Берза
[Конференција на Македонска берза] Бујаре Абази: Довербата и интеграцијата клуч за развој на пазарот на капитал
На 26 септември, 2025 година во Охрид во организација на Македонската берза АД Скопје се одржа дваесет и четвртата Годишна конференција. Овој форум на кој се анализираa состојбите и предизвиците на пазарот на хартии од вредност, треба ли регионот на ЈИЕ повеќе да се интегрира, какви се идните глобални пазарни трендови и добрите практики за корпоративно управување на едно место ги собра претставниците на повеќе сегменти од финансискиот сектор и институции на пазарот, компаниите, и државните органи, како и сите останати субјекти чија дејност е поврзана со работењето или со инвестирањето во хартии од вредност.
Конференцијата со воведни обраќања ја отворија Министерот за финансии м-р Гордана Димитриеска-Кочоска, Гувернерот на Народната банка Д-р Трајко Славески, Претседателката на Комисијата за хартии од вредност, М-р Бујаре Абази и Главниот извршен директор на Македонска берза АД Скопје Иван Штериев.
Претседателката на Комисијата за хартии од вредност м-р Бујаре Абази, во своето обраќање пред присутните истакна дека највисок приоритет за сите засегнати страни е развиен, конкурентен и интегриран пазар на капитал во европското семејство.
„Нека оваа конференција биде уште посилен поттик да ги впрегнеме потенцијалите и расположливите капацитети за понатамошен раст и развој на пазарот на капитал. Без ваков пристап попусто е да очекуваме deus ex machina,“ рече Абази.
Таа нагласи дека клучна одредница на патот кон европските пазари е воспоставување правна рамка усогласена со регулативите на ЕУ. Во таа насока, КХВ активно учествуваше во подготовката на измените на Законот за финансиски инструменти и на Законот за проспекти и обврски за транспаранетност на издавачите на хартии од вредност, со што пазарните учесници добија дополнителен период за усогласување. Абази најави и серија специјализирани работилници што ќе се одржат во ноември во Скопје, во соработка со ЕБРД и под покровителство на Министерството за финансии на Луксембург, насочени кон пазарните учесници, котирани компании и другите засегнати страни.
Таа се осврна и на важноста на дигитализацијата, истакнувајќи дека интеграцијата со регионалните пазари е неизбежен процес за создавање синергија и нови инвестициски можности. „Комисијата за хартии од вредност целосно ги поддржува иницијативите за пазарно интегрирање,“ потенцира Абази, додавајќи дека веќе се одржани првични состаноци со регулаторите од повеќе земји од Централна и Југоисточна Европа.
„Најскапата работа е довербата, која може да се стекне со години, а да се изгуби за секунди. Нашата регулаторна улога е таа доверба да ја чуваме континуирано што претставува вредност non plus ultra,“ подвлече претседателката на КХВ.
На крајот, м-р Абази упати повик за соработка: „Заедно можеме да создадеме иницијативи и проекти кои ќе донесат поголема ликвидност и конкурентност, но и иновации. Да имаме пазар кој не е само стабилен и доверлив, туку и пазар што е пример за визија, храброст и современост.
Фотографија: Ива Јовановиќ
Известува: Банкарство.мк од Охрид
Берза
Wall Street повторно во минус, Азија се опоравува: Нафтата и приносите на обврзниците го диктираат расположението
Американските берзански индекси го завршија вторникот со нов пад, втор ден по ред, но загубите беа значително помали од претходната сесија. Главната причина за смирувањето на пазарите беше падот на цената на нафтата, кој делумно ги намали стравувањата од нов инфлациски притисок.
Индексот Dow Jones се намали за 0,26% на 51.349 поени, S&P 500 загуби 0,17% и заврши на 7.670 поени, додека технолошкиот Nasdaq се спушти за 0,08% на 26.797 поени.
На почетокот од тргувањето падот беше поизразен, но расположението постепено се подобри откако цените на нафтата се намалија за повеќе од 2,5%.
Нафтата повторно во центарот на вниманието
За инвеститорите, енергетскиот пазар останува еден од најважните фактори што го одредуваат движењето на акциите, инфлациските очекувања и каматните стапки.
