Зголемувањето на продуктивноста, инвестициите во нови технологии и развојот на човечкиот капитал се клучни за забрзување на економскиот раст и приближување на земјите од Западен Балкан кон животниот стандард во Европската Унија. Ова го порача гувернерот на Народната банка, Трајко Славески, на настан организиран во рамките на Годишните средби на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) и Светската банка во Бангкок.

Говорејќи на настанот посветен на Регионалниот економски преглед за Европа, Славески нагласи дека постојниот економски модел во регионот, кој во голема мера се потпира на евтина работна сила и акумулација на капитал, повеќе не е доволен за постигнување повисоки стапки на раст.

Според него, неопходно е економиите да се насочат кон создавање производи и услуги со поголема додадена вредност, воведување современи технологии и поттикнување на иновациите.

„Забрзувањето на економската конвергенција не може да се потпира само врз капиталот и зголемувањето на вработеноста, туку бара сеопфатен реформски план насочен кон повисока продуктивност“, истакна гувернерот.

Тој посочи дека реформите треба да опфатат зајакнување на институциите и владеењето на правото, подобрување на деловниот амбиент, модернизација на пазарот на трудот, како и поголеми вложувања во образованието, истражувањето и дигитализацијата.

Продуктивноста во регионот е двојно пониска од европската

Еден од најголемите предизвици за економиите од Западен Балкан останува ниската продуктивност, која, според податоците што ги презентираше Славески, достигнува приближно половина од просекот во Европската Унија.

Ваквата состојба го ограничува потенцијалот за побрз економски развој и намалување на разликите во животниот стандард.

Гувернерот оцени дека значителен простор за напредок постои преку поголема примена на дигитални решенија, нови технологии и иновации, но и преку подобра соработка меѓу приватниот сектор, образовните институции и научноистражувачките центри.

Посебно внимание беше посветено и на странските директни инвестиции. Иако земјите од регионот успеваат да привлечат значителен странски капитал, според Славески, потребно е инвестициите повеќе да се насочуваат кон дејности што создаваат повисока вредност и овозможуваат поголемо вклучување на домашните компании во меѓународните производствени синџири.

Иселувањето и недостигот од квалификувани работници го ограничуваат растот

Покрај продуктивноста и инвестициите, како сериозна пречка за долгорочниот економски развој беа посочени и демографските движења.

Иселувањето на населението, недостигот од квалификувана работна сила и неусогласеноста меѓу образовниот систем и потребите на компаниите го намалуваат развојниот потенцијал на регионот.

Дополнителен предизвик претставуваат ниското учество на жените на пазарот на трудот и високата невработеност кај младите, што укажува на значителни неискористени човечки ресурси.

Славески нагласи дека поблиската економска интеграција со Европската Унија може да придонесе за надминување на дел од овие ограничувања.

„Подлабоката интеграција со европскиот пазар може да им овозможи на компаниите да го прошират работењето, да ја зголемат специјализацијата, да привлечат инвестиции и да се вклучат во посложени синџири на вредност“, рече гувернерот.

Тој додаде дека Планот за раст на ЕУ и постепеното вклучување на земјите од Западен Балкан во единствениот европски пазар можат да имаат важна улога во забрзувањето на економската конвергенција.

Инфлацијата изнесува 2,6 отсто, но ризиците остануваат

Во своето обраќање, Славески се осврна и на монетарната политика и мерките што Народната банка ги презеде за справување со инфлациските притисоци и енергетските шокови.

Тој посочи дека комбинацијата од монетарни и макропрудентни мерки, заедно со измените во задолжителната резерва, придонела за стабилизирање на девизниот пазар и забавување на инфлацијата.

Според информациите изнесени од гувернерот, инфлацијата во моментов изнесува 2,6 отсто.

Сепак, предупреди дека глобалната економска неизвесност и можноста од нови надворешни шокови бараат претпазливо водење на монетарната политика.

Во таа насока, Народната банка ќе продолжи да ги следи економските показатели и да ги темели своите одлуки врз расположливите податоци и анализи, со цел зачувување на ценовната и финансиската стабилност.

Халкбанк АД Скопје и оваа година ја потврди својата посветеност на развојот и поддршката на домашната бизнис-заедница, приклучувајќи се кон иницијативата „Бизнис Лидер“, која ги препознава и слави успесите на најуспешните компании во Македонија.

Преку поддршката на оваа иницијатива, банката уште еднаш ја истакна важноста на претприемништвото, иновативноста и посветеноста како клучни двигатели на економскиот развој.

„Веруваме дека зад секој успешен бизнис стојат визија, посветеност, храброст и луѓе кои создаваат вредност и го движат општеството напред“, порачаа од Халкбанк преку своите официјални канали на социјалните мрежи.

