Connect with us

Анализи

Македонија ќе има два система за инстант плаќања: КИБС Инстант и мобилна апликација „Стрела“ преку КИБС и TIPS Clone преку Народната банка

Објавено

пред 2 недели

на

Македонскиот платежен пазар влегува во нова фаза. Наместо едно единствено решение, во земјава паралелно се развиваат две инфраструктури преку кои банките ќе можат да овозможат инстант плаќања.

Едниот модел се развива од КИБС преку платформата „КИБС Инстант“ и мобилната апликација STRELA. Другиот ќе функционира преку Народната банка и регионалната платформа TIPS Clone, базирана на технологијата на европскиот систем TIPS. 

Двата система имаат иста основна цел: парите да стигнуваат од една на друга сметка за неколку секунди, без оглед дали е работен ден, викенд или празник. Сепак, начинот на кој банките и клиентите ќе пристапуваат до услугите, дополнителните функционалности, цената и можноста за меѓусебно поврзување можат значително да се разликуваат.

TIPS Clone преку Народната банка

Оваа инфраструктура е поврзана со регионалниот проект TIPS Clone, развиен со поддршка од Банката на Италија и Евросистемот.

Станува збор за платформа базирана на истата технологија како TARGET Instant Payment Settlement – TIPS, европската инфраструктура за порамнување инстант плаќања. Во овој модел централна улога ќе има Народната банка, преку која македонските банки ќе можат да се приклучуваат на системот.

Според најавената временска рамка, Северна Македонија, Албанија и Косово треба да се приклучат кон регионалната платформа во ноември 2026 година. Босна и Херцеговина и Црна Гора веќе ја активираа инфраструктурата во јули.

Овој систем треба да овозможи порамнување на инстант трансакциите во централнобанкарски пари, што е значајно од аспект на сигурноста, стабилноста и управувањето со ризиците.

На подолг рок, особено важна може да биде можноста регионалниот TIPS Clone да се поврзе со европскиот TIPS. Тоа би создало основа не само за домашни инстант плаќања во денари, туку и за побрзи и поефикасни прекугранични трансфери.

„КИБС Инстант“ како домашна паралелна инфраструктура

Паралелно со проектот на Народната банка, КИБС ја разви платформата „КИБС Инстант“, за која веќе има добиено лиценца за оператор на платен систем за инстант плаќања.

Платформата е наменета за извршување инстант плаќања во денари, достапни 24 часа дневно, седум дена во неделата и 365 дена во годината.

Според концептот, трансакциите треба да бидат извршени за помалку од десет секунди, независно дали испраќачот и примачот имаат сметки во иста или во различни банки.

Според информации до кои дојде Банкарство.мк, две банки веќе се подготвуваат да се приклучат кон „КИБС Инстант“ и да започнат со иницирање плаќања до 15 септември. Засега не е објавено за кои банки станува збор.

Ова значи дека првите инстант плаќања преку инфраструктурата на КИБС би можеле да станат достапни пред приклучувањето на Македонија кон регионалниот TIPS Clone, планирано за ноември.

Сепак, приклучувањето на првите банки не мора автоматски да значи и целосна достапност на сите функционалности за сите клиенти. Брзината на проширување ќе зависи од техничката подготвеност на секоја банка, нејзината деловна одлука и начинот на кој ќе ја интегрира услугата.

Што ќе нуди апликацијата STRELA?

Важен дел од екосистемот на КИБС е мобилната апликација STRELA, замислена како корисничко решение за инстант плаќања.

Банките ќе имаат две можности. Тие ќе можат на своите клиенти да им овозможат користење на апликацијата STRELA или функционалностите да ги интегрираат директно во сопствените апликации за мобилно банкарство.

STRELA е предвидено да поддржува повеќе начини на плаќање:

  • директни плаќања од сметка на сметка;
  • плаќања преку QR-код;
  • бесконтактни плаќања преку NFC;
  • плаќања во мобилни апликации;
  • плаќања во продавници и во е-трговија;
  • регистар на алијаси;
  • барање за плаќање.

Но, ако станат дел од пакетите за електронско и мобилно банкарство или се наплатуваат по симболична цена, навиките на корисниците можат брзо да се променат.

Регистарот на алијаси може да биде една од најкорисните функционалности за граѓаните. Наместо внесување долг број на трансакциска сметка, плаќањето потенцијално ќе може да се насочи преку поедноставен податок, како телефонски број поврзан со банкарската сметка.

Функцијата „барање за плаќање“, пак, му овозможува на примачот да испрати дигитално барање, кое плаќачот потоа го одобрува. Примената може да биде широка – од поделба на сметка во ресторан до наплата на фактури, онлајн нарачки и плаќања кон компании.

Конкуренција и потреба од интепоперабилност

Постоењето на две инфраструктури може да биде позитивно за пазарот. Банките ќе имаат избор, а конкуренцијата меѓу операторите може да поттикне пониски цени, побрз развој и повеќе услуги.