Цената на нафтата се намали по информациите дека повторно започнал извоз од саудиските пристаништа на Црвеното Море, откако претходно беше нарушен поради оштетување на клучната инфраструктура.
Тоа донесе извесно олеснување на пазарите, но неизвесноста сè уште е висока.
Хормушкиот теснец, една од најважните светски рути за транспорт на нафта, останува сериозен ризик за глобалното снабдување. Секое продолжено нарушување на транспортот преку овој коридор може повторно да предизвика силен раст на цените на енергенсите.
За берзите тоа би значело дополнителен притисок, бидејќи поскапата нафта може повторно да ја засили инфлацијата и да го усложни патот кон пониски каматни стапки.
ФЕД не брза со следниот потег
Дополнителна поддршка за американските пазари донесе изјавата на Џон Вилијамс, претседател на Федералната резервна банка на Њујорк, дека американската централна банка има простор да ги анализира новите економски податоци пред да донесе следна одлука за каматните стапки.
За инвеститорите ова е важен сигнал.
Во последните месеци пазарите се особено чувствителни на секоја порака од Федералните резерви, бидејќи очекувањата за каматите директно влијаат врз вреднувањето на акциите, цените на обврзниците и доларот.
Но, токму пазарот на обврзници во моментов испраќа предупредувачки сигнали.
Приносот на 30-годишните американски државни обврзници достигна 5,62%, највисоко ниво од 2002 година, додека приносот на 10-годишните обврзници достигна 5,29%, највисоко од 2007 година.
Високите приноси значат дека инвеститорите бараат поголем принос за да држат американски долг, а истовремено ја зголемуваат конкуренцијата за акциите.
Кога сигурните државни обврзници нудат принос над 5%, дел од инвеститорите имаат помала мотивација да преземаат поголем ризик на берзата.
Азија реагира позитивно
За разлика од Wall Street, азиските пазари во средата тргуваа претежно позитивно.
Падот на цените на нафтата беше главниот катализатор, особено за економиите што зависат од увоз на енергенси.
MSCI индексот на азиско-пацифичките акции беше во плус од околу 0,2%, иако сепак се движи кон месечен пад од приближно 1%.
Акциите во Јужна Кореја, Шангај, Австралија, Индија и Јапонија пораснаа меѓу 0,1% и 2%, додека пазарот во Хонг Конг забележа благ пад.
Инвеститорите меѓу три ризици
Сегашната ситуација на финансиските пазари може да се сведе на три главни фактори: нафтата, каматните стапки и геополитичката неизвесност.
Падот на цената на енергенсите во моментот им дава простор на берзите да се стабилизираат. Но високите приноси на американските обврзници покажуваат дека финансиските услови остануваат затегнати.
Токму затоа сегашното подобрување на расположението не мора автоматски да значи крај на нестабилноста.
Во следните денови инвеститорите внимателно ќе следат две работи: дали падот на цената на нафтата ќе продолжи и дали новите економски податоци ќе му дадат простор на ФЕД за поумерена монетарна политика.
Доколку енергетските цени повторно тргнат нагоре, а приносите на обврзниците останат блиску до сегашните високи нивоа, притисокот врз акциите би можел повторно да се засили.
Засега, азиските пазари покажуваат дека инвеститорите се подготвени да купуваат кога ризиците се намалуваат, но Wall Street сè уште испраќа порака на претпазливост.
Берза
Пад од 4% за златото: растот на приносите во САД ги исплаши инвеститорите
Цената на златото падна за околу 4%, откако растот на приносите на американските државни обврзници и зголемените очекувања за дополнително зголемување на каматните стапки на Федералните резерви ја намалија побарувачката за благородниот метал.
Спот цената на златото во понеделникот се спушти до 4.111 долари за унца, што е најниско ниво од 5 август. Во исто време, приносот на референтната 10-годишна американска државна обврзница достигна највисоко ниво од јуни 2007 година, пред дел од растот да биде неутрализиран.
Растот на приносите е особено важен за пазарот на злато, бидејќи металот не носи каматен принос. Кога приносите на државните обврзници и очекувањата за каматните стапки растат, златото станува помалку атрактивно во однос на финансиските средства кои носат каматни приходи.
