Комитетот за економски и монетарни прашања на Европскиот парламент го одобри долгоочекуваното дигитално евро, како дел од напорите на Европската Унија да ја намали зависноста од платежни системи контролирани од САД.

Дигиталната валута, која се очекува да биде воведена до 2029 година, треба да ја зајакне европската автономија во плаќањата и да претставува дигитална форма на пари издадени и гарантирани од Европската централна банка. Таа нема да ја замени готовината, туку ќе ја надополни, заедно со постојните банкарски услуги.

Според податоците на Европската централна банка, американските платежни гиганти Visa и Mastercard учествуваат со 61 отсто во картичните плаќања во еврозоната и речиси целосно доминираат кај прекуграничните картични трансакции.

Предлогот предвидува граѓаните да можат да чуваат дигитални евра во посебен дигитален паричник, со ограничување на износот што ќе може да се поседува, а кое допрва треба да биде утврдено. Системот би овозможувал онлајн и офлајн плаќања и, според најавите, би обезбедувал високо ниво на приватност, без Европската централна банка директно да ги идентификува корисниците преку нивните платежни податоци.

Основната инфраструктура би ја обезбедила ЕЦБ, додека комерцијалните банки и давателите на платежни услуги би им ги нуделе услугите на клиентите. Финансиските институции се очекува да добијат надомест за учество во системот, додека трговците би плаќале пониски провизии од сегашните картични трансакции.

Европската централна банка го поздрави гласањето, наведувајќи дека позицијата на парламентарниот комитет истовремено ја штити готовината како законско средство за плаќање и го обликува дигиталното евро.

Италијанскиот европратеник Пасквале Тридико, кој го водеше досието во име на Левицата, ја оцени одлуката како „историска“ и како голема победа за граѓаните и малите бизниси.

Европската Унија не е единствена во развојот на јавна дигитална валута. Кина веќе го воведе дигиталниот јуан, а Русија најави дека дигиталната рубља ќе стане оперативна во септември 2026 година. САД, пак, имаат поинаков пристап, откако претседателот Доналд Трамп се откажа од плановите за дигитална валута издадена од Федералните резерви и ја поддржа употребата на стабилни криптовалути.

Европскиот парламент треба формално да ја потврди позицијата на комитетот на пленарна седница во Стразбур на почетокот на јули, по што ќе започнат преговори со 27-те земји членки. Законодавците се надеваат дека конечен договор ќе биде постигнат до крајот на годината.

Реалната нето-плата во државата во април пораснала за 1,6 отсто на годишно ниво, по растот од 3,1 отсто во март, според податоците од Државниот завод за статистика.

Просечната месечна нето-плата исплатена по вработен во април 2026 година изнесувала 48.779 денари. Во споредба со април минатата година, просечната нето-плата номинално е зголемена за 7,3 отсто.

Растот, според статистичарите, главно се должи на зголемувањето на платите во секторите финансиски дејности и дејности на осигурување, каде што е забележан раст од 27 отсто, водоснабдување, канализација, управување со отпад и санација на околината со раст од 9,4 отсто, како и трговија на големо и мало и поправка на моторни возила и мотоцикли со раст од 9,2 отсто.

Во споредба со претходниот месец, раст на просечната нето-плата е регистриран во финансиските и осигурителните дејности, трговијата и административните и помошните услужни дејности.

Податоците покажуваат дека платите продолжуваат да растат номинално, но реалниот раст е поумерен, што значи дека инфлацијата и натаму го ограничува ефектот од зголемувањето врз куповната моќ на граѓаните.

Цените на нафтата продолжија да се намалуваат во текот на азиското тргување во средата, откако се намалија стравувањата од можни прекини во снабдувањето преку Ормускиот Теснец, еден од најважните светски поморски правци за транспорт на нафта.

Фјучерсите на меѓународниот репер Брент за август паднаа за 0,91 отсто, на 76,38 долари за барел, додека американската лесна сурова нафта WTI за август се намали за 0,94 отсто, на 72,52 долари за барел.

Американскиот претседател Доналд Трамп ги критикуваше нафтените компании, обвинувајќи ги дека не ги намалуваат цените на бензинот во согласност со падот на цените на суровата нафта.

„Големите нафтени компании не ги намалуваат цените на бензинските пумпи соодветно на многу пониските цени што ги плаќаат за нафтата. Тие цени паѓаат како камен“, напиша Трамп на Truth Social.

Тој додаде дека потрошувачите се „искористуваат“ и дека му наложил на Министерството за правда веднаш да го разгледа случајот.

Карен Јанг, виш истражувач во Центарот за глобална енергетска политика при Универзитетот Колумбија, оцени дека објавата на Трамп е повеќе „политички театар“, посочувајќи дека цените на бензинот во САД не се движат директно и веднаш според цената на суровата нафта. Таа објасни дека во цената се вклучени државни и локални даноци, како и дека е потребно време за падот на цената на нафтата да се пренесе преку рафинериите до крајните потрошувачи.

Инвеститорите беа охрабрени и од сигналите дека поморскиот сообраќај низ Ормускиот Теснец може постепено да се нормализира. Според Меѓународната поморска организација, повеќе од 11.000 морнари кои биле заглавени во Персискиот Залив ќе почнат да излегуваат преку теснецот, откако биле обезбедени безбедносни гаранции.

Генералниот секретар на организацијата, Арсенио Домингез, изјави дека се обезбедени неопходните услови за безбедна навигација и дека операцијата ќе се спроведува во соработка со Иран, Оман, другите крајбрежни држави во регионот, САД и поморската индустрија.

Иако отворањето на теснецот се очекува да го намали притисокот врз синџирите на снабдување, од логистичкиот сектор предупредуваат дека ќе биде потребно време состојбата целосно да се нормализира.

Извор: CNBC