Од друга страна, се отвора и ризик од фрагментација.

Клучното прашање е дали клиент на банка приклучена само кон „КИБС Инстант“ ќе може непречено да испрати пари до клиент на банка што користи само TIPS Clone и обратно.

Доколку системите не бидат интероперабилни, може да се создадат два одделни круга на банки и корисници. Во такво сценарио, дел од банките можеби ќе треба да се приклучат на двете инфраструктури за да обезбедат целосна достапност.

Затоа, за пазарот нема да биде доволно само двата система технички да функционираат. Ќе биде важно да се обезбеди универзално корисничко искуство во кое испраќачот нема да мора да проверува преку кој оператор работи банката на примачот.

Цената повторно ќе биде пресудна

Следното големо прашање е колку ќе чинат инстант плаќањата преку двата система.

Ако банките ги третираат како премиум услуга и наплатуваат значително повисока провизија од обичниот електронски налог, нивната употреба може да остане ограничена.

Конкуренцијата меѓу TIPS Clone и „КИБС Инстант“ во овој дел може да биде корисна. Таа би можела да изврши притисок врз операторите и банките да понудат поатрактивни услови, особено за секојдневните плаќања на граѓаните и малите бизниси.

Две инфраструктури, но целта треба да биде една

Македонија очигледно нема да влезе во ерата на инстант плаќањата со едно единствено решение.

Од една страна ќе биде регионалната TIPS Clone инфраструктура преку Народната банка, со силна врска со европскиот платежен систем. Од друга страна ќе бидат домашната платформа „КИБС Инстант“ и апликацијата STRELA, со поширок сет функционалности за плаќања меѓу граѓани, компании, продавници и е-трговци.

Најавеното приклучување на две банки кон системот на КИБС до 15 септември може да биде првиот конкретен чекор. Потоа, во ноември, се очекува приклучувањето на земјава кон регионалниот TIPS Clone.

На крајот, клиентите нема да ги оценуваат системите според техничката архитектура или операторот. Ќе ги оценуваат според тоа дали можат едноставно, безбедно и евтино да испратат или да платат пари за неколку секунди.

Токму затоа најважната цел треба да биде двете инфраструктури да создадат еден функционален и достапен екосистем на инстант плаќања. 

Автор: Филип Чижбановски

Преземањето на авторски содржини (текстови и фотографии) од оваа страница е строго забрането без претходно писмено одобрение и е предмет на условите наведени на следниот линк.

Слични Теми:

Анализи

Црна Гора веќе гледа што доаѓа по SEPA – што е следниот чекор за Македонија?

Објавено

пред 1 ден

на

По влезот во SEPA и воведувањето на инстант плаќањата, Црна Гора веќе го насочува вниманието кон следната фаза – подлабока интеграција во европската финансиска и платежна инфраструктура. И Северна Македонија се движи по слична патека, а еден од следните големи чекори треба да биде приклучувањето кон регионалната TIPS Clone инфраструктура.

Гувернерката на Централната банка на Црна Гора, Ирена Радовиќ, на 8 септември изјави дека земјата, со поддршка на Светската банка, направила „историски исчекор“ со пристапувањето кон SEPA и воспоставувањето на TIPS Clone платформата. Таа посочи дека фокусот во наредниот период ќе биде на натамошно зајакнување на институционалната, оперативната и техничката подготвеност за идното членство во Европскиот систем на централни банки, а потоа и во Евросистемот.

Црна Гора го пушти TIPS Clone во употреба на 20 јули годинава. Системот овозможува трансфер на пари за неколку секунди, 24 часа дневно, седум дена во неделата, а е развиен врз истата технологија што ја користи европскиот TARGET Instant Payment Settlement – TIPS.

Но Црна Гора не е единствена во регионот што се движи во оваа насока. Северна Македонија, која заедно со Албанија и Црна Гора оперативно влезе во SEPA во октомври 2025 година, исто така се подготвува за следната фаза на модернизација на платежниот систем.

Според Банката на Италија, Северна Македонија треба да се приклучи кон TIPS Clone платформата во вториот бран на поврзување, планиран за ноември 2026 година, заедно со Албанија и Косово. Босна и Херцеговина и Црна Гора беа првите две земји што се приклучија на инфраструктурата во јули.

Тоа значи дека по SEPA, која овозможи значително поевтини прекугранични плаќања во евра, следниот чекор за Македонија е плаќањата да станат и инстант – средствата да пристигнуваат за неколку секунди и системот да функционира непрекинато.

Од Народната банка претходно беше посочено дека TIPS Clone треба да овозможи поврзување со сличните системи во Западен Балкан, но и со европскиот TIPS, со што граѓаните и компаниите би можеле да вршат брзи и поевтини прекугранични трансакции.

