Анализи
Пад на светските берзи: растот на цените на нафтата ја зголеми загриженоста кај инвеститорите
Светските берзи забележаа пад, додека поради кризата на Блискиот Исток нагло пораснаа цените на нафтата, што би можело да предизвика раст на инфлацијата и да им наштети на економиите.
На Волстрит индексот Dow Jones минатата недела падна за 2 отсто, на 46.558 поени, додека S&P 500 се намали за 1,6 отсто, на 6.632 поени, а Nasdaq за 1,3 отсто, на 22.105 поени.
Инвеститорите се воздржуваат од поризични инвестиции, бидејќи цените на нафтата во последните две недели, откако започнаа нападите на САД и Израел врз Иран, пораснаа за повеќе од 35 отсто.
Иако претседателот на САД Доналд Трамп веќе неколку дена тврди дека САД и Израел победиле во војната против Иран, кризата на Блискиот Исток не се смирува.
Иран и натаму и не дозволува минување на танкери низ Ормускиот теснец, што го потресе пазарот на нафта. Поради тоа, цената на барел на лондонскиот пазар се искачи над психолошки важната граница од 100 долари.
Тоа се случува и покрај објавата на Меѓународната агенција за енергија (IEA) дека 32 земји членки ќе ослободат рекордни 400 милиони барели нафта од своите резерви со цел да се намалат цените. Од организацијата оценуваат дека станува збор за најголемото нарушување во снабдувањето со нафта во историјата.
„Пазарот сфати дека кризата на Блискиот Исток нема да заврши толку брзо како што се надеваа инвеститорите. Затоа преовлада правилото ‘прво продај акции, па потоа поставувај прашања’“, изјави Рајан Детрик, стратег во компанијата Carson Group.
Инвеститорите најмногу стравуваат дека силниот раст на цените на нафтата ќе предизвика зголемување на инфлацијата, што би ги принудило централните банки повторно да ги зголемат каматните стапки. Тоа би можело негативно да влијае врз економскиот раст.
И на европските берзи минатата недела цените на акциите се намалија. Лондонскиот индекс FTSE ослабе за 0,2 отсто, на 10.261 поен, додека франкфуртскиот DAX падна за 0,6 отсто, на 23.447 поени, а парискиот CAC за 1 отсто, на 7.911 поени.
Анализи
Еврото се обидува да закрепне во однос на доларот, но краткорочниот падечки тренд сè уште доминира
Валутниот пар евро/долар забележа благ раст во текот на последното внатредневно тргување, со што започна делумно да ги надоместува претходните загуби. Според анализата на Economies.com, движењето нагоре претставува обид на пазарот да ги ублажи претерано ниските вредности на индикаторите за релативна сила, кои сигнализираа состојба на препродаденост.
Техничките индикатори истовремено покажуваат и појава на позитивни преклопувачки сигнали, што дополнително го поддржа краткорочното закрепнување на еврото во однос на американскиот долар.
Сепак, и покрај ова подобрување во текот на денот, валутниот пар и натаму се соочува со негативен притисок. Причината е што тргувањето се одвива под експоненцијалниот подвижен просек од 50 периоди (EMA50), што укажува дека главниот мечешки тренд на краток рок останува доминантен и стабилен.
Дополнително, цената се движи паралелно со помала тренд линија која го поддржува надолниот тренд, што сугерира дека притисокот за понатамошно слабеење на еврото во однос на доларот сè уште е присутен на пазарот.
Анализи
Доларот се зацврстува поради војната на Блискиот Исток, еврото и јенот на повеќемесечни минимуми
Американскиот долар се движи кон втора последователна неделна добивка, додека инвеститорите се свртуваат кон сигурни средства поради ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток. Во исто време, валутите чувствителни на енергетските цени, како еврото и јапонскиот јен, паднаа на најниските нивоа во последните неколку месеци.
Силниот и продолжен раст на цените на нафтата се очекува значително да влијае врз економиите на Јапонија и еврозоната, кои во голема мера зависат од увоз на сурова нафта. Соединетите Американски Држави се помалку погодени, бидејќи речиси една деценија се нето-извозник на нафта.
Во такви услови, економистите предупредуваат на претпазливост при заострување на монетарната политика во тие економии, бидејќи зголемените трошоци за енергија може да го забават економскиот раст.
Еврото падна на најниско ниво од август, додека Јапонија предупреди дека е подготвена да преземе мерки за заштита на својата валута откако јенот се спушти на најниско ниво во последните 20 месеци.
Паралелно со растот на цените на нафтата, САД дозволија продажба на дел од руските нафтени производи кои претходно беа под санкции поради војната во Украина. Во меѓувреме, Иран ги засили нападите врз нафтени и транспортни објекти на Блискиот Исток, додека новиот врховен лидер, ајатолахот Моџтаба Хамнеи, најави дека ќе го задржи затворен поморскиот пат низ Ормутскиот теснец.
Според Волкмар Баур, валутен стратег во „Комерцбанк“, последните изјави од американската администрација за можноста за брз крај на војната сè повеќе се доживуваат како обид да се намалат цените на нафтата, но пазарите реагираат сè помалку на таквите сигнали.
Во меѓувреме, на финансиските пазари се зголемуваат очекувањата за заострување на монетарната политика на двете страни на Атлантикот, бидејќи растот на цените на нафтата дополнително ги засилува инфлаторните притисоци.
Фјучерсите на нафтата „брент“ пораснаа во петокот, откако САД издадоа 30-дневна дозвола со која им се овозможува на државите да купуваат руска нафта и нафтени производи што се заглавени на море. Претходно неделава, Меѓународната агенција за енергија одобри ослободување на рекордни 400 милиони барели од стратешките резерви.
