Проектот „Е-фактура“ претставува стратешка и долгорочна инвестиција во дигитализацијата на деловното и даночното опкружување во земјата, која ќе донесе значајни придобивки и за компаниите и за државата, истакна директорката на Управата за јавни приходи, Елена Петрова, на настан во организација на Сојузот на стопански комори на Македонија.

Пред претставниците на бизнис-заедницата, Петрова потсети дека пилот-фазата на проектот започна на 1 јануари годинава и дека во моментов се одвива подготвителен период, во кој активно се вклучени софтверските компании што развиваат фактурирачки решенија, како и економските оператори со сопствени ERP-системи.

Како што информираше, техничката документација за пристап до системот „Е-фактура“ веќе е објавена и јавно достапна, со цел компаниите и ИТ-провајдерите навремено да ги приспособат своите системи и да развијат API-канали за комуникација со националната платформа.

Петрова најави дека клиентската и веб-апликацијата на „Е-фактура“ ќе бидат ставени во употреба во вториот квартал од годинава, по што ќе започне тестирање со малите и средните компании кои немаат сопствени информатички системи и ќе ги користат бесплатните решенија обезбедени од УЈП.

Придобивки за компаниите: помал административен товар и поголема ефикасност

Директорката нагласи дека проектот се развива во тесно партнерство со стопанството, имајќи предвид дека „Е-фактура“ директно ќе влијае врз секојдневното работење на компаниите. Дигитализацијата на процесот на фактурирање ќе значи значително намалување на административниот товар, елиминирање на рачните процеси, автоматизација на книжењето, побрзо архивирање и полесно следење на деловните трансакции.

Дополнително, системот отвора простор за понатамошна дигитална надградба – автоматска подготовка на налози за плаќање, подобра контрола на ликвидноста, како и користење на податоците за аналитички и стратешки деловни цели.

Придобивки за државата: подобра усогласеност и борба против сивата економија

Од аспект на Управата за јавни приходи, „Е-фактура“ значи пристап до структуирани и стандардизирани податоци во реално време, што ќе овозможи поефикасна даночна контрола и значително подобрување на даночната усогласеност.

Податоците од системот ќе се вкрстуваат со постојните бази на УЈП – даночни пријави, финансиски извештаи, банкарски и царински податоци – што ќе овозможи навремено детектирање и корекција на евентуални неправилности.

„Наместо контроли по неколку години, „Е-фактура“ ќе овозможи брзи, автоматизирани и превентивни реакции, што е во интерес и на компаниите, бидејќи ќе можат навремено и полесно да ги коригираат евентуалните грешки“, истакна Петрова.

На крајот, директорката порача дека проектот ќе има силен ефект и во сузбивањето на сивата економија и нелојалната конкуренција, преку создавање целосна дигитална трага за сите деловни трансакции во земјата.

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека Соединетите Американски Држави ги зголемуваат царините за увоз на стоки од Јужна Кореја, вклучувајќи автомобили, фармацевтски производи, дрва и други реципрочни производи, од 15 на 25 проценти.

Во објава на својата платформа „Truth Social“, Трамп посочи дека одлуката е донесена поради, како што наведе, непочитување на договорот од страна на јужнокорејското законодавно собрание, кое не го ратификувало билатералниот трговски договор договорен меѓу двете земји во текот на 2025 година.

„Претседателот Ли Џе Мјунг и јас постигнавме одличен договор за двете земји на 30 јули 2025 година, кој повторно го потврдивме за време на мојата посета на Кореја на 29 октомври 2025 година. Зошто корејското законодавно собрание не го одобри?“, напиша Трамп, додавајќи дека зголемувањето на царините е директна последица на таа одлука.

Од кабинетот на јужнокорејскиот претседател соопштија дека досега немаат добиено официјално известување или детално образложение од американската Влада во врска со конкретниот опсег и времетраењето на мерката.

Трамп првично најави можност за воведување царини од 25 проценти уште претходно, но по преговорите во јули и октомври 2025 година беше договорена пониска стапка од 15%. Новата одлука претставува заострување на трговските односи меѓу двете земји, иако Јужна Кореја минатата година најави инвестиции од околу 350 милијарди долари во САД, планирани да се реализираат во наредните неколку години.