Македонија паралелно веќе има и домашна инфраструктура за инстант плаќања. КИБС во септември 2025 година доби лиценца од Народната банка за системот „KIBS Instant“, кој овозможува трансфери во денари за помалку од десет секунди и е проектиран со можност за идно поврзување со SEPA шемата за прекугранични инстант плаќања.

Оттука, SEPA повеќе не е крајната точка на финансиската интеграција на регионот со Европа. Црна Гора веќе влезе во следната фаза, а Македонија во наредните месеци треба да направи уште еден важен инфраструктурен чекор – поврзување со систем што треба да ги доближи домашните плаќања до брзината и стандардите што веќе важат во европскиот платежен простор.

Продолжи со читање

Анализи

Нафтата на чекор до 100 долари, растат стравувањата по ескалацијата на Блискиот Исток

Објавено

пред 1 ден

на

Цената на суровата нафта Брент во средата се доближи до 100 долари за барел, додека азиските берзи останаа под притисок поради засилените тензии на Блискиот Исток и растечката загриженост од нов инфлациски бран.

Фјучерсите на Брент пораснаа за 1,57 долари, на 99,49 долари за барел, што е највисоко ниво од крајот на јуни. Американската нафта WTI се тргуваше по 94,63 долари за барел, со раст од 1,60 долари.

Дополнителна неизвесност на пазарите предизвика ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток. Хутите во Јемен, поддржани од Иран, нападнаа неколку градови во Саудиска Арабија, додека американските сили нападнаа повеќе ирански нафтени танкери. Иран, пак, погодил американска база во Јордан.

На азиските берзи движењата беа мешани. Индексот Hang Seng во Хонгконг падна за 0,6 отсто, акциите во Сиднеј ослабеа за околу 0,3 отсто, додека кинескиот CSI300 порасна за 0,2 отсто.

Јапонскиот Nikkei забележа раст од 0,6 отсто, јужнокорејскиот KOSPI скокна за 1,6 отсто, а тајванскиот TAIEX за 0,6 отсто, поттикнати од закрепнувањето на компаниите од секторот за чипови и вештачка интелигенција.

Инвеститорите внимателно ги следат и очекувањата за каматните стапки. Пазарите речиси целосно очекуваат Европската централна банка во четврток да ги зголеми каматните стапки за 0,25 процентни поени поради инфлациските притисоци.

Во фокусот се и податоците за инфлацијата во САД, кои треба да бидат објавени во петок. Трговците во моментов речиси подеднакво ја проценуваат можноста Федералните резерви следната недела да ги зголемат каматните стапки за четвртина процентен поен или да ги задржат на сегашното ниво.

Јапонскиот јен зајакна за околу 0,2 отсто, на 153,66 јени за долар, додека еврото порасна за 0,1 отсто, на 1,1629 долари.

Биткоинот благо поскапе и се тргуваше по цена од околу 78.680 долари, додека златото порасна за 0,3 отсто, на приближно 4.368 долари за унца, пренесува Reuters.

Продолжи со читање

Анализи

Германија предупредува: До 2029 година економијата ќе се соочи со недостиг од 723 илјади квалификувани работници!?

Објавено

пред 3 дена

на

Германија се соочува со сè поголем недостиг на квалификувана работна сила, а до 2029 година бројот на непополнети работни места би можел да достигне околу 723 илјади. Тоа е речиси двојно повеќе од недостигот од околу 370.000 работници регистриран во 2025 година, покажува најновата студија на Институтот за германска економија (IW).

Најголем недостиг се очекува во продажбата, каде што до 2029 година би можеле да останат непополнети околу 39.100 работни места. Следуваат грижата за деца и образованието со недостиг од околу 29.900 работници и социјалната работа и социјалната педагогија со околу 23.600 лица.

Недостигот ќе биде изразен и во здравството и негата, каде што се очекуваат околу 18.700 непополнети позиции, како и во електроизградбата, со дефицит од околу 17.400 квалификувани кадри.

Според авторот на студијата, Александер Бурштеде, главна причина за влошувањето на состојбата е големиот број работници кои во следните години ќе заминат во пензија, додека на пазарот на трудот не влегуваат доволно млади кадри. Дополнителен предизвик е и сè потешкото привлекување квалификувани работници од странство.

Бурштеде предупредува дека евентуалното економско закрепнување би можело дополнително да ја зголеми побарувачката за квалификувана работна сила, со што притисокот врз германскиот пазар на трудот би се зголемил.

Проекциите на Институтот за германска економија (IW) се изработени врз основа на податоци достапни до крајот на 2024 година и укажуваат дека недостигот на кадар ќе биде еден од клучните предизвици за германската економија во наредните години.

Продолжи со читање

Популарно

Copyright © 2023 bankarstvo.mk. All Rights Reserved. Developed by Digital Orange