Еврото падна на европските пазари во понеделникот во однос на кошницата светски валути, продолжувајќи го падот втор ден по ред во однос на американскиот долар, бидејќи инвеститорите продолжуваат да го купуваат доларот како сигурно прибежиште поради ескалацијата на војната на Блискиот Исток.

Тензиите меѓу САД и Иран се интензивираа околу Ормускиот теснец, што во моментов ги турка нагоре глобалните цени на енергенсите, создавајќи криза што негативно влијае врз европската економија.

Еврото денеска ослабе за 0,35% во однос на доларот, на ниво од 1,1532 долари, во споредба со почетното ниво од 1,1570 долари. Во петокот, заедничката валута падна за 0,15%, повлекувајќи се од еднонеделниот максимум од 1,1616 долари. Сепак, на неделно ниво, еврото забележа раст од 1,35%, поттикнат од поостриот став на Европската централна банка.

Од друга страна, доларскиот индекс порасна за повеќе од 0,2%, бележејќи втор последователен ден на добивки, што ја одразува силата на американската валута.

Растот на доларот доаѓа во услови кога инвеститорите се насочуваат кон него како безбедно засолниште, особено по заканите од американскиот претседател Доналд Трамп за напад врз електричната мрежа на Иран доколку Техеран не го отвори повторно Ормускиот теснец. Иранската револуционерна гарда возврати дека ќе одговори со напади врз инфраструктурата во земјите од Заливот.

Во меѓувреме, Израел соопшти дека започнал масовни напади врз Иран, додека Саудиска Арабија информираше дека иранската војска испалила две балистички ракети кон Ријад.

Цените на нафтата и гасот пораснаа на почетокот на неделата, продолжувајќи го растот од крајот на минатата недела, поради ескалацијата на конфликтот околу Ормускиот теснец и нарушувањата во снабдувањето од регионот на Персискиот Залив.

Извршниот директор на Меѓународната агенција за енергија, Фатих Бирол, предупреди дека актуелната криза претставува сериозна закана за глобалната економија и е полоша од енергетската криза во Блискиот Исток во 1970-тите години.

Стратегот за валути во Националната банка на Австралија, Родриго Катриљ, оцени дека пазарот има тенденција да фаворизира економии со вишок енергенси, што значи дека валути како еврото и јенот се под притисок. Доколку конфликтот потрае, притисокот врз овие валути дополнително ќе се зголеми.

Европската централна банка минатата недела ги задржа каматните стапки непроменети шести пат по ред. Според извори на Ројтерс, банката би можела веќе следниот месец да започне разговори за нивно зголемување.

По состанокот, финансиските пазари ги зголемија очекувањата за зголемување на каматните стапки за 25 базични поени на состанокот во април, од 1% на 25%. Инвеститорите сега внимателно ги следат новите економски податоци од еврозоната, особено за инфлацијата, невработеноста и растот на платите.

Владата воведува нова мерка за стабилизирање на цените на горивата, со намалување на данокот на додадена вредност од 18 на 10 проценти, во обид да го амортизира растот на трошоците предизвикан од глобалните енергетски тензии.

Одлуката доаѓа во период на зголемен притисок врз пазарот на енергенси, како последица на случувањата на Блискиот Исток, кои веќе имаат директно влијание и врз домашната економија. Премиерот Христијан Мицкоски изјави дека потрошувачката на гориво во земјава бележи раст од околу 9 проценти, што се должи на значително пониските цени во однос на соседните земји.

Според него, Македонија станува атрактивна дестинација за полнење гориво за странски возачи, особено во пограничните региони. Најголем притисок има во Дебар, Струга и Охрид, како и во Битола и Гевгелија, додека на север се издвојува Куманово, каде дневно се точат дополнителни околу 150 илјади литри гориво од странски државјани.

И покрај зголемената побарувачка, надлежните очекуваат цените да останат релативно стабилни. Регулаторната комисија за енергетика ќе ја следи состојбата, при што не се предвидуваат значителни поскапувања кај бензините, додека кај дизелот се очекуваат само минимални корекции.

Според актуелните проекции, безоловниот бензин од 95 октани ќе се движи меѓу 1,37 и 1,4 евра за литар, додека цената на 98-октанскиот бензин ќе достигне до 1,44 евра. Дизелот, пак, се очекува да се продава во распон од 1,52 до 1,55 евра по литар.

Во споредба со регионот, цените во Македонија остануваат пониски. Во Србија бензинот достигнува до 1,83 евра, а дизелот околу 1,8 евра за литар, додека во Хрватска цените на дизелот се приближуваат до 2 евра. Во Грција и Албанија горивата се околу 1,9 евра, а во Косово дизелот надминува 1,6 евра за литар.

Намалувањето на ДДВ ќе стапи во сила од ноќта меѓу 23 и 24 март и ќе важи најмалку две недели. Од Владата посочуваат дека состојбата ќе се следи континуирано, а доколку притисоците продолжат, можно е мерките да бидат продолжени или дополнително проширени, со цел заштита на стандардот на граѓаните и спречување на ценовни шокови.

Минималните трошоци за живот за едно четиричлено семејство во март повторно се зголемија, покажуваат најновите пресметки на Сојузот на синдикати на Македонија (ССМ). Во однос на февруари, вредноста на синдикалната минимална потрошувачка кошничка е повисока за 436 денари.

Вредноста на синдикалната минимална кошничка за март изнесува 67.818 денари, додека со изнајмен стан од 60 м² трошоците достигнуваат 83.193 денари.

Во првите три месеци од годината, односно за периодот јануари–март 2026 година, трошоците се зголемени за вкупно 2.326 денари.

Порастот на цените на горивата, кој трае веќе две недели по ред и е поврзан со случувањата на Блискиот Исток, почнува да се прелева и врз цените на основните прехранбени производи. Веќе се регистрирани поскапувања кај зејтинот и јајцата, а експертите предупредуваат дека трендот може да се прошири и во други сектори.

ССМ поставува прашање дали животниот стандард на македонските работници ќе се подобри без редовни пресметки на минималната кошница, во услови на растечки трошоци, додека владата засега само ја следи ситуацијата.

За разлика од нашата Влада, дел од земјите во регионот и Европа веќе презедоа мерки со намалување на акцизите и даноците на горивата.