Анализи
Дали падот на цените на становите во ЕУ ќе се преслика во Македонија?
Цените на становите во еврозоната паднаа за 2,1% во третиот квартал од 2023 година, а во целата Европска унија се намалени за 1%. Во Македонија во четвртиот квартал пораснаа за 7% споредено со истиот период претходната година, а за три месеци се повисоки за 1%.
Иако ценовниот раст на недвижностите во земјава забавува во однос на претходните две години, сепак е многу поголем отколку во другите европски земји. Останува и енигмата дали цените на становите оваа година ќе стагнираат или пак ќе почнат да паѓаат. Градежниците се децидни дека тие ќе продолжат да растат.
Банкарство.мк направи анализа на движењата на цените на објектите за домување во последните 10 години во регионот и во ЕУ за да видиме какви биле состојбите на различни пазари и какви поуки може да се извлечат од нив. Користевме податоци од официјалната статистика на ОЕЦД и од националните стаистики на одделни земји во регионот.
На ниво на Европска унија, цените на недвижностите за домување почнаа позначително да растат во 2021 година, кога е измерен годишен ценовен раст од 8,5%, и во 2022 година од 7,7%. Веќе во 2023 година растот забавува и во третиот квартал е во негатива од 1%.
Претходно во ЕУ цените на становите бележат раст од 5,6% во 2020 година, 4,9% во 2019, 5,0% во 2018, 4,8% во 2017, 4,4% во 2016, 2,3% во 2015 и 0,7% во 2014 година.
Во ЕУ, Грција е една од земјите со најголем раст на цените на недвижностите после излегувањето од економската криза. По неколку годишен пад, растот на цените на становите скромно започнува во 2018 година со 2,8%, во 2022 година достигнува 13,9%, во првиот квартал од 2023 изнесува 17,2%, а во третиот квартал е 12%.
Италија, која исто така беше во должничка криза пред повеќе од една деценија, во периодот од 2014 до 2019 година бележи континуиран пад на цените на становите. Во 2021 и 2022 година има раст од 2,5% и 3,8% соодветно, но веќе во 2023 година цените како да оладуваат и во третиот квартал има минимален раст од 1,8%.
Германија, која во моментот се соочува со економска криза, тоа го чувствува и на пазарот на недвижности. Во третиот квартал од минатата година, цените на становите бележат пад од дури -10,2%. Падот континуирано трае од четвртиот квартал во 2022 година (-3,6%) и постојано се интензивира. Интересно е дека 2022 година започнала многу оптимистички за цените на недвижностите со раст од дури 11,6% во првиот квартал. Ценовниот бум во Германија всушност трае од 2016 година, кога изнесува 7,5%.
Пазарот на недвижности во Австрија се држи подобро од германскиот, но и тој е во негатива од -2,2% во третиот квартал на 2023. Тоа е втор квартал со ценовен пад, додека во претходниот период има континуира раст на цените на становите, кој во 2022 година изнесува 11,4%, во 2021 година е 12,4%, во 2020 е 7,7%, а во 2014 година бил 3,5%.
Словенија досега е во најдобра кондиција, со раст на цените на становите во третиот квартал на 2023 година од 5,7%. Но, гледано наназад, тоа е сепак помал раст од 2022 година кога во третиот квартал изнесуваше 15,2%. Цените на недвижностите во Словенија поинтензивно растат од 2021 година (11,5%), додека во претходните години растот бил најголем во 2018 година (8,7%). Во 2014 година имало ценовен пад од 6,6%.
Податоците на Хрватската народна банка покажуваат дека во Хрватска на крајот од 2023 година е регистриран раст на цените на недвижностите од 10,9%. На крајот од 2022 година, овој раст е уште поизразен и изнесува 17,3%. Цените во Хрватска го започнуваат нагорниот тренд на крајот од 2017 година со раст од 7,6%, додека во претходниот период биле во негатива.
Србија на крајот од 2023 година исто така бележи оладување на пазарот на недвижности со ценовен раст од само 5,7%. Во последниот квартал од 2022 година цените пораснале за 15,1%, а во истиот период во 2021 година за 11,84%. Србија бележи непрекинат раст на цените на објектите за домување.
Македонија, исто така, бележи рекорден раст на цените на недвижностите во последните три години. На крајот од 2021 година тој изнесува 11,3%, од 2022 година рекордни 20,5%, а на крајот од 2023 година се намалува на 7,0%. Во годините претходно, цените на становите имаат годишен раст не поголем од 3,5%, а во последниот квартал од 2017 година официјалната статистика регистрира и пад од -0,3%.
Статистиката дефинитивно покажува дека ниту еден ценовен раст на пазарот на недвижности не е одржлив на долг период, не барем со толкави стапки на раст какви што се во последните три години во Македонија. Исто така, прашање е и дали македонскиот пазар на недвижности може да биде исклучок од состојбите на европските пазари, односно можеби прашање на време е кога надолните трендови од ЕУ ќе се рефлектираат и на пазарите на земјите во регионот.
Анализи
Златото нагло падна за над 4% под притисок на силниот долар и геополитичките тензии
Цената на златото забележа остар пад од над 4% за време на европското тргување, повлекувајќи се од двонеделен максимум достигнат претходно во азиската сесија и насочувајќи се кон прва загуба по пет дена раст.
Падот следува по забрзаното прибирање профити од инвеститорите, но и по зајакнувањето на американскиот долар во однос на кошницата светски валути. Индексот на доларот порасна за 0,65%, што дополнително изврши притисок врз цената на благородниот метал.
Цената на златото денеска се намали за 4,3% на 4.554 долари, откако претходно достигна врв од 4.800 долари, највисоко ниво од 19 март.
