Анализи
Ќе го почувствуваат ли граѓаните ударот од новото драстично поскапување на горивата?
Регулаторната комисија за енергетика ги зголеми малопродажните цени на нафтените производи во просек за 14,27% во споредба со одлуката од 2 март.
Од полноќ дизелот поскапува за 14,5 денари. Од 71 денар за литар цената се качува на 85,5 денари. Бензините поскапуваат за 5 денари и ќе се продаваат по цена од 79,5 за БС 95 и 81,5 денари за литар за БС 98.
Метеж и зголемената фреквенција на возила беа првата реакција на ценовниот удар кој го донесе новата одлука на Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ).
Денешното големо поскапување, посебно на дизелот, е резултат на одлуката на Регулаторната комисија за енергетика да ја укине одлуката донесена во време на енергетската криза во 2022 година според која цените се менуваа секогаш кога промената требаше да биде поголема од два денари за литар. Со бришењето на кризната одлука, РКЕ во иднина ќе одржува седници само во понеделник што значи дека не е исклучено да има и нови ценовни шокови.
Ова значајно поскапување дополнително го оптоварува семејниот буџет, како и компаниите и превозниците, бидејќи секое ново покачување директно се прелева врз цените на превозот, храната и услугите.
Владата најави дека е подготвена да усвои мерки за заштита на животниот стандард на граѓаните.
„Доколку има драматичен скок на цената на нафтата и нафтените деривати, Владата веднаш ќе интервенира, уште на следната седница. Имаме неколку опции – намалување на акцизата или на ДДВ. Апсолутно ќе застанеме во одбрана на стандардот на граѓаните“, изјави премиерот Христијан Мицкоски.
Во 2022 година кога земјата исто така се соочуваше со сериозна енергетска криза. Тогаш ДДВ за горивата се намали од 18% на 10%, а акцизата се намали за 1,2–4,7 денари по литар.
Цените на дериватите во 2022 година беа една од главните причини инфлацијата да забрза и да стигне до близу 20 проценти. До крајот на 2025 година инфлацијата не се врати на посакуваните два проценти. Минатата година таа изнесуваше 4,1%. Според Државниот завод за статистика, во февруари годинава инфлацијата забави на 2,9 проценти, но уште сега е јасно дека овој тренд ќе биде многу краток.
Граѓаните и експертите предупредуваат дека новите цени ќе создадат ефект на „доминантно поскапување“ низ сите сектори, што уште повеќе ќе го почувствуваат оние со пониски примања.
Дали следува нов ценовен шок и повторно зголемување на сите производи и услуги?
Анализи
Суровата нафта го проби отпорот и сигнализира натамошен раст
Цените на суровата нафта бележат раст и успеаја да го пробијат мааното ниво на отпор од 95 долари за барел, што сигнализира засилен позитивен тренд и силен притисок од купувачите на пазарот.
Според анализата, движењето на цената следи стрмна краткорочна нагорна линија, што укажува на стабилност и континуитет на растечкиот тренд. Овој развој се смета за потврда дека пазарот останува под контрола на купувачите.
Дополнителна поддршка за растот дава и фактот што цената се одржува над 50-дневниот експоненцијален подвижен просек (EMA50), кој делува како динамично ниво на поддршка.
Техничките индикатори исто така сигнализираат позитивни изгледи, откако се повлекоа од зоната на прекупеност, оставајќи простор за натамошно зголемување на цената на нафтата во краток рок.
Анализи
Еврото паѓа поради тензии меѓу САД и Иран, доларот зајакнува како „сигурно засолниште“
Еврото бележи пад на европските пазари и четврти ден по ред губи вредност во однос на американскиот долар, под притисок на зголемените геополитички тензии меѓу САД и Иран и растот на цените на нафтата.
Најновите податоци покажуваат дека европската валута ослабна за 0,1 отсто и се спушти на 1,1672 долари, приближувајќи се до најниското ниво во последните две недели. Во текот на неделата, еврото загуби околу 0,8 проценти во однос на доларот, што укажува на прв неделен пад по еден месец.
Паралелно, американската валута продолжува да зајакнува, при што доларскиот индекс порасна за повеќе од 0,1 процент и бележи раст четврти ден по ред. Инвеститорите сè повеќе се ориентираат кон доларот како побезбедна инвестиција во услови на неизвесност на глобалните пазари.
Причината за ваквите движења е ескалацијата на тензиите во Ормускиот теснец, каде САД и Иран разменуваат контрола врз бродови и танкери, што предизвикува страв од прекини во снабдувањето со енергенси. Затворањето на овој клучен транспортен коридор создава ризик од сериозен шок за глобалната економија.
