирањето, покажуваат најновите податоци на Народната банка за мај 2026 година.
Според објавените податоци, паричната маса (М3) во мај е зголемена за 0,8 проценти во однос на претходниот месец, додека на годишно ниво е регистриран раст од 8,6 проценти. Најголем придонес за ова зголемување имаат готовите пари во оптек, депозитните средства и долгорочните депозити.
Вкупните депозити во банкарскиот систем се зголемени за 0,8 проценти на месечно ниво, пред сè поради повисоките депозити на корпоративниот сектор. Во споредба со истиот период лани, депозитите бележат раст од 8,6 проценти, при што најголем придонес имаат домаќинствата.
Истовремено, кредитната активност останува силна. Вкупните кредити во мај се повисоки за 1,2 проценти во однос на април, а на годишна основа растот достигнува 13,4 проценти. Пораст е забележан и кај кредитите одобрени на компаниите и кај оние наменети за граѓаните.
Кај компаниите, депозитите се зголемени за 2,5 проценти на месечно ниво и за 5,8 проценти на годишно ниво. Кредитите на корпоративниот сектор, пак, бележат раст од 0,9 проценти во однос на претходниот месец и 15 проценти во споредба со мај минатата година.
Депозитите на домаќинствата во текот на мај останале речиси непроменети, но на годишно ниво се повисоки за 9,7 проценти. Во истиот период, кредитите на населението пораснале за 1,3 проценти на месечно ниво и за 12 проценти во споредба со лани.
Најизразен раст и понатаму има кај станбените кредити, кои се зголемени за 1,4 проценти на месечно и за 16,3 проценти на годишно ниво. Потрошувачките кредити бележат раст од 1,1 процент во однос на април и 11,2 проценти во споредба со мај минатата година.
Позитивни движења се забележани и кај автомобилските кредити, додека кредитирањето преку кредитни картички покажува благ месечен раст, иако останува под нивото од истиот период лани.
Податоците на Народната банка укажуваат дека и граѓаните и компаниите продолжуваат активно да ги користат банкарските производи, а кредитната активност останува значаен фактор за одржување на економските текови.
Анализи
Златото ја достигна целната цена и го продолжи падот под 4.200 долари
Цената на златото продолжи да слабее во текот на вчерашното тргување, пробивајќи го нивото на поддршка од 4.200 долари, кое аналитичарите го посочуваа како последна проектирана цел на надолниот тренд.
Според анализата на Economies.com, ваквото движење ја потврдува доминацијата на продавачите на пазарот и укажува дека краткорочниот мечкин тренд останува на сила.
Дополнителен притисок врз цената создава и фактот што златото се движи под 50-дневниот експоненцијален подвижен просек (EMA50), што ги намалува шансите за посериозно закрепнување во блиска иднина.
Техничките индикатори и понатаму сигнализираат негативен моментум, иако пазарот веќе се наоѓа во зона на препродаденост. Аналитичарите оценуваат дека тоа ја одразува силата на тековниот пад, додека движењето на цената долж опаѓачката тренд-линија остава простор за дополнителни загуби во наредниот период.
Пазарните учесници сега внимателно ќе следат дали ќе се појават нови фактори што би можеле да го запрат падот или да поттикнат корекција на цената на благородниот метал.
Анализи
Светските берзи претпазливи додека инвеститорите го следат мировниот договор меѓу САД и Иран
Светските берзи во петокот покажаа мешани резултати, додека инвеститорите ја проценуваат одржливоста на мировниот договор меѓу САД и Иран, постигнат со посредство на Вашингтон.
Американскиот потпретседател Џеј Ди Венс изјави дека секое економско олеснување за Техеран ќе зависи од целосното почитување на договорените услови. Тој нагласи дека САД нема да ѝ отстапат финансиски средства на Иран, освен ако земјата целосно не ги исполни своите обврски.
Од иранска страна, врховниот лидер ајатолах Мојтаба Хамнеи порача дека договорот е условен и дека го одобрил само по добиени гаранции дека ќе бидат заштитени правата на Иран и интересите на таканаречениот „фронт на отпорот“.
На европските пазари, индексот STOXX 600 беше во благ минус од околу 0,1 проценти, при што растот на акциите во енергетскиот и здравствениот сектор ги ублажи загубите.
Во Велика Британија приносите на десетгодишните државни обврзници пораснаа откако официјалните податоци покажаа дека државното задолжување во мај достигнало највисоко ниво од 2019 година наваму. Буџетскиот дефицит изнесувал 23,3 милијарди фунти.
Во Азија, јапонскиот индекс Никеи 225 порасна за 0,28 проценти и го заврши тргувањето на 71.250 поени, откако претходниот ден достигна рекордно високо ниво. Поширокиот индекс Топикс, пак, забележа пад од 0,57 проценти.
Јужнокорејскиот Коспи се намали за 0,13 проценти, додека технолошкиот индекс Косдак загуби 3,43 проценти. Акциите на „Самсунг Електроникс“ паднаа за 2,34 проценти, додека „СК Хајникс“ пораснаа за 2,94 проценти.
Австралискиот индекс S&P/ASX 200 заврши со пад од 0,92 проценти.
Пазарите во САД, Кина, Хонг Конг и Тајван останаа затворени поради празник.
Фјучерсите на американските индекси укажуваа на негативен почеток на следната трговска сесија, при што фјучерсите на S&P 500 и Nasdaq 100 беа пониски за 0,6 и 0,9 проценти, соодветно.
Сепак, американските берзи ја завршија скратената работна недела во позитивна територија. Индексот S&P 500 порасна за 1,08 проценти, Nasdaq Composite за 1,91 процент, а Dow Jones забележа раст од 0,14 проценти. Причина за оптимизмот беше сигналот од Федералните резерви дека годинава сè уште постои можност за зголемување на каматните стапки, по што инвеститорите повторно се насочија кон купување акции.
-
Продуктипред 2 месециУНИПлус флексибилна програма за лојалност на УНИБанка. Kористиш бројни бенефити, а не мора да ја префрлаш платата!
-
Банкипред 2 месеци
Стопанска банка АД – Скопје со план за исплата на дивиденда од над 16 милиони евра
-
Бизниспред 2 месеци
Македонски Телеком предлага повисока дивиденда за 2025 година
-
Бизниспред 1 месецОд полноќ нови цени на горивата
-
Банкипред 2 месециСилк Роуд Банка: Пензиите за април исплатени, достапни преку експозитурите, банкоматите како и електронското банкарство
-
Останатопред 1 месец
Почна исплатата на средствата од МојДДВ за првиот квартал од 2026 година
-
Кариерапред 2 месециАЛТА банка објави оглас за вработување на позицијата бизнис аналитичар (економист)
-
Советипред 1 месец
УЈП објави видео упатство за е-даночни услуги и потврда на ДЛД-ГДП пријавата