Сепак, дел од аналитичарите предупредуваат дека ваквите итни мерки може да испратат негативен сигнал до пазарите, сугерирајќи дека глобалните лидери не очекуваат брзо смирување на кризата.
Индексот на доларот, кој ја мери вредноста на американската валута во однос на кошница од главни валути, се искачи на највисоко ниво од 28 ноември. Индексот порасна за 0,51 проценти на 100,22 и се движи кон неделен раст од околу 1,4 проценти.
Еврото се спушти на 1,1438 долари, најниско ниво од август, со пад од 0,62 проценти. Инвеститорите го очекуваат состанокот на Европската централна банка следната недела, додека дел од трговците сметаат дека повисоките цени на нафтата може да ја натераат банката да ги зголеми каматните стапки подоцна годинава.
Економистите оценуваат дека продолжено затворање на Ормутскиот теснец би било доволно сериозен фактор за Европската централна банка да размислува за заострување на монетарната политика поради инфлацијата.
Аналитичарите на „Сити“ сметаат дека не може да се исклучи сценарио со две превентивни зголемувања на каматните стапки, иако нивната основна прогноза останува дека политиката ќе остане непроменета поради големата неизвесност.
Доларот порасна и во однос на швајцарскиот франк, достигнувајќи највисоко ниво од јануари на 0,7894.
Јапонскиот јен падна на 159,69 за долар, најслабо ниво од јули 2024 година. Јапонската министерка за финансии Сацуки Катајама изјави дека земјата е подготвена да преземе неопходни чекори доколку движењата на валутниот курс влијаат врз животот на граѓаните, додавајќи дека Токио е во тесен контакт со американските власти за прашањата поврзани со девизниот пазар.
Слабеењето на јенот кон нивото од 160 за долар во јануари ги поттикна САД да спроведат таканаречени проверки на каматните стапки, што често претходи на интервенции на пазарот. Сепак, дел од аналитичарите сметаат дека воздржаноста на властите во последниот период може да доведе до пад на јенот и до 165 за долар.
Австралискиот долар исто така ослабе, паѓајќи за 0,70 проценти на 0,7027 долари.
Анализи
ИКТ индустријата руши рекорди: извоз од 676 милиони евра во 2025 година
Македонската ИКТ индустрија се наметнува како една од најдинамичните и најбрзорастечки извозни гранки во земјата. Според податоците на Народната банка, извозот на информациски, компјутерски и телекомуникациски услуги во 2025 година достигнал 676 милиони евра, што претставува раст од 7 проценти во споредба со 2024 година.
Овој сектор е меѓу ретките во македонската економија што континуирано бележи раст и остварува позитивен трговски биланс. Во текот на 2025 година увозот на ИКТ услуги изнесувал 197 милиони евра, што значи дека нето ефектот за економијата е суфицит од околу 438 милиони евра.
Најголемиот дел од приходите доаѓа од компјутерските услуги, чиј извоз достигнал 599,6 милиони евра. За споредба, извозот на храна од Македонија во 2025 година изнесувал 564 милиони евра, додека извозот на железо и челик достигнал 496 милиони евра, што дополнително ја нагласува важноста на ИКТ секторот во структурата на македонскиот извоз.
Растот на оваа индустрија е особено видлив ако се погледне подолг временски период. Во 2016 година извозот на ИКТ услуги изнесувал околу 150 милиони евра, што значи дека за седум години е зголемен за повеќе од четири и пол пати, односно за околу 351 процент.
Континуираниот раст покажува дека македонските компании се сè поконкурентни на глобалниот пазар и дека ИКТ индустријата има потенцијал да стане еден од стратешките столбови на економијата, со дополнителни можности за развој, диверзификација и нови работни места.
Според податоците на Стопанската комора за ИКТ секторот МАСИТ, во 2024 година во оваа индустрија работеле 2.921 компанија со речиси 24 илјади вработени. Во изминатите пет години секторот бележи стабилен и конзистентен раст по повеќе економски индикатори, што укажува на постепено созревање на индустријата и нејзино зајакнување и на домашниот и на меѓународниот пазар.
Од МАСИТ оценуваат дека ИКТ индустријата покажува висока отпорност на надворешни економски влијанија и силна способност за прилагодување на глобалните технолошки трендови, со што се позиционира како еден од најзначајните двигатели на македонската економија.
-
Продуктипред 2 месециАЛТА Банка со нов потрошувачки кредит со најповолни услови на македонскиот пазар
-
Продуктипред 2 месециШтедењето како резолуција за 2026 – Промо депозитот на Халкбанк како прв чекор
-
Продуктипред 2 месециКомерцијална банка: Воведуваме ново ниво на сигурност при интернет плаќања со картичка и трансакции преку мБанка
-
Бизниспред 1 месецУЈП започна со исплата на повратот од „Мој ДДВ“ за четвртиот квартал 2025
-
Банкипред 1 месецДобра вест за акционерите: Комерцијална банка со 8% повисока дивиденда за 2025 година
-
Останатопред 1 месецАЛТА банка АД Битола со стабилна капитална позиција, но значителен пад на профитабилноста во транзициската 2025 година
-
Продуктипред 1 месецОтворете сметка во Халкбанк онлајн и добијте ваучер за гориво од Макпетрол
-
Бизниспред 1 месец„Е-фактура“ го трансформира бизнисот во Македонија – помал административен товар, поголема дигитална ефикасност и контрола на даночните обврски



