Од 10 април започнува целосната примена на новиот систем за контрола на влез во Европската Унија, кој носи значајни промени за сите патници од земји кои не се членки на ЕУ, вклучително и граѓаните од регионот.

Станува збор за дигиталниот систем за влез и излез (EES), кој ја заменува досегашната практика на печати во пасошите и воведува построга контрола на престојот во шенген-зоната. При влез, покрај пасош, патниците ќе мора да даваат и биометриски податоци како отпечатоци од прсти и фотографија од лице.

Системот важи за краткорочен престој до 90 дена во период од 180 дена, без разлика дали станува збор за туристичко или деловно патување. При секое преминување на граница ќе се евидентираат личните податоци, датумите на влез и излез, како и евентуалното пречекорување на дозволениот престој.

Од Европската комисија посочуваат дека новиот систем ќе овозможи побрзи проверки, но и поефикасно откривање злоупотреби, како што се лажни идентитети или нелегален престој. Според првичните податоци, веќе се одбиени десетици илјади влезови поради неуредна документација или сомнителна цел на патување.

Во почетната фаза се очекуваат и гужви на граничните премини, особено во туристичката сезона, поради што на патниците им се препорачува да пристигнуваат порано, особено на аеродромите. Државите членки ќе имаат можност привремено да се вратат на стариот систем само во исклучителни ситуации.

За оние што патуваат со автомобил, при првиот влез по 10 април ќе биде потребно да излезат од возилото и да ги дадат биометриските податоци на граничниот премин.

Дополнително, од октомври 2026 година се планира воведување на системот ETIAS, кој ќе претставува задолжителна претходна онлајн авторизација за патување во ЕУ, со надомест од 20 евра. Одобрувањето најчесто ќе се добива за неколку минути, но во одредени случаи може да трае и до 72 часа.

Иако безвизниот режим останува во сила, новите правила значат построги контроли и поголема одговорност за патниците. Во пракса, тоа ќе значи подетални проверки на границите, но и подобра безбедност и контрола на движењето во рамки на ЕУ.

Велигденските празници традиционално носат изменето работно време кај институциите, компаниите и услугите во земјава. Во 2026 година неработни денови се 10 април (Велики Петок), 12 април (Велигден) и 13 април (вториот ден на Велигден).

10 април е Велики Петок, петок пред Велигден е неработен ден за граѓаните од православна вероисповед, додека за граѓаните од другите верски заедници е работен ден. На 12 и 13 април (Велигден и вториот ден на Велигден), како државни празници, повеќето институции, јавната администрација и дел од приватниот сектор нема да работат.

Вообичаено, во деновите околу празниците државните служби, шалтерите и управните институции работат со скратено работно време или се целосно затворени за време на неработните денови.

Трговските објекти, маркетите и трговските центри најчесто функционираат со изменет режим на работа, при што дел од нив работат со скратено работно време, а на самиот празник голем број објекти остануваат затворени.

Банките, поштите и другите услужни дејнсти, исто така, не работат во неработните денови, или имаат изменето и скратено работно време во деновите пред празниците. Во меѓувреме, јавниот превоз најчесто функционира по празничен, односно неделен возен ред, со намален број на линии.

Бидејќи работното време може да варира од институција до институција, препорачливо е граѓаните однапред да се информираат за режимот на работа на службите и услугите што планираат да ги користат.

Гувернерот на Хрватската народна банка, Борис Вујчиќ, порача дека граѓаните мора самостојно да донесуваат одлуки за личните финансии, додека вештачката интелигенција може да служи само како помошна алатка, но не и како замена за човечкото расудување, пренесува Банкар.ме.

Говорејќи по повод одбележувањето на Global Money Week, во рамки на ученичка дебата за улогата на вештачката интелигенција во управувањето со финансии, Вујчиќ ја нагласи важноста на финансиската писменост и едукацијата на младите. Според него, токму преку вакви иницијативи се зајакнува способноста за донесување информирани одлуки.

Интересно е што мнозинството ученици изразиле скепса кон идејата вештачката интелигенција да управува со личните финансии. Вујчиќ смета дека тоа делумно одразува недоверба кон новите технологии, но и свест дека одговорноста мора да остане кај поединецот.

„Вештачката интелигенција може да помогне во анализите и донесувањето одлуки, но резултатите секогаш треба дополнително да се проверуваат. Не смее слепо да ѝ се верува“, предупреди гувернерот.

Тој нагласи дека прекумерното потпирање на технологијата носи ризици, особено ако корисниците ја изгубат способноста за самостојно одлучување. Според него, најдобар пристап е комбинација на знаење и технологија, каде вештачката интелигенција служи како поддршка, а не како замена.

И учесниците во дебатата беа поделени во ставовите. Дел предупредија на безбедносни ризици и послаба регулација на AI системите во споредба со банкарските апликации, додека други истакнаа дека ваквите алатки можат да ја подобрат анализата на податоци, да ги намалат грешките и да го направат финансиското планирање подостапно.