Пазарите реагираа и на најновите геополитички случувања поврзани со воените активности на САД кон Иран, што ја зголеми неизвесноста кај инвеститорите.
Истовремено, цените на нафтата пораснаа за околу 9%, достигнувајќи највисоки нивоа во последните четири недели, поради стравувањата од нарушување на снабдувањето од регионот на Персискиот Залив, особено поради затворањето на Ормутскиот теснец.
Зголемените цени на нафтата ги засилија очекувањата за можно зголемување на каматните стапки во САД. Според пазарните проценки, веројатноста за зголемување на каматите порасна на 5%, додека шансите тие да останат непроменети се намалија.
Инвеститорите внимателно ги следат и податоците од американскиот пазар на труд, вклучително и неделните барања за надомест за невработеност и извештајот за вработеноста за март.
Аналитичарите оценуваат дека падот на златото доаѓа по неколкудневен раст и дека оптимизмот на пазарите бил претеран, што довело до корекција на цената.
Во меѓувреме, залихите на најголемиот златен ETF фонд, SPDR Gold Trust, се зголемија за 3,72 тони, достигнувајќи вкупно 1.050,99 тони.
Анализи
Трамп пред една година ја преобликува глобалната трговија: Последиците сè уште се чувствуваат
Една година откако американскиот претседател Доналд Трамп објави „економска независност“ и воведе сеопфатни царини кон речиси сите земји, последиците од оваа одлука сè уште силно се чувствуваат во глобалната трговија.
На 2 април 2025 година, Белата куќа воведе основна царина од 10 отсто за целиот увоз, додека за 85 земји кои имаат трговски суфицит со САД беа предвидени и повисоки стапки, до 50 проценти. Овој потег предизвика силни потреси на глобалните пазари, а берзите веднаш забележаа пад.
Иако американскиот Врховен суд подоцна ја оспори законитоста на мерката, администрацијата продолжи со нејзина примена, а по неколку одложувања, дел од царините стапија во сила во август 2025 година.
Во пресрет на новите мерки, американските компании масовно ги зголемија залихите, при што увозот во првите три месеци од 2025 година порасна за околу 20 проценти, односно за дополнителни 184 милијарди долари.
Промените во трговските текови беа значајни. Увозот од Кина најмногу опадна, за 66 милијарди долари, додека компаниите се пренасочија кон земји со пониски царини, како Австралија и дел од Латинска Америка. Истовремено, некои азиски економии како Тајван и Виетнам дури и го зголемија извозот кон САД.
Сепак, анализите покажуваат дека царините не довеле до очекуваното враќање на производството во САД. Напротив, најголемиот товар го сносат американските потрошувачи. Проценките се дека во 2025 година секое домаќинство во САД било дополнително оптоварено со околу 1.000 долари поради повисоките цени.
Од друга страна, приходите од царини значително пораснаа и достигнаа 287 милијарди долари, што е речиси трипати повеќе од претходните години.
Глобалната трговија во меѓувреме стана многу понеизвесна, со чести промени на правилата и нови закани со царини. Владите ширум светот се обидуваат да им помогнат на компаниите да најдат нови пазари и да ги диверзифицираат синџирите на снабдување.
Експертите оценуваат дека токму таа адаптација може да биде единствениот позитивен ефект од оваа криза.
Извор: DW
Анализи
Нафтата во силен подем, среброто прави пауза пред нов раст
Цените на суровата нафта бележат раст во последното тргување, поттикнати од поддршката на 50-дневниот експоненцијален подвижен просек (EMA50), што обезбедува силен позитивен импулс за натамошно зголемување.
Според анализата на Economies.com, краткорочниот тренд останува јасно нагорен, при што цената се движи долж поддржувачка тренд линија, што дополнително ја зацврстува стабилноста на растечкиот тренд.
Дополнително, индикаторите за релативна сила покажуваат позитивни сигнали, особено по формирањето на позитивна дивергенција, што укажува на зајакнување на нагорниот импулс и зголемени шанси за продолжување на растот во блиска иднина.
Во однос на среброто, ситуацијата е малку поинаква. Цената бележи привремен пад во текот на последното тргување, под влијание на негативни сигнали од истите индикатори.
Сепак, ова движење се оценува како корективно, со цел да се создаде нов позитивен импулс кој би овозможил продолжување на растот. И покрај падот, цената на среброто и натаму се движи во рамки на краткорочен нагорен тренд, поддржан од тренд линија која останува стабилна.
Дополнителна поддршка доаѓа и од фактот што цената се задржува над EMA50, што создава силна основа за можен брз опоравок во наредниот период.
-
Бизниспред 2 месециУЈП започна со исплата на повратот од „Мој ДДВ“ за четвртиот квартал 2025
-
Продуктипред 2 месециОтворете сметка во Халкбанк онлајн и добијте ваучер за гориво од Макпетрол
-
Бизниспред 2 месеци„Е-фактура“ го трансформира бизнисот во Македонија – помал административен товар, поголема дигитална ефикасност и контрола на даночните обврски
-
Анализипред 2 месециПрофитот на најголемите македонски банки се броеше во милијарди денари – со колкав профит ја завршија 2025 година водечките три банки?
-
Продуктипред 2 месециГрупацијата Иуте го лансираше Iute Affinity – за целосно дигитални осигурителни решенија
-
Берзапред 2 месециНеколку акции ја носат ликвидноста: кој доминираше на Македонската берза во јануари 2026-1?
-
Банкипред 2 месециЗлатници од Комерцијална банка за паметна и сигурна инвестиција и подарок што станува наследство
-
Бизниспред 2 месециПлатите во јавната администрација наскоро повисоки – Владата го прифати барањето на УПОЗ!



