Организацијата ОПЕК+ предупредува дека штетите врз енергетските ресурси на Блискиот Исток може да имаат долгорочни последици врз глобалното снабдување со нафта, дури и по евентуалното завршување на конфликтот со Иран. И покрај тоа, групата одобри симболично зголемување на производствените квоти за наредниот месец.

По состанокот на министерскиот надзорен одбор, беше истакнато дека обновата на оштетената инфраструктура е сложен и скап процес кој бара време. Воедно беше нагласено дека секое нарушување, било преку напади врз енергетски постројки или прекини на извозните рути, дополнително го дестабилизира пазарот и ја отежнува рамнотежата во снабдувањето.

Пазарот на нафта веќе подолг период ги чувствува последиците од случувањата, при што цените минатиот месец се искачија на речиси 120 долари за барел. Овој раст следеше по нападите врз клучни енергетски објекти и затворањето на Ормускиот теснец, што значително го наруши глобалното снабдување.

Дополнителна неизвесност внесуваат и сигналите за можни понатамошни тензии, што влијае врз растот на цените и нестабилноста на пазарот.

Пред почетокот на кризата, членките на ОПЕК+ и нивните партнери веќе започнаа постепено враќање на производството кое беше намалено во 2023 година. По период на релативна стабилност на почетокот од годинава, од април беше донесена одлука за зголемување на производството.

Од ОПЕК+ најавуваат внимателно следење на состојбите на пазарот и подготвеност за дополнителни мерки со цел стабилизирање на глобалното снабдување. Според нив, тековната нерамнотежа има пошироки последици, не само врз енергетскиот сектор, туку и врз глобалната економија и синџирите на снабдување.

Американскиот долар нагло зајакна по два дена пад, откако новите тензии на Блискиот Исток ја намалија довербата на инвеститорите и ја зголемија побарувачката за сигурни валути.

Растот следуваше по обраќањето на Доналд Трамп, кој најави можни поинтензивни напади врз Иран во наредните две до три недели, без јасен сигнал за брзо завршување на конфликтот или стабилизирање на состојбата.

Иранската страна возврати со предупредување за „поразорни и пошироки напади“, што дополнително ја зголеми неизвесноста на глобалните пазари.

Во такви услови, доларот зајакна за 0,6 отсто во однос на швајцарскиот франк и за 0,5 отсто во однос на јапонскиот јен, приближувајќи се до психолошкото ниво од 160 јени за долар.

Во исто време, еврото ослабе за 0,45 отсто, а британската фунта за 0,63 отсто, бришејќи дел од претходните добивки. Индексот на доларот, кој ја мери вредноста на американската валута во однос на кошница валути, порасна за 0,46 отсто.

Аналитичарите оценуваат дека пазарите моментално се водени речиси исклучиво од очекувањата за текот на конфликтот. Доколку инвеститорите веруваат во брз крај, се свртуваат кон поризични средства, а во спротивно – кон сигурни инвестиции како доларот.

Во меѓувреме, цената на нафтата значително порасна, при што нафтата од типот Brent достигна над 109 долари за барел, поради стравувања од нови нарушувања во снабдувањето.

Пазарите сега го очекуваат и извештајот за вработеноста во САД, кој треба да даде дополнителни сигнали за состојбата на економијата и идните чекори на Федералните резерви.

Светските цени на храната повторно бележат раст во март, при што најголемо поскапување има кај растителните масла и шеќерот, покажуваат најновите податоци на FAO.

Индексот на цените на основните прехранбени производи на FAO во март изнесувал во просек 128,5 поени, што е зголемување од 2,4 отсто во однос на февруари. На годишно ниво, цените се повисоки за околу еден процент.

Главна причина за растот се случувањата на Блискиот Исток и нарушувањата во снабдувањето со енергенси, особено поради застојот во транспортот на нафта преку Хормушки теснец. Ова доведе до пораст на цените на енергијата и вештачките ѓубрива, што директно ги зголеми трошоците во земјоделството.

Дополнително, трговците очекуваат дел од земјоделските суровини да се пренасочат кон производство на биогорива, како етанол и биодизел, што создава дополнителен притисок врз цените на храната.

Во март најмногу поскапел шеќерот за 7,2 отсто на месечно ниво. Причината е очекувањето дека Бразил, како најголем светски извозник, ќе насочи поголем дел од шеќерната трска кон производство на етанол поради високите цени на нафтата.

Растителните масла исто така значително поскапеле, за 5,1 отсто. Сончогледовото масло бележи раст поради ограничената понуда од регионот на Црното Море, додека палминото и репичиното масло се поскапи поради зголемената побарувачка за биодизел.

Житарките поскапеле за 1,5 отсто, при што цената на пченицата расте поради најавена суша во САД и очекувана послаба сеидба во Австралија. Дел од притисокот е ублажен со добрите услови во Европа и стабилната понуда.

Млекото и млечните производи поскапеле за 1,2 отсто – прв раст од јули минатата година, додека цените на месото се зголемиле за еден процент, поттикнати од сезонската побарувачка и намалениот извоз од некои земји.

Во посебен извештај, FAO ја зголеми проценката за глобалното производство на житарки во 2025 година на 3,036 милијарди тони, што е раст од 5,8 отсто. Сепак, производството на пченица во 2026 година може да се намали за 1,7 отсто, на околу 820 милиони тони.

Организацијата предупредува дека конфликтите, високите цени на енергијата и ѓубривата создаваат голема неизвесност за наредните земјоделски сезони, што може да влијае врз одлуките на земјоделците и идното снабдување со храна на глобално ниво.