Анализи
Колку готовина треба да имате дома во криза: Европските банки со нови препораки
Банките во Европа сè почесто предупредуваат на важноста на готовината како резервно средство за плаќање во услови на растечки економски и геополитички ризици, сајбер-закани и можни прекини во функционирањето на клучната инфраструктура. Иако дигиталните плаќања доминираат, централните банки нагласуваат дека токму готовината може да обезбеди непречено извршување на основните трансакции во кризни ситуации.
Шведската централна банка на почетокот на март препорача граѓаните да чуваат околу 100 евра готовина по возрасно лице, што би било доволно за основни трошоци во период од една недела доколку дојде до прекин на електронските плаќања. Препораката е дел од пошироки европски напори за зголемување на отпорноста на платните системи во услови на сè понепредвидливи кризни сценарија.
Експертите советуваат домаќинствата да не се потпираат исклучиво на дигитални решенија, туку да користат повеќе начини на плаќање, физички картички, мобилни апликации и, по можност, услуги од различни банки. Ваквата диверзификација треба да го намали ризикот од целосен застој во случај на пад на еден систем.
Во земји како Шведска, каде дигиталните плаќања се доминантни, регулаторите предупредуваат и на потребата од одржување на инфраструктурата за готовина, како банкомати и системи за нејзин транспорт и прифаќање. Според нив, редовната употреба на готовина е клучна за нејзината достапност во вонредни околности.
Паралелно, се развиваат и технолошки решенија кои би овозможиле ограничени картични плаќања и во услови на прекин на комуникациските мрежи, со цел да се обезбеди купување на основни производи како храна, лекови и гориво.
Податоците на Европската централна банка покажуваат дека готовината и натаму е најчесто користено средство при физички купувања, со удел од околу 52 проценти во 2024 година, иако тој процент постепено се намалува.
Од ЕЦБ препорачуваат домаќинствата да имаат резервни 70 до 100 евра готовина, оценувајќи дека таа е „критична компонента“ за подготвеност во кризни ситуации. Во последните години, особено за време на пандемијата и почетокот на војната во Украина, е забележано зголемување на побарувачката за готовина, бидејќи граѓаните ја доживуваат како сигурен и веднаш достапен облик на средства.
Слични предупредувања доаѓаат и од нордиските земји, кои укажуваат на ранливоста на електронските плаќања при сајбер-напади или инфраструктурни прекини.
Од друга страна, Народната банка на Србија соопшти дека нема потреба граѓаните да создаваат дополнителни резерви на готовина, нагласувајќи дека банкарскиот систем функционира стабилно и дека пристапот до готовина и банкарски услуги е непречен.
Во Словенија, пак, се истакнува дека иако електронските плаќања се во пораст, готовината и натаму има значајна улога, особено во вонредни услови. Земјата дури и уставно го заштити правото на плаќање со готовина, нагласувајќи ја нејзината важност како сигурно средство за плаќање и чување вредност.
Сите овие ставови укажуваат дека, и покрај дигитализацијата, готовината останува важен елемент на финансиската стабилност, особено во услови на криза.
Анализи
Еврото во раст пред одлуката на ФЕД, доларот под притисок
Еврото продолжува да зајакнува на европските пазари, движејќи се во позитивна зона трет ден по ред во однос на американскиот долар, во пресрет на клучните одлуки за каматните стапки од страна на централните банки во Европа и САД.
Во текот на утринското тргување, еврото забележа благ раст од помалку од 0,1 отсто и достигна ниво од 1,1545 долари, продолжувајќи го закрепнувањето од седуммесечното дно од 1,1411 долари. Позитивниот тренд се должи на зголемената куповна активност од пониски нивоа, како и очекувањата поврзани со претстојниот состанок на Европската централна банка.
Истовремено, американскиот долар бележи слабеење, при што индексот на доларот падна трет ден по ред. Инвеститорите се воздржуваат од нови позиции во пресрет на одлуката на Федералните резерви, од која се очекува каматните стапки да останат непроменети втор состанок по ред.
Состанокот на Европската централна банка започнува денеска, а одлуките се очекуваат утре. Пазарите претпоставуваат дека каматните стапки ќе останат непроменети по шести пат по ред, додека вниманието ќе биде насочено кон изјавите на претседателката Кристин Лагард, кои треба да дадат насоки за идната монетарна политика.
И покрај тековните очекувања, пазарите оценуваат дека постои мала веројатност од намалување на каматните стапки, додека растот на глобалните цени на енергенсите отвора можност за нивно зголемување во наредните месеци.
Сите овие фактори укажуваат на зголемена неизвесност на финансиските пазари, при што движењата на еврото и доларот ќе зависат од сигналите што ќе ги испратат водечките централни банки во текот на неделава.