Јужна Кореја е еден од клучните трговски партнери на САД, со значителен извоз на автомобили (Киа, Хјундаи), полупроводници, електроника и други индустриски производи. Аналитичарите предупредуваат дека зголемувањето на царините може да има негативно влијание врз синџирите на снабдување, трошоците за производство, како и врз профитабилноста на компаниите, со можни последици и за финансиските пазари.

За банкарскиот и финансискиот сектор, ваквите трговски мерки отвораат прашања поврзани со кредитниот ризик, валутните движења, инфлациските притисоци и инвестициските стратегии, особено кај институциите изложени на глобалната автомобилска и технолошка индустрија.

Според податоците презентирани во Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 година изработен од Асоцијацијата за е-трговија, користењето на интернетот во Македонија бележи силен и забрзан раст, односно во 2024 година, дури 91,1% од граѓаните користеле интернет во последните три месеци, што претставува највисок раст во регионот (+6,8 процентни поени) и ја позиционира Македонија веднаш под просекот на ЕУ-27 (92,8%). Овој резултат не е само статистика, тој е јасен сигнал дека дигиталниот потенцијал на пазарот е реален и активен. Сè повеќе граѓани се онлајн, сè почесто и сè подлабоко интегрирани во дигиталниот секојдневен живот.

Дополнително, 96,6% од нив го користат интернетот секојдневно, што ја става земјата над голем број развиени европски економии. Ова покажува дека, еднаш кога пристапот е обезбеден, интернетот станува навика, алатка и простор за комуникација, информирање и купување. Но, високата онлајн активност не значи сама по себе и силна е-трговија.

Имено, иако интернетот е секојдневие за поголемиот дел од граѓаните, само 63,2% од интернет корисниците практикуваат онлајн купување. Во развиените земји како Ирска, Холандија и Норвешка, над 90% од интернет корисниците купуваат онлајн, додека европскиот просек е 76,6%.

Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 година укажува и на јасен парадокс: иако граѓаните во Македонија се многу активни онлајн, тоа не секогаш се претвора во економска активност. Користењето на интернет за комуникација односно телефонирање, видео пораки и инстант пораки го прават 97% од македонските корисници, што е повеќе во споредба со европскиот просек од 91,6%. Слично, учеството на социјални мрежи е високо застапено: 84,1% од македонските корисници ги користат, наспроти 70% од европските интернет корисници.

Сепак, кога станува збор за активности клучни за развојот на е-трговијата, Македонија значително заостанува зад Европа. Интернет банкарство користат само 43% од македонските корисници, во споредба со 72,4% на ниво на Европа. За онлајн продажба на производи интернетот го користат 13,8% од македонските корисници, додека европскиот просек изнесува 24,5%. Исто така, користењето на е-пошта е присутно кај 52,9% од македонските корисници, наспроти 86,6% од европските, што укажува на значително заостанување под европскиот просек.

„Фактот дека над 90% од граѓаните се онлајн, а речиси сите користат интернет секојдневно, покажува дека дигиталната основа за е-трговија во Македонија постои. Следниот чекор е таа масовна употреба да се претвори во економска вредност во главно преку градење доверба, зајакнување на дигиталните вештини и поддршка за онлајн бизнисите“, изјави Нина Ангеловска Станков, претседателка на Асоцијацијата за е-трговија во Северна Македонија.

Инаку, Прегледот на Е-трговијата во Западен Балкан, 2025 година е изработен од
Асоцијацијата за е-трговија и беше традиционално презентиран на 8-та регионална конференција за е-трговија. Како седмо издание од серијата, оваа публикација по втор
пат е објавена на англиски јазик и со проширен фокус кој го опфаќа целиот регион на
Западен Балкан: Албанија, Босна и Херцеговина, Косово, Црна Гора, Северна Македонија
и Србија.

Повеќе информации за „Прегледот на е-трговијата во Западен Балкан 2025“, како и можност за преземање и читање на извештајот, се достапни на следниот линк: https://ecommerce.mk/analizi-i-izveshtai/