До 24 декември 2026 година, секоја земја-членка на Европската Унија треба да им понуди на граѓаните најмалку еден сертифициран европски дигитален паричник за идентитет.

Станува збор за дел од европскиот систем за дигитален идентитет, кој треба да овозможи личните документи, сертификатите и други дигитални потврди да се користат преку телефон или друг електронски уред.

Важно е што користењето на паричникот нема да биде задолжително. Физичките документи, како личната карта и возачката дозвола, продолжуваат да важат.

Што ќе има во дигиталниот паричник?

Целта е граѓаните да можат на едно место да чуваат и користат различни документи и потврди, како и да ги користат при електронски услуги, административни постапки и други ситуации каде е потребна потврда на идентитет.

Една од главните предности е контролата врз личните податоци.

Наместо корисникот да го споделува целиот документ, системот треба да овозможи да се достави само информацијата што е неопходна.

На пример, ако треба да се потврди дека некое лице е полнолетно, може да се потврди возраста без да се открие точниот датум на раѓање.

Не сите земји ќе бидат подеднакво подготвени

Иако рокот е заеднички за сите членки, практичната имплементација ќе се разликува од земја до земја.

Италија е меѓу земјите кои најмногу напреднале со дигиталниот идентитет, додека други членки сè уште ја финализираат инфраструктурата и потребната регулатива.

Затоа, 24 декември 2026 година не значи дека сите граѓани ќе добијат идентична апликација и исти функционалности во ист момент. Секоја држава треба да обезбеди најмалку еден паричник што ги исполнува европските стандарди.

Совет за граѓаните

Дигиталниот паричник може значително да го поедностави секојдневното користење на јавни и приватни услуги, но неговата најважна вредност е контролата врз споделувањето на личните податоци.

При користење на ваквите услуги, корисниците треба внимателно да проверуваат кои податоци ги споделуваат, со кого и за која цел. Дигитализацијата не значи дека треба автоматски да се споделуваат повеќе лични информации – напротив, европскиот модел е насочен кон принципот „само онолку податоци колку што се неопходни“.

Инфлацијата во Германија во септември би можела да се искачи над 3 проценти, под влијание на рекордно високите цени на горивата и нарушувањата во снабдувањето со нафта предизвикани од конфликтот на Блискиот Исток.

Во август, годишната стапка на инфлација во најголемата европска економија изнесуваше 2,9 проценти, а доколку во септември надмине 3 проценти, тоа би било највисоко ниво од декември 2023 година, кога инфлацијата достигна 3,7 проценти.

Горивата повторно го зголемуваат ценовниот притисок

Во текот на септември, загриженоста околу глобалното снабдување со нафта повторно се зголеми поради конфликтот во Иран и нестабилноста во регионот.

Цената на суровата нафта Брент привремено надмина 100 долари за барел, додека бензинот и дизелот достигнаа рекордни нивоа на германските бензински пумпи.

Високите цени на енергенсите директно влијаат врз трошоците за транспорт и производство, со што создаваат дополнителен притисок врз потрошувачките цени.

Германија го намалува данокот на горивата

Германската влада од 1 октомври планира привремено намалување на данокот на горивата до крајот на годината. Мерката треба да ги намали даночните давачки за околу 0,17 евра по литар, со цел да се ублажи ударот врз возачите и домашните буџети.

Слично намалување во текот на мај и јуни веќе имаше ефект врз инфлацијата, а се очекува и новата мерка да придонесе за нејзино постепено забавување до крајот на годината.

Сепак, среднорочно инфлацискиот притисок би можел да остане висок. Германските економски истражувачки институти очекуваат просечната инфлација да достигне 3,2 проценти во 2027 година, во споредба со 2,8 проценти годинава.

Новиот официјален податок за инфлацијата во Германија за септември денеска треба да го објави Сојузниот завод за статистика.

Германија и уште пет земји членки на Европската Унија бараат значително намалување на предложениот седумгодишен буџет на Унијата и предупредуваат дека договорот тешко ќе биде постигнат доколку не се направат кратења во вредност од стотици милијарди евра.