Фокусот се префрла кон ФЕД
Двегодишните приноси на американските државни обврзници, кои се особено чувствителни на очекувањата за монетарната политика, значително пораснаа во текот на месецот.
Пазарите во моментов проценуваат околу 70% веројатност за второ последователно зголемување на каматните стапки на ФЕД во октомври. Доколку таквите очекувања се потврдат, повисоките камати би можеле дополнително да го зголемат опортунитетниот трошок за поседување злато и да создадат дополнителен притисок врз неговата цена.
Слабеењето на инвестиционата побарувачка веќе се забележува. Според податоците на Светскиот совет за злато, златните ETF-фондови минатата недела забележале нето одливи од 1,6 тони, иако нивните вкупни поседувања остануваат високи, на околу 4.249 тони.
Дополнителен фактор е послабата побарувачка во Кина, додека поддршка за цената може да обезбедат продолжените купувања од страна на централните банки и сезонски повисоката побарувачка во Индија.
Сепак, доколку приносите на американските обврзници продолжат да растат и ФЕД навистина продолжи со затегнување на монетарната политика, златото би можело да остане под притисок и во наредниот период.
Берза
Нафтата повторно поскапува: Брент над 106 долари, САД и Иран повторно разговараат, но неизвесноста расте!
Цените на нафтата пораснаа втора сесија по ред, поттикнати од продолжената неизвесност околу снабдувањето од Блискиот Исток и исходот од разговорите меѓу САД и Иран.
Фјучерсите за Брент суровата нафта за ноември пораснаа за 1,71 долар, односно 1,6%, достигнувајќи 106,99 долари за барел, додека поактивно тргуваниот декемвриски договор се зголеми за 1,68 долари, на 99,51 долар. Американската WTI поскапе за 1,5%, на околу 94 долари за барел.
Растот на цените доаѓа и покрај сигналите дека извозот на сурова нафта од регионот постепено се обновува. Инвеститорите и понатаму се фокусирани на ризикот од нови прекини во снабдувањето, особено поради неизвесноста околу Ормускиот Теснец, една од најважните светски рути за транспорт на нафта и гас.
Разговорите меѓу САД и Иран во фокус
Американски и ирански претставници, преку одделни контакти со посредници, продолжуваат со напорите за постигнување договор за прекин на конфликтот. Според информациите, разговорите би можеле да се фокусираат на изменет предлог што Иран го презентирал минатата недела.
Сепак, неизвесноста останува висока. Аналитичарите на „UOB“ предупредуваат дека евентуален застој во разговорите меѓу Вашингтон и Техеран би можел дополнително да ги зголеми ризиците за енергетските пазари и инфлациските очекувања.
Особено внимание се посветува на состојбата во Ормускиот Теснец. Секое дополнително нарушување на транспортот низ оваа рута би можело повторно да изврши притисок врз глобалното снабдување и цените на нафтата.
Во меѓувреме, САД разгледуваат и мерки за намалување на цените на дизелот, меѓу кои и олеснување на регулативите за продажба на таканаречениот црвен дизел.
На пазарите, сепак, главниот фокус останува на разговорите меѓу САД и Иран и ризикот од дополнителни нарушувања на снабдувањето, што продолжува да ја поддржува цената на нафтата.
-
Банкипред 2 месециПремиум дебитната картичка на Стопанска банка овозможува пристап до над 1.800 аеродромски деловни зони
-
Кариерапред 2 месециНародната банка вработува седум лица: Плати до 91.385 денари
-
Кариерапред 2 месециНЛБ Групацијата вработува специјалист за Управување со ризици/финансии
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во Централна кооперативна банка АД Скопје
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка ја исплати паричната помош за корисниците на социјална, детска и цивилна заштита
-
Банкипред 1 месецНОВО: Комерцијална банка воведе штедење на 25 и на 40 месеци со фиксни каматни стапки
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во Централна кооперативна банка АД Скопје
-
Банкипред 1 месец10% поврат на средства со Mastercard картичките на Стопанска банка секој први во месецот





