Проектот „Грантова шема за поддршка на претпријатијата за зелено работење“ обезбедува финансиска поддршка од вкупно 25 милиони евра за мали, микро и средни компании во Македонија во периодот 2026–2030 година. Преку оваа шема се очекува директна поддршка за најмалку 300 компании, со цел забрзување на зелената транзиција и зајакнување на конкурентноста на домашната економија.

Од вкупниот износ, 22 милиони евра се наменети за грантови, додека компаниите ќе учествуваат со сопствено кофинансирање од 20 до 50 проценти, во зависност од инструментот. Поединечните грантови ќе се движат од 5.000 до 300.000 евра и ќе опфатат техничка и советодавна поддршка, воведување меѓународни стандарди, набавка на опрема, имплементација на нови технологии и развој на зелени и иновативни производи.

Првите јавни повици се очекуваат во средината на 2026 година. Проектот предвидува и организирање инфо-карван во соработка со општините, стопанските комори, регионалните центри и секторските здруженија, со цел навремено информирање и поголема вклученост на компаниите.

Директорката на ИНОВА, Даниела Димовска, истакна дека проектот претставува важен чекор кон трансформација на македонската економија.

„Ова е можност компаниите да инвестираат со поддршка и да се подготват за новите барања на пазарот. Зелената трансформација не е трошок, туку инвестиција во иднината и конкурентноста на македонските компании на европскиот пазар“, нагласи Димовска.

Проектот е насочен првенствено кон компании од производствениот сектор, но и кон други дејности кои придонесуваат за намалување на отпадот, енергетска ефикасност и зголемена употреба на обновливи извори на енергија.

Од вкупната вредност на проектот, 18 милиони евра се обезбедени од Европската Унија, додека седум милиони евра се национални средства.

Премиерот Христијан Мицкоски оцени дека проектот претставува стратешка инвестиција во долгорочниот развој на економијата.

„Оваа поддршка ќе им овозможи на околу 200 компании подготовка и имплементација на меѓународни еколошки и одржливи стандарди, со што ќе се зголеми нивното учество во европските и глобалните синџири на добавувачи“, изјави Премиерот Мицкоски.

Со проектот се очекува забрзано воведување зелени практики, отворање нови работни места и создавање поодржлив и конкурентен бизнис-екосистем во Македонија.

На 02.02.2026 година, во просториите на Македонската банкарска асоцијација, беше одржан работен состанок инициран од Централниот регистар, во својство на администратор на Регистарот на вистински сопственици.

На состанокот, претставниците на Централниот регистар, предводени од директорката д-р Анита Стамнова, и претставниците на Комисијата за СПП и усогласеност со прописи при Македонската банкарска асоцијација, предводени од претседавачот г-дин Глигор Пандиловски, дискутираа за можностите за воспоставување решение што ќе вклучува верификација на податоците во Регистарот на вистински сопственици.

Имајќи ја предвид улогата на банките како верификатори на податоците, на состанокот беше презентиран процесот, беа разменети искуства, како и утврдени насоки за соодветна обука и понатамошна соработка.

Како заклучок, беше договорено да се организира заедничка работна средба со претставници од Народната банка, Управата за финансиско разузнавање, Министерството за финансии, Македонската банкарска асоцијација и Централниот регистар, со цел сеопфатно разгледување на проблематиката и постигнување заедничка усогласеност меѓу институциите.

Проектот „Е-фактура“ претставува стратешка и долгорочна инвестиција во дигитализацијата на деловното и даночното опкружување во земјата, која ќе донесе значајни придобивки и за компаниите и за државата, истакна директорката на Управата за јавни приходи, Елена Петрова, на настан во организација на Сојузот на стопански комори на Македонија.

Пред претставниците на бизнис-заедницата, Петрова потсети дека пилот-фазата на проектот започна на 1 јануари годинава и дека во моментов се одвива подготвителен период, во кој активно се вклучени софтверските компании што развиваат фактурирачки решенија, како и економските оператори со сопствени ERP-системи.

Како што информираше, техничката документација за пристап до системот „Е-фактура“ веќе е објавена и јавно достапна, со цел компаниите и ИТ-провајдерите навремено да ги приспособат своите системи и да развијат API-канали за комуникација со националната платформа.

Петрова најави дека клиентската и веб-апликацијата на „Е-фактура“ ќе бидат ставени во употреба во вториот квартал од годинава, по што ќе започне тестирање со малите и средните компании кои немаат сопствени информатички системи и ќе ги користат бесплатните решенија обезбедени од УЈП.

Придобивки за компаниите: помал административен товар и поголема ефикасност

Директорката нагласи дека проектот се развива во тесно партнерство со стопанството, имајќи предвид дека „Е-фактура“ директно ќе влијае врз секојдневното работење на компаниите. Дигитализацијата на процесот на фактурирање ќе значи значително намалување на административниот товар, елиминирање на рачните процеси, автоматизација на книжењето, побрзо архивирање и полесно следење на деловните трансакции.

Дополнително, системот отвора простор за понатамошна дигитална надградба – автоматска подготовка на налози за плаќање, подобра контрола на ликвидноста, како и користење на податоците за аналитички и стратешки деловни цели.

Придобивки за државата: подобра усогласеност и борба против сивата економија

Од аспект на Управата за јавни приходи, „Е-фактура“ значи пристап до структуирани и стандардизирани податоци во реално време, што ќе овозможи поефикасна даночна контрола и значително подобрување на даночната усогласеност.

Податоците од системот ќе се вкрстуваат со постојните бази на УЈП – даночни пријави, финансиски извештаи, банкарски и царински податоци – што ќе овозможи навремено детектирање и корекција на евентуални неправилности.

„Наместо контроли по неколку години, „Е-фактура“ ќе овозможи брзи, автоматизирани и превентивни реакции, што е во интерес и на компаниите, бидејќи ќе можат навремено и полесно да ги коригираат евентуалните грешки“, истакна Петрова.

На крајот, директорката порача дека проектот ќе има силен ефект и во сузбивањето на сивата економија и нелојалната конкуренција, преку создавање целосна дигитална трага за сите деловни трансакции во земјата.