Германија, Холандија, Шведска, Данска, Австрија и Финска бараат темелна реформа на буџетот на ЕУ за периодот од 2028 до 2034 година. Европската комисија предложи новата повеќегодишна финансиска рамка да изнесува речиси 2 милијарди евра, односно во просек околу 1,26 отсто од бруто-националниот доход на ЕУ во тој период.

Шесте земји сметаат дека европскиот буџет мора да се приспособи на новите економски, безбедносни и геополитички приоритети. Според нив, не е одржливо истовремено значително да се зголемуваат издвојувањата за одбрана, конкурентност и нови технологии, а притоа непроменети да останат традиционалните расходи.

Германскиот канцелар Фридрих Мерц претходно оцени дека предложеното ниво на потрошувачка е превисоко и побара намалување од стотици милијарди евра. Тој се залага и за пренасочување на поголем дел од европските средства кон конкурентноста и одбраната.

Повеќе средства за одбрана и конкурентност

Германија и нејзините пет сојузници бараат поголем дел од средствата да се насочат кон заедничките европски приоритети, меѓу кои одбраната, конкурентноста, иновациите, миграцијата и стратешката независност на Унијата.

Тоа, сепак, отвора прашање од кои области треба да се земат средствата.

Меѓу најчувствителните точки во преговорите се земјоделството и кохезиската политика, преку која се финансира развојот на послабо развиените региони во ЕУ.

Европската комисија веќе предлага значително поинаква структура на идниот буџет, со посилен акцент на конкурентноста, истражувањето, иновациите, безбедноста и одбраната. Само предложениот Европски фонд за конкурентност треба да располага со околу 409 милијарди евра, додека програмата „Хоризонт Европа“ е планирана на околу 175 милијарди евра.

Шесте земји истовремено се противат на ново заедничко задолжување на Европската Унија како начин за финансирање на повисоката потрошувачка.

Длабоки поделби меѓу земјите членки

На спротивната страна се земји кои сакаат да се зачуваат или зголемат средствата за земјоделство и регионален развој.

Тоа ја отвора една од главните политички дилеми во преговорите: дали идниот буџет на ЕУ треба да задржи голем дел од традиционалната структура на расходите или повеќе пари да бидат пренасочени кон одбраната, технологијата, индустријата и конкурентноста.

Особено чувствително е прашањето за земјоделските субвенции, бидејќи тие се значаен извор на приходи за земјоделците во голем број членки, додека кохезиските фондови имаат клучна улога во финансирањето инфраструктурни и развојни проекти во послабо развиените региони.

Дополнителни несогласувања постојат и околу начинот на финансирање на новиот буџет. Дел од земјите се отворени за нови сопствени приходи на ниво на ЕУ и дополнителни европски извори на финансирање, додека Германија и нејзините партнери се против ново заедничко задолжување.

За договор потребна е согласност од сите 27 членки

Усвојувањето на Повеќегодишната финансиска рамка на ЕУ бара едногласна согласност од сите 27 земји членки, што значи дека секоја земја има значително влијание врз конечниот договор.

Преговорите затоа се очекува да бидат сложени, бидејќи треба да се најде рамнотежа меѓу земјите што бараат ограничување на вкупната потрошувачка и оние што инсистираат на зачувување на средствата за традиционалните европски политики.

Ирска, која од 1 јули до 31 декември 2026 година претседава со Советот на ЕУ, има важна улога во водењето на преговорите и барањето компромис меѓу земјите членки.

Европските лидери сакаат политичкиот договор за новата финансиска рамка да биде постигнат доволно рано за законодавната постапка да заврши пред новиот буџет да почне да се применува на 1 јануари 2028 година.

Спорот околу буџетот сè повеќе прераснува во поширока дебата за тоа каде Европската Унија треба да ги насочи своите финансиски ресурси во следната деценија – кон традиционалните субвенции и регионалниот развој или кон одбраната, технологијата, иновациите и глобалната конкурентност.