Според анализата на МПИН податоците за исплата на плати, во мај 2025 година во евиденцијата не е регистриран ниту еден вработен кој прима минимална плата. Податок кој на прв поглед може да звучи охрабрувачки, но отвора сериозни прашања за неговата реална валидност, посочува Слободан Трендафилов од Сојузот на синдикати на Македонија.

Имено, само неколку месеци претходно, во првиот квартал од 2025 година, официјалните податоци покажуваа дека помеѓу 25.000 и 35.000 работници земале минимална плата или плата пониска од законски утврдениот минимум. Од април наваму, овие работници како да исчезнале од статистиката – без јасно објаснување дали станува збор за административна корекција, промена во методологијата или системски проблем во евиденцијата.

Она што дополнително загрижува е структурата на платите во првата половина од 2025 година. Дури 33,1% од вработените примале плата пониска од 30.000 денари, додека 73% од работниците земале плата под просечната, вели Трендафилов.

Според него, овие бројки јасно укажуваат на сериозна концентрација на повисоки примања кај ограничен број лица – менаџери и сопственици на бизниси – додека најголемиот дел од вработените остануваат со ниски и недоволни приходи за покривање на основните животни трошоци.

Отсуството на минималната плата од официјалната статистика не значи дека проблемот е решен. Напротив, тоа отвора сомнеж за прикриена нееднаквост и дополнително ја нагласува потребата од итна дебата за растот на платите, продуктивноста и реалниот животен стандард во Македонија.

Прашањето повеќе не е дали платите треба да растат, туку колку долго економијата може да функционира со ваква распределба на доходот.

Македонија повторно се задолжи на меѓународните пазари со издавање на 10-тата еврообврзница, вредна една милијарда евра, со цел сервисирање на доспеаните обврски и стабилизирање на јавните финансии. Но, веќе во наредните месеци се очекува ново задолжување, овојпат преку кредити, за да се обезбедат средства за редовно плаќање на обврските.

Што значи ова за економијата, дали годинава може да се очекува раст или стагнација, како ќе се движи инфлацијата и што може да очекува бизнис-секторот?

Во новата епизода на FinSight, разговараме со Благица Петрески, извршна директорка на Finance Think – Институт за економски истражувања и политики. Анализираме каде завршуваат буџетските пари, колкав е товарот на јавниот долг, колку е реален проектираниот раст од 3,5 отсто и дали зголемувањето на платите може дополнително да ја подгрее инфлацијата.

Во фокусот се и продуктивноста на работниците, сивата економија, ефектите од проектот „Мој ДДВ“, како и клучните реформи што ѝ се потребни на економијата за одржлив раст и подобар животен стандард.

Новинар: Наташа Мерсовска

Картелското здружување, неоснованото зголемување на цените и притисокот врз добавувачите се сè почести теми во јавноста, особено во услови на висока инфлација и чувствителност на граѓаните на секое поскапување. Во новата епизода на FinSight, разговараме со Малинка Силјановска Николиќ, претставник на Комисијата за заштита на конкуренцијата (КЗК), за тоа дали и како се изигрува Законот за заштита на конкуренцијата во Македонија.

Во фокусот на разговорот се практиките на одредени маркети, осигурителни компании и авто школи, кои, според КЗК, преку договорено однесување и неприфаќање на ценовниците на добавувачите, директно ја нарушуваат конкуренцијата на пазарот. Таквото однесување, како што посочува Комисијата, не само што ги оштетува добавувачите, туку на крајот се рефлектира и врз граѓаните преку повисоки малопродажни цени.

Во емисијата се отвора и прашањето за ефикасноста на казнената политика, односно дали сегашните глоби за картелско здружување се доволно високи за да имаат одвраќачки ефект или сепак, постои простор за нивно дополнително зголемување. Се анализира и примената на Законот за трговски маржи, како и начините на кои добавувачите можат да пријават злоупотреби и нефер однесување на пазарот.

Посебен акцент е ставен на Законот за нефер трговски практики и дилемата дали неговата доследна примена би можела да доведе до пониски малопродажни цени во маркетите. Одговорите на ова прашање се клучни, особено во контекст на јавните очекувања за поголема заштита на потрошувачите.

Во разговорот се осврнуваме и на неодамнешните казни изречени на 10 осигурителни компании, поради сомнежи за договарање на цените на задолжителното авто-осигурување (АО). Гледачите ќе дознаат на кој начин КЗК дошла до информациите за ваквото однесување и какви се следните чекори.

Отворено се зборува и за случајот со авто школите, кои според наодите, договарале зголемување на цената за полагање за возачка дозвола – прашање што директно ги засега илјадници граѓани.

На крајот, ја отвораме и пошироката слика: што може да се очекува во 2026 година?

Дали пазарните играчи ќе „се вразумат“ и ќе почнат доследно да ги почитуваат законите, или КЗК ќе мора уште поинтензивно да интервенира?

Новата епизода на FinSight носи аргументи, факти и јасни пораки за тоа кој и како ја „убива“ конкуренцијата – и што значи тоа за граѓаните и економијата.

Новинар: Наташа Мерсовска