Македонската економија во 2024 година остварила бруто-домашен производ од 1.031,68 милијарди денари, покажуваат конечните податоци што Државниот завод за статистика ги објави на 9 октомври 2026 година. Со оваа објава, официјалната вредност на БДП е значително повисока од претходно објавената прелиминарна проценка, што отвора важни прашања за начинот на кој се оценуваат големината на економијата и нејзините финансиски показатели.

Претходната прелиминарна проценка за 2024 година изнесуваше 964,09 милијарди денари, додека конечната вредност достигна 1.031,68 милијарди денари. Разликата изнесува 67,59 милијарди денари, односно приближно 1,1 милијарда евра, што претставува ревизија нагоре од околу 7 проценти во однос на прелиминарно објавената номинална вредност.

Според конечните податоци, реалниот економски раст во 2024 година изнесувал 3,8 проценти, додека номиналниот БДП бил за 8,1 процент повисок во споредба со 2023 година. БДП по жител достигнал 9.192 евра.

Разликата меѓу прелиминарната и конечната вредност не значи дека економијата дополнително пораснала во 2026 година, туку дека статистичката обработка на податоците за 2024 година резултирала со повисока проценка на економската активност во таа година.

Ова разграничување е особено важно бидејќи номиналниот БДП се користи како основа за пресметување на повеќе економски показатели, меѓу кои јавниот долг како процент од БДП, буџетскиот дефицит, инвестициите и други фискални и финансиски соодноси.

Кога се менува статистичката основа, одредени показатели изразени како процент од БДП можат да добијат поинаква вредност дури и кога номиналниот износ на долгот или буџетскиот дефицит останува непроменет. Сепак, за точна проценка на влијанието врз фискалните показатели потребно е да се користат усогласени статистички серии и податоци за истите периоди.

Конечните податоци покажуваат и дека најголем удел во создавањето на додадената вредност имале трговијата, транспортот и угостителството, додека финалната потрошувачка учествувала со 80,9 проценти во структурата на БДП.

За финансискиот сектор, ревизијата претставува важен потсетник дека оценките за задолженоста, економската продуктивност и инвестицискиот потенцијал не зависат само од номиналните износи, туку и од квалитетот и ажурноста на статистичките податоци.

Денешниот редакциски преглед на Bankarstvo.mk ги издвојува најважните потврдени финансиски информации достапни при утринската подготовка на пакетот. Во фокусот се растот на банкарскиот сектор, новите податоци за пензиските фондови, промените во раководството на НЛБ Банка и показателите што ја отсликуваат состојбата на македонската економија.

1. Македонските банки управуваат со речиси 955 милијарди денари

Банкарскиот сектор на крајот од јуни 2026 година достигнал вкупна актива од 954,94 милијарди денари, што претставува годишен раст од приближно 11,2 проценти. Истовремено, кредитната активност се зголемила за околу 13 проценти, додека добивката во првата половина од годината се намалила за 8,4 проценти.

2. НЛБ Банка со продолжување на мандатите на двајца членови на Управниот одбор

Народната банка издала претходни согласности за повторно именување на Кирил Бухов и Драгиша Тадиќ во Управниот одбор на НЛБ Банка Скопје. Новите четиригодишни мандати ќе започнат во јануари 2027 година, со што се обезбедува продолжување на нивниот ангажман во раководната структура на банката.

3. Пензиските фондови управуваат со 223,4 милијарди денари

Последните објавени податоци на МАПАС покажуваат дека нето средствата во задолжителните и доброволните пензиски фондови достигнале приближно 3,63 милијарди евра. Ова ја потврдува значајната улога на капитално финансираното пензиско осигурување во акумулацијата на долгорочен финансиски капитал.

4. Конечните податоци покажуваат повисока вредност на БДП за 2024 година

Државниот завод за статистика објави дека конечната номинална вредност на БДП во 2024 година изнесувала 1.031,68 милијарди денари, што е за 67,59 милијарди денари повеќе од претходната прелиминарна проценка. Ревизијата е важна за статистичката основа врз која се пресметуваат повеќе економски и фискални показатели.

