Европската банка за обнова и развој (ЕБОР) инвестира до 40 милиони евра во нов инвестициски фонд управуван од полската компанија Avallon, со цел да обезбеди долгорочен капитал за малите и средните претпријатија во Централна и Источна Европа. Од инвестициите ќе можат да имаат корист и компании од земјите членки на Европската Унија во Југоисточна Европа, меѓу кои Бугарија, Хрватска, Романија и Словенија.

Станува збор за фондот Avallon MBO Fund IV, чија цел е да привлече вкупно 220 милиони евра инвестициски капитал, со можност неговата големина да достигне до 260 милиони евра.

Според информациите на ЕБОР, најмалку 70 отсто од средствата на фондот ќе бидат насочени кон инвестиции во Полска, додека до 30 отсто ќе бидат распределени во други земји од Централна и Источна Европа.

Покрај Бугарија, Хрватска, Романија и Словенија, фондот ќе инвестира и во Чешка, Естонија, Унгарија, Латвија, Литванија и Словачка.

Нови можности за финансирање на малите и средните компании

Главната цел на фондот е да обезбеди пристап до долгорочен капитал за мали и средни претпријатија, како и за помали компании со средна пазарна капитализација, кои имаат потенцијал за раст и проширување на работењето.

Инвестициите ќе се реализираат преку сопственички и квазисопственички вложувања, овозможувајќи им на компаниите да ги зајакнат своите финансиски капацитети, да инвестираат во иновации и да ја подобрат конкурентноста.

Посебен акцент ќе биде ставен и на поддршката на менаџерските тимови при преземање сопственички удели во компаниите што ги управуваат, како и на процесите на деловно проширување и корпоративна трансформација.

Од ЕБОР посочуваат дека ваквите фондови имаат значајна улога во обезбедувањето алтернативни извори на финансирање, особено во услови кога пристапот до долгорочен ризичен капитал во регионот останува ограничен.

„Малите и средните компании се важен извор на иновации, вработување и економски раст. Преку нашата инвестиција во Avallon MBO Fund IV ќе им помогнеме на амбициозните компании да ја зајакнат својата пазарна позиција, да искористат нови можности и да придонесат за одржлив економски развој во регионот“, изјави Андреа Морару, директорка на ЕБОР за Централна Европа и балтичките земји.

ЕБОР ќе поттикне дополнителни приватни инвестиции

Од банката нагласуваат дека нивното учество во фондот треба да поттикне привлекување дополнителни инвеститори и да ги зајакне можностите за прибирање капитал во Централна и Источна Европа.

Според Дирк Вернер, директор за сопственички инвестиции во ЕБОР, условите за прибирање инвестициски средства остануваат сложени дури и за искусните менаџери на фондови.

Тој оценува дека поддршката од меѓународните финансиски институции е важна за привлекување институционални инвеститори и развој на пазарот на приватен капитал.

Полската компанија Avallon има повеќе од 25 години искуство во инвестирање во мали и средни претпријатија, со фокус на развој на бизнисите, проширување на работењето, професионализација на управувањето и пазарна консолидација.

Управувачкиот партнер на Avallon, Томаш Стамировски, истакна дека ЕБОР е значаен долгогодишен партнер на компанијата и дека учествувала како инвеститор во четири последователни фондови.

Поддршка за регионалната економија

Новата инвестиција доаѓа во период кога компаниите во Централна и Источна Европа се соочуваат со потреба од дополнителни извори на финансирање за модернизација, проширување и зголемување на продуктивноста.

Со обезбедувањето долгорочен капитал, фондот треба да помогне во развојот на приватниот сектор и да создаде можности за нови инвестиции и вработувања во земјите опфатени со неговата стратегија.

За државите од Југоисточна Европа што се членки на ЕУ, ова претставува дополнителна можност за привлекување приватен капитал и зајакнување на конкурентноста на домашните компании.

Северна Македонија не е наведена меѓу земјите во кои фондот планира да инвестира.

Капитално финансираното пензиско осигурување претставува еден од најзначајните сегменти на институционалното инвестирање во Македонија, а податоците на МАПАС покажуваат дека вкупните нето-средства во задолжителните и доброволните пензиски фондови на 8 октомври 2026 година достигнале 223 милијарди денари.

Од вкупниот износ, 217,61 милијарди денари се средства на задолжителните пензиски фондови, додека 5,39 милијарди денари се акумулирани во доброволните пензиски фондови. Според овие вредности, задолжителното пензиско штедење учествува со приближно 97,6% во вкупните средства на капитално финансираниот пензиски систем.

Податоците за членството, со референтен датум 12 октомври, покажуваат 643.692 членови во задолжителните пензиски фондови и 37.789 членови во доброволните фондови.

Разликата меѓу двата сегмента го отвора прашањето за потенцијалот на доброволното пензиско штедење, особено во контекст на долгорочното финансиско планирање на домаќинствата и можностите компаниите да обезбедуваат дополнителни пензиски придобивки за своите вработени.

Пензиските фондови имаат и пошироко економско значење, бидејќи акумулираните средства се инвестираат согласно законските ограничувања и инвестициските политики на фондовите. Нивната големина ги прави значајни институционални инвеститори, но големината на средствата сама по себе не е показател за остварениот принос.

За членовите, покрај вкупната вредност на средствата, важни се долгорочните приноси, трошоците за управување, структурата на портфолиото и изложеноста на пазарни ризици.