Анализи
Цените на суровата нафта под притисок, но трендот сигнализира можен раст во наредниот период
Цените на суровата нафта благо опаднаа во текот на најновото интрадневно тргување, под влијание на негативни сигнали од индикаторите за релативна сила, што укажува на обид на пазарот да акумулира нов позитивен моментум за потенцијален пресврт кон раст.
И покрај овој пад, краткорочниот тренд останува во нагорна насока, при што цената и натаму се движи долж поддржувачка тренд линија. Дополнително, динамичката поддршка останува стабилна, бидејќи цената се задржува над експоненцијалниот подвижен просек (EMA50), што ги зголемува шансите за закрепнување и продолжување на растот во блиска иднина.
Анализи
Каматите во српските банки го достигнаа плафонот, но профитите на банките продолжуваат да растат
За шесте најголеми банки во Србија, 2025 година се покажала како уште поуспешна од претходната, и покрај тоа што во 2024 тие остварија рекордни профити, пренесува Danas.rs.
Според неревидираните финансиски извештаи, шесте водечки банки според големината на активата и профитот, заедно оствариле нето добивка од 1,19 милијарди евра, односно околу 139 милијарди динари.
Иако Народната банка на Србија минатата година воведе ограничувања на каматните стапки, не само за станбените кредити, туку и за речиси сите кредити за населението – банките успеале успешно да се прилагодат. Нивната вкупна добивка е зголемена за шест проценти во споредба со 2024 година.
Најголемиот дел од приходите, како и вообичаено, доаѓа од камати. Нето приходите од камати изнесувале околу 182 милијарди динари (повеќе од 1,5 милијарди евра). Сепак, и покрај растот на кредитната активност од 15 проценти, овие приходи пораснале за помалку од еден процент на годишно ниво.
Поради тоа, банките продолжиле да се потпираат на зголемување на приходите од провизии и надоместоци. Во 2025 година тие наплатиле нето 72,7 милијарди динари, односно околу 620 милиони евра што е раст од речиси 11 проценти во однос на 2024 и дури 30 проценти во споредба со 2023 година.
Според брокерот Ненад Гујаничиќ од „Моментум секјуритиз“, банките се блиску до својот профитен плафон уште од 2024 година. Тој оценува дека каматите останале на високо ниво, доволно за одржување на висока профитабилност, додека истовремено нема значителни трошоци од лоши кредити. Според него, приносот на активата и во 2025 година се движел околу 20 проценти, што е двојно повеќе од просекот во Европската унија.
Тој додава дека ограничувањата на каматните стапки биле поставени на ниво повисоко од она што банките веќе го применувале, па затоа немале значително влијание врз нивното работење.
На листата на најпрофитабилни банки повторно се искачи италијанската Интеза банка со нето добивка од 264,9 милиони евра. На второ место е австриската Рајфајзен банка со речиси 248 милиони евра, додека третата позиција ја зазема унгарската ОТП банка со 201,5 милиони евра.
Следуваат Уникредит со 198 милиони евра, НЛБ Комерцијална банка со 155 милиони евра и АИК банка единствена во домашна сопственост меѓу водечките шест со 123,6 милиони евра добивка.
Референтната каматна стапка во Србија, која во голема мера ги одредува каматите на денарските кредити, веќе година и пол се задржува на 5,75 проценти.
Гујаничиќ посочува дека централната банка е свесна за високата инфлација, што го ограничува просторот за намалување на каматите. Во меѓувреме, Европската централна банка ги намали своите стапки, но се очекува од јуни повторно да започне циклус на нивно зголемување тренд што, според него, најверојатно ќе го следи и Србија.
-
Продуктипред 2 месециШтедењето како резолуција за 2026 – Промо депозитот на Халкбанк како прв чекор
-
Бизниспред 1 месецУЈП започна со исплата на повратот од „Мој ДДВ“ за четвртиот квартал 2025
-
Продуктипред 2 месециКомерцијална банка: Воведуваме ново ниво на сигурност при интернет плаќања со картичка и трансакции преку мБанка
-
Банкипред 2 месециДобра вест за акционерите: Комерцијална банка со 8% повисока дивиденда за 2025 година
-
Останатопред 2 месециАЛТА банка АД Битола со стабилна капитална позиција, но значителен пад на профитабилноста во транзициската 2025 година
-
Продуктипред 1 месецОтворете сметка во Халкбанк онлајн и добијте ваучер за гориво од Макпетрол
-
Бизниспред 1 месец„Е-фактура“ го трансформира бизнисот во Македонија – помал административен товар, поголема дигитална ефикасност и контрола на даночните обврски
-
Банкипред 2 месециИзвлечени добитниците од Наградната игра „Биди во акција со секоја трансакција” на Комерцијална банка