5. Расте бројот на одобренија за градење, планирани се 1.030 станови

Во август 2026 година биле издадени 333 одобренија за градење, што претставува годишен раст од 18,9 проценти. Во рамките на одобрените проекти е предвидена изградба на 1.030 станови, што претставува важен показател за потенцијалната идна понуда на станбени недвижности.

Фото: ВИ

Цените на нафтата на светските берзи забележаа пад во понеделникот, 12 октомври, по најавата на американскиот претседател Доналд Трамп за енергетско примирје меѓу Русија и Украина. Очекувањата за намалување на нападите врз енергетската инфраструктура и можноста за зголемување на испораките на руски нафтени деривати го намалија притисокот врз цените. Сепак, неизвесноста останува висока поради продолжувањето на конфликтите и ризиците за глобалното снабдување.

На меѓународните пазари, терминските договори за нафтата Брент со испорака во декември забележаа пад од 0,77 проценти, на 103,91 долари за барел, додека американската нафта West Texas Intermediate (WTI) со испорака во ноември поевтини за 1,26 проценти, на 90,69 долари за барел, според утринските податоци објавени од регионалните финансиски медиуми.

Падот следува по најавата на Вашингтон дека Русија и Украина би требало да ги запрат нападите врз меѓусебната енергетска инфраструктура, што инвеститорите го протолкуваа како можност за намалување на ризиците за снабдувањето со енергенси.

Трамп најави енергетско примирје, но договорот сè уште е неизвесен

Американскиот претседател Доналд Трамп во неделата објави дека Русија и Украина се согласиле да ги прекинат нападите врз енергетските постројки и дека договорот треба веднаш да започне да се применува.

Меѓутоа, најавата не беше проследена со јасна потврда од двете завојувани страни.

Украинскиот претседател Володимир Зеленски изрази подготвеност за прекин на нападите врз руската енергетска инфраструктура, но нагласи дека тоа мора да биде заемно и дека Русија исто така треба да ги запре нападите.

Според меѓународните медиуми, руските напади врз украинската енергетска инфраструктура продолжиле и по објавата на Трамп, што отвора сериозни прашања за реалната примена на најавеното примирје.

Токму оваа неизвесност ја ограничува можноста за посилен и подолготраен пад на цените на нафтата.

Русија би можела да испорача дополнителни количини дизел

Дополнителен фактор што влијаеше врз движењето на цените беше најавата за можни зголемени испораки на руски дизел на светскиот пазар.

Трамп претходно соопшти дека постигнал договор со рускиот претседател Владимир Путин за зголемување на испораките на нафтени деривати.

Можноста за дополнително снабдување создаде очекувања дека понудата на горива би можела да се подобри во период кога светските пазари се соочуваат со сериозни геополитички ризици.

Сепак, реалното влијание ќе зависи од количините што навистина ќе стигнат на пазарот, транспортните услови, санкциите и понатамошниот развој на воените конфликти.

Блискиот Исток останува најголема закана за стабилноста на цените

И покрај позитивните сигнали поврзани со Русија и Украина, нафтениот пазар останува под силно влијание на случувањата на Блискиот Исток.

Продолжувањето на конфликтот меѓу САД и Иран, како и нападите врз енергетската и транспортната инфраструктура во регионот, создаваат дополнителни ризици за снабдувањето.

Пазарите особено внимателно ги следат случувањата во Персискиот Залив, поради неговата клучна улога во глобалниот транспорт на нафта и нафтени деривати.

Секое дополнително нарушување на транспортот или производството може повторно да предизвика раст на цените, дури и ако дипломатските напори за енергетско примирје во Украина дадат резултати.

Што значи падот на нафтата за Македонија?

Движењата на светските цени на нафтата имаат директно значење и за македонската економија, која е зависна од увоз на нафта и нафтени деривати.

Пониските цени на меѓународните пазари можат да создадат услови за намалување на цените на бензините и дизелот, но тоа не значи дека поевтинувањето автоматски и веднаш ќе се