Во меѓувреме, цените на нафтата продолжуваат да растат и се зголемија за повеќе од 0,5 проценти, достигнувајќи највисоки нивоа во последните две недели. Ова дополнително ги зголемува инфлаторните притисоци во Европа.
Растот на инфлацијата ја зголемува веројатноста за ново зголемување на каматните стапки од страна на Европска централна банка. Според пазарните проценки, шансите за зголемување на каматите за 25 базични поени се искачија од 20 на 30 проценти.
Претседателката на банката, Кристин Лагард, изјави дека институцијата е подготвена да ги зголеми каматните стапки дури и ако растот на инфлацијата биде привремен.
Геополитичката неизвесност дополнително се засилува со изјавите на Доналд Трамп, кој порача дека САД не брзаат со договор со Иран, но не ја исклучи можноста за воена интервенција. Од иранска страна, претседателот Масуд Пезешкијан ги оцени американските закани и блокади како главна пречка за напредок во преговорите.
Аналитичарите предупредуваат дека ризиците за глобалната економија се потценети и дека инфлаторните притисоци може да продолжат до крајот на годината, особено ако дојде до подолготрајни прекини во снабдувањето со енергенси.
Анализи
Европа пред економски предизвици: потребни се итни реформи и фокус на растот
Европската унија се соочува со сериозни економски предизвици, а лидерите мора јасно да ги дефинираат приоритетите и да го стават економскиот раст во центарот на својата политика, предупредуваат аналитичарите.
Според проценките, ЕУ се наоѓа под притисок од повеќе кризи истовремено, од безбедносни ризици и геополитички тензии до забавен економски раст и структурни слабости. Од состаноците во институциите како Европски совет и Европска комисија произлегува дека капацитетите на Унијата се ограничени, а бројот на предизвици расте.
Еден од клучните приоритети останува справувањето со руската агресија и поддршката за Украина, што се смета за важен чекор кон долгорочна стабилност и можен нов бран на проширување на ЕУ. Во исто време, политичките промени во Унгарија, каде по долг период беше сменет премиерот Виктор Орбан, се оценуваат како фактор што може да ја олесни заедничката европска политика.
Сепак, економијата останува најитниот предизвик. Експертите предупредуваат дека без силна индустриска и технолошка база, Европа не може да обезбеди ниту безбедност ниту стратешка автономија. Анализите подготвени од поранешниот претседател на Европската централна банка Марио Драги и поранешниот италијански премиер Енрико Лета укажуваат на слабостите на единствениот пазар и потребата од длабоки реформи, но нивните препораки засега имаат ограничена примена.
Дополнителен притисок врз економијата создава комбинацијата од низок раст, висок јавен долг и демографски пад. Се очекува работоспособното население во Европа да се намали за околу 12 проценти во следната деценија, што ќе ги оптовари јавните финансии и ќе ги намали ресурсите.
Во такви услови, земјите членки тешко можат истовремено да ги зголемат трошоците за одбрана и да ги одржат социјалните системи. Иако во повеќето држави издвојувањата за одбрана се околу 2 проценти од БДП, актуелните геополитички случувања покажуваат дека Европа мора да инвестира повеќе во сопствената безбедност.
Како можен излез се посочува завршувањето на единствениот европски пазар до 2027 година, што лидерите го најавија на мартовскиот самит. Во сегашната форма, овој пазар поддржува околу 60 милиони работни места и носи економски придобивки од 8 до 9 проценти од БДП на ЕУ. Со дополнителни реформи, растот би можел да се зголеми за уште 1 до 2 проценти во следната деценија.
И покрај предизвиците, аналитичарите оценуваат дека Европа има силни адути, образовен систем, стабилни институции и заедничка валута. Но, предупредуваат дека без итни и суштински реформи, овие предности може да бидат доведени во прашање.
Заклучокот е јасен. Без фокус на економски раст и конкурентност, ЕУ ризикува да се соочи со подлабока економска криза и ограничена способност да одговори на безбедносните и социјалните предизвици во иднина.
-
Интервјуапред 2 месециПензиски парадокс: Од минималец до доброволен фонд – новиот модел на младите вработени
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка: Започна исплатата на пензиите за февруари 2026 година
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка со информација за исплатата на паричната помош од социјална, детска и цивилна заштита за февруари 2026 година
-
Банкипред 2 месециЗошто е сменет директорот на Развојната банка и кој е неговиот наследник!?
-
Продуктипред 1 месецДо 120.000 денари финансиска поддршка од Easy Finance – брзо и со транспарентни услови
-
Банкипред 2 месециХалкбанк известува: Пензиите за февруари се достапни на пензионерите
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во НЛБ Банка АД Скопје
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Павле Гацов | Готовината и сивата економија „јадат“ 500 милиони евра годишно




