Анализи
Можно примирје и прекин на огнот во Украина – што тоа ќе значи за европската и светската економија?
Според договорот што вчера го постигнаа украинската и американската делегација во Џеда – Саудиска Арабија, предвиден е прекин на воените дејствија за 30 дена, со можност за продолжување со заедничка согласност на Русија и Украина.
САД го потврдија обновувањето на размената на разузнавачки информации со Украина и продолжувањето на воената помош, а договорот за американски инвестиции во развојот на украинските минерални ресурси е повторно на маса.
Овој предлог за прекин на огнот не само што отвора простор за преговори со Русија, туку и ги подобрува односите меѓу Вашингтон и Киев, кои се заладија по јавниот судир меѓу претседателот Володимир Зеленски и Доналд Трамп.
Доколку се постигне примирје и прекин на огнот во Украина, тоа би имало значително влијание на европската и светската економија. Ако се постигне договор за примирје, тоа ќе овозможи стабилизација на регионалната ситуација и би отворило пат за обновување на економските врски и инфраструктура. Некои од клучните ефекти би биле следните:
Економска стабилизација во Европа
Намалување на енергетската криза: Украина е важен транзитен коридор за енергетски ресурси, а во исто време Русија е значаен извозник на енергија. Примирјето би ја намалило нестабилноста на пазарот на електрична енергија и би довело до значителен пад на цените на нафтата и природниот гас, што би ги олеснило енергетските трошоци за Европската Унија.
Обновување на трговијата: Прекин на конфликтот би дозволил рестартирање на трговијата меѓу Европската унија, Украина и Русија, што би ги подобрило економските услови за многу земји во регионот.
Повраток на инвестиции
Со стабилизацијата на ситуацијата во Украина, постојат добри изгледи за враќање на странските инвестиции во земјата, но и во регионот. Бизнисите кои беа принудени да се повлечат поради конфликтот можат повторно да ја разгледаат можноста за инвестирање во Украина и околните земји.
Смирување на глобалните синџири на снабдување
Во текот на конфликтот, глобалните синџири на снабдување со многу производи, вклучувајќи и земјоделски производи како пченица, пченка и други стоки, беа нарушени. Примирје би помогнало за понатамошно нормализирање на снабдувањето, особено за земјоделските производи кои се клучни за глобалните пазари.
Пониски цени на храната и земјоделските производи би имале позитивен ефект врз економиите, особено на земјите во развој кои се зависни од увоз на храна.
Намалување на геополитичката несигурност
Примирјето ќе ја намали геополитичката неизвесност во регионот на Источна Европа, што може да помогне во намалување на ризиците поврзани со инвестирање и трговија.
Потенцијално, на глобално ниво, се очекува да се намалат и цените на металите и минералите кои се важни за производството на технологија и автомобилска индустрија.
Ризик од нови санкции и економски одмазди
Освен позитивни, ова примирје може да има и некои негативни последици. Доколку примирјето подразбира големи отстапки од страна на Украинa или значајни политички договори, може да предизвика нови санкции или економски одмазди од страна на западните земји против Русија или други актери кои се поврзани со конфликтот.
Во зависност од деталите на договорот, санкциите врз Русија може да останат или да се променат, што ќе има големо влијание врз глобалната економија, особено на пазарите на нафта и гас.
Психолошки ефект на глобалните пазари
Примирјето би дало сигнал за намалување на глобалниот ризик и несигурност. Како резултат на тоа, глобалните капитални пазари би можеле да реагираат позитивно, со раст на индексите и враќање на довербата во инвестирањето, особено на развиените пазари.
Во целина, постигнување примирје, прекин на огнот и конечен крај на војната во Украина, би имало повеќекратен ефект врз глобалната економија, со потенцијално позитивни исходи за Европа и светот, особено ако конфликтот не се продолжи. Сепак, важен фактор ќе биде тоа како ќе се имплементира договорот и какви политички, економски и безбедносни гаранции ќе бидат поставени во процесот.
Анализи
Златото го задржа растот и го надмина техничкиот притисок
Цената на златото продолжи да расте во текот на тргувањето, потпирајќи се на стабилноста на клучното психолошко ниво од 4.000 долари, кое обезбеди силна поддршка и помогна да се врати позитивниот моментум.
Растот беше поддржан и од позитивните сигнали кај индексите на релативна сила, што дополнително ги зајакна очекувањата дека нагорниот тренд може да продолжи.
Златото воедно успеа да го надмине надолниот притисок од 50-дневниот експоненцијален подвижен просек, што се смета за позитивен технички сигнал.
Според анализата, можноста за дополнителен раст во блиска иднина ќе се зголеми доколку цената ги пробие блиските нивоа на отпор и позитивниот моментум остане присутен на пазарот.
Анализи
Екстремните горештини стануваат сè поскап економски проблем за Европа
Сè почестите топлотни бранови и шумски пожари во Европа веќе не претставуваат само климатски, туку и сериозен економски предизвик, кој ги зголемува трошоците за здравство, ладење, транспорт, земјоделство и итни интервенции.
Големи пожари во изминатиот период зафатија делови од Франција и Шпанија, при што изгореа околу 300.000 хектари, а стотици илјади луѓе беа принудени да ги напуштат своите домови. Според Светската метеоролошка организација, Европа се соочува со зголемен ризик од поголеми пожари и со сè подолга сезона на пожари.