Од банката истакнаа дека и годинава со поддршката на „Бизнис Лидер“ биле дел од одбележувањето на успесите на компаниите што со своето работење придонесуваат за развојот на македонската економија.

Со ваквиот ангажман, Халкбанк ја нагласува важноста од препознавање и вреднување на успешните деловни приказни, како и од создавање средина во која компаниите ќе имаат поттик за понатамошен раст и развој.

Поддршката на домашните бизниси има особено значење за јакнењето на конкурентноста на економијата, поттикнувањето на претприемачкиот дух и отворањето нови можности за деловен напредок.

„Важни се бизнисите. Важна е поддршката. Важни се луѓето“, гласи пораката на Халкбанк, со која банката ја заокружи својата објава посветена на иницијативата „Бизнис Лидер“.

Европската банка за обнова и развој (ЕБОР) инвестира до 40 милиони евра во нов инвестициски фонд управуван од полската компанија Avallon, со цел да обезбеди долгорочен капитал за малите и средните претпријатија во Централна и Источна Европа. Од инвестициите ќе можат да имаат корист и компании од земјите членки на Европската Унија во Југоисточна Европа, меѓу кои Бугарија, Хрватска, Романија и Словенија.

Станува збор за фондот Avallon MBO Fund IV, чија цел е да привлече вкупно 220 милиони евра инвестициски капитал, со можност неговата големина да достигне до 260 милиони евра.

Според информациите на ЕБОР, најмалку 70 отсто од средствата на фондот ќе бидат насочени кон инвестиции во Полска, додека до 30 отсто ќе бидат распределени во други земји од Централна и Источна Европа.

Покрај Бугарија, Хрватска, Романија и Словенија, фондот ќе инвестира и во Чешка, Естонија, Унгарија, Латвија, Литванија и Словачка.

Нови можности за финансирање на малите и средните компании

Главната цел на фондот е да обезбеди пристап до долгорочен капитал за мали и средни претпријатија, како и за помали компании со средна пазарна капитализација, кои имаат потенцијал за раст и проширување на работењето.

Инвестициите ќе се реализираат преку сопственички и квазисопственички вложувања, овозможувајќи им на компаниите да ги зајакнат своите финансиски капацитети, да инвестираат во иновации и да ја подобрат конкурентноста.

Посебен акцент ќе биде ставен и на поддршката на менаџерските тимови при преземање сопственички удели во компаниите што ги управуваат, како и на процесите на деловно проширување и корпоративна трансформација.

Од ЕБОР посочуваат дека ваквите фондови имаат значајна улога во обезбедувањето алтернативни извори на финансирање, особено во услови кога пристапот до долгорочен ризичен капитал во регионот останува ограничен.

„Малите и средните компании се важен извор на иновации, вработување и економски раст. Преку нашата инвестиција во Avallon MBO Fund IV ќе им помогнеме на амбициозните компании да ја зајакнат својата пазарна позиција, да искористат нови можности и да придонесат за одржлив економски развој во регионот“, изјави Андреа Морару, директорка на ЕБОР за Централна Европа и балтичките земји.

ЕБОР ќе поттикне дополнителни приватни инвестиции

Од банката нагласуваат дека нивното учество во фондот треба да поттикне привлекување дополнителни инвеститори и да ги зајакне можностите за прибирање капитал во Централна и Источна Европа.

Според Дирк Вернер, директор за сопственички инвестиции во ЕБОР, условите за прибирање инвестициски средства остануваат сложени дури и за искусните менаџери на фондови.

Тој оценува дека поддршката од меѓународните финансиски институции е важна за привлекување институционални инвеститори и развој на пазарот на приватен капитал.

Полската компанија Avallon има повеќе од 25 години искуство во инвестирање во мали и средни претпријатија, со фокус на развој на бизнисите, проширување на работењето, професионализација на управувањето и пазарна консолидација.

Управувачкиот партнер на Avallon, Томаш Стамировски, истакна дека ЕБОР е значаен долгогодишен партнер на компанијата и дека учествувала како инвеститор во четири последователни фондови.

Поддршка за регионалната економија

Новата инвестиција доаѓа во период кога компаниите во Централна и Источна Европа се соочуваат со потреба од дополнителни извори на финансирање за модернизација, проширување и зголемување на продуктивноста.

Со обезбедувањето долгорочен капитал, фондот треба да помогне во развојот на приватниот сектор и да создаде можности за нови инвестиции и вработувања во земјите опфатени со неговата стратегија.

За државите од Југоисточна Европа што се членки на ЕУ, ова претставува дополнителна можност за привлекување приватен капитал и зајакнување на конкурентноста на домашните компании.

Северна Македонија не е наведена меѓу земјите во кои фондот планира да инвестира.