Редакција Банкарство

Аргентина е убедливо најголемиот должник на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), со неплатени обврски од 56,8 милијарди долари, што претставува 8,2 проценти од проценетиот бруто-домашен производ (БДП) на земјата за 2026 година. На второто место е Украина со 14,4 милијарди долари, додека меѓу петте најголеми должници се и Пакистан, Египет и Еквадор.

Според податоците на ММФ од почетокот на октомври 2026 година, претставени во анализата на Visual Capitalist, задолженоста кон оваа меѓународна финансиска институција значително се разликува меѓу земјите, како според апсолутниот износ на долгот, така и според неговото учество во националната економија.

Аргентина има поголем долг кон ММФ од вкупните обврски на следните шест најголеми должници на листата. Нејзиниот долг е речиси четирипати поголем од долгот на Украина, која со 14,4 милијарди долари го зазема второто место. Украинските обврски кон Фондот претставуваат 6,4 проценти од проценетиот БДП на земјата за 2026 година.

На третото место е Пакистан, со долг од 10,8 милијарди долари, односно 2,4 проценти од БДП, а веднаш зад него е Египет со 10,6 милијарди долари, што претставува 2,5 проценти од неговата економија. Еквадор е петти најголем должник со 9,4 милијарди долари, или 6,8 проценти од БДП.

Меѓу десетте најголеми должници се и Брегот на Слоновата Коска со 5,6 милијарди долари, Гана со четири милијарди, Бангладеш со 3,9 милијарди, Кенија со 3,8 милијарди и Демократска Република Конго со 3,3 милијарди долари.

Во однос на големината на нивните економии, долгот кон ММФ изнесува пет проценти од БДП на Брегот на Слоновата Коска, 3,4 проценти кај Гана, 0,8 проценти кај Бангладеш, 2,6 проценти кај Кенија и 2,7 проценти кај Демократска Република Конго.

На листата на 15 најголеми должници се наоѓаат и Шри Ланка со три милијарди долари, Ангола со 2,9 милијарди, Етиопија со 2,8 милијарди, Костарика со 2,4 милијарди и Јордан со 2,3 милијарди долари.

Аргентина со децении се соочува со финансиски кризи

Исклучително високата задолженост на Аргентина е резултат на долгогодишните економски проблеми, честите валутни кризи, високата инфлација и ограничениот пристап до меѓународните пазари на капитал.

Во 2018 година, во екот на валутната криза, земјата обезбеди рекорден финансиски аранжман со ММФ во вредност од 57 милијарди долари. По дополнителните економски тешкотии, рецесијата и слабеењето на националната валута, во 2022 година беше договорена нова програма за финансиска поддршка.

Иако Аргентина претходно, за време на претседателот Нестор Киршнер, целосно го отплати својот долг кон ММФ, економските проблеми повторно ја принудија да побара меѓународна финансиска помош.

Најновиот договор, одобрен во април 2025 година, предвидува финансирање од 20 милијарди долари, од кои 12 милијарди беа достапни веднаш. Целта на програмата е стабилизирање на економијата, обновување на девизните резерви и враќање на довербата на инвеститорите.

Под водство на претседателот Хавиер Милеј, Аргентина спроведува мерки за намалување на јавната потрошувачка, зајакнување на фискалната дисциплина и преминување кон пофлексибилен девизен курс.

Во мај 2026 година, ревизијата на програмата овозможи исплата на дополнителна милијарда долари финансиска поддршка.

Војната значително ја зголеми финансиската зависност на Украина

Украина е вториот најголем должник на ММФ, а нејзината висока задолженост во голема мера е поврзана со економските последици од руската инвазија започната во 2022 година.

Војната предизвика огромни оштетувања на инфраструктурата, нарушувања во економската активност и силен притисок врз државните финансии, поради што меѓународната финансиска помош стана неопходна за одржување на макроекономската стабилност.

Во февруари 2026 година Украина обезбеди нова програма од ММФ во вредност од 8,1 милијарда долари, како дел од поширок пакет меѓународна поддршка од 136,5 милијарди долари.

Средствата се наменети за одржување на финансиската стабилност за време на војната, но и за создавање основа за идната обнова и економско закрепнување на земјата.

Пакистан се соочува со структурни економски проблеми

За разлика од Украина, задолженоста на Пакистан е главно поврзана со долгогодишните структурни слабости на економијата, меѓу кои се ниската наплата на даноци, недостигот од девизни резерви и високата задолженост во енергетскиот сектор.

Програмите поддржани од ММФ се насочени кон проширување на даночната основа, обновување на девизните резерви и подобрување на управувањето со јавните финансии.

Во мај 2026 година, новата ревизија на програмата овозможи исплата на приближно 1,3 милијарди долари, вклучително и средства за зајакнување на отпорноста на земјата кон климатските промени.

Задолженоста кон ММФ ги одразува економските предизвици

Податоците покажуваат дека земјите се обраќаат до ММФ од различни причини – од повторливи валутни и должнички кризи до воени конфликти и долгорочни структурни проблеми.

Иако Аргентина убедливо предничи според апсолутниот износ на долгот, значителен товар во однос на големината на економијата имаат и Еквадор, Украина и Брегот на Слоновата Коска.

Висината на долгот кон ММФ не ја покажува сама по себе целосната финансиска состојба на една земја, но претставува важен показател за нејзината потреба од надворешна финансиска поддршка и предизвиците со кои се соочува во одржувањето на економската стабилност.