Западна Европа годинава го регистрирала најтоплиот јуни досега, додека регионот веќе се соочува со трет топлотен бран во период од шест недели.
Економистите предупредуваат дека високите температури ја намалуваат продуктивноста, ги нарушуваат синџирите на снабдување, го погодуваат туризмот и придонесуваат за раст на цените на храната.
Според заедничка анализа на Универзитетот во Манхајм и Европската централна банка, топлотните бранови, сушите и поплавите во текот на летото 2025 година ја чинеле европската економија околу 0,3 отсто од нејзиното производство. До 2029 година, вкупната штета би можела да достигне 0,8 отсто.
Земјоделските производи, меѓу кои какаото, кафето и пченицата, се меѓу најизложените на климатските промени, бидејќи високите температури и нестабилното време можат да ги намалат приносите и дополнително да ги зголемат цените.
Пожарите создаваат и голем притисок врз државните буџети, кои мора да обезбедат средства за евакуации, противпожарни операции и обнова на уништената инфраструктура.
Податоците покажуваат и значително зголемување на осигурителните штети. Осигурителните компании во периодот од 2010 до 2019 година исплатиле 56,3 милијарди долари за штети од пожари, што е повеќе од шестпати над исплатите во претходната деценија.
Најпогодени се енергетскиот сектор, недвижностите, градежништвото, земјоделството и транспортот.
Експертите посочуваат дека климатските промени не се единствената причина за пожарите. Напуштањето на земјоделското земјиште и недоволното управување со пределите во јужна Европа довеле до создавање густа и лесно запалива вегетација, која во услови на суша и екстремни температури дополнително го зголемува ризикот.
Според економистите, Европа ќе мора значително да инвестира во приспособување на инфраструктурата и во мерки за намалување на климатските ризици, бидејќи екстремните лета сè повеќе се претвораат во траен макроекономски проблем.
Анализи
Дау Џонс потона за 1.000 поени: Историјата открива што обично следува
Индексот Дау Џонс во средата забележа силен пад од повеќе од 1.000 поени, откако американската централна банка одлучи да ги задржи каматните стапки непроменети, додека цената на американската нафта се приближи до 85 долари за барел.
Дау Џонс го заврши тргувањето на ниво од 51.594,14 поени, што претставува пад од 1.153,18 поени или 2,19 отсто.
Во изминатите пет години, индексот уште девет пати забележал дневен пад поголем од 1.000 поени. Историските податоци покажуваат дека по ваквите загуби пазарот најчесто останува под притисок во наредните неколку дена, но потоа следува закрепнување.
Еден ден по голем пад, Дау Џонс во просек останува речиси непроменет, додека по една недела бележи просечна загуба од 1,14 отсто. Сепак, по еден месец индексот вообичаено остварува раст од речиси два отсто, а по три месеци просечната добивка достигнува 9,1 отсто.
Три од деветте претходни падови се случија во април 2025 година, по најавата на американскиот претседател Доналд Трамп за воведување широки царини кон голем број земји. Пазарите подоцна закрепнаа откако беше објавена 90-дневна пауза на дел од царинските мерки.
Четири големи падови беа регистрирани во 2022 година, во период на висока инфлација и агресивно зголемување на каматните стапки од страна на Федералните резерви. Инвеститорите тогаш стравуваа дека поскапото задолжување може да предизвика економско забавување или рецесија.
Останатите два падови се случија во август и декември 2024 година. Првиот беше предизвикан од загриженоста за американскиот пазар на труд и силниот пад на јапонската берза, а вториот следуваше откако ФЕД најави повнимателен пристап кон намалувањето на каматните стапки.
Сегашната загриженост на инвеститорите е поврзана со одлуката на ФЕД да ја задржи основната каматна стапка во распон од 3,5 до 3,75 отсто, и покрај инфлацијата која сè уште е над целното ниво.
Дополнителен притисок врз пазарите предизвика и растот на цените на нафтата, во услови на зголемени тензии меѓу САД и Иран. Тројца членови на Федералните резерви гласале за зголемување на каматните стапки, што ги засили очекувањата дека можно е дополнително монетарно затегнување.
Историските движења покажуваат дека последиците од ваков силен еднодневен пад може да се чувствуваат и во наредните денови, но на подолг рок Дау Џонс најчесто успевал да ги надомести загубите.
Извор: CNBC
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Нина Ангеловска Станков: Во политиката аргументот не е крај на разговорот – туку негов почеток
-
Интервјуапред 2 месеци„Ништо случајно“: Нина Ангеловска за бизнисот, животните лекции и патот кој ја обликувал нејзината кариера
-
Интервјуапред 2 месециФиломена Пљакоска Аспровска во FinSight: Дали мобилниот телефон ќе стане нашиот единствен паричник?
-
Банкипред 2 месециНа музиката ѝ е место и меѓу банкарските шалтери – Young Dadi со ексклузивен popup настап за клиентите на Халкбанк
-
Бизниспред 2 месециОд полноќ нови цени на горивата: Бензините поевтинија, дизелот поскапе
-
Интервјуапред 1 месецДигитализацијата и довербата се двигатели на новото банкарство – Беркан Имери во FinSight
-
Берзапред 2 месециРКЕ донесе одлука: Дизелот поевтинува за 6,5 денари по литар, најголем пад на цената во последните месеци
-
Кариерапред 2 месециНЛБ Банка вработува банкарски советник во Штип, рокот за пријавување е 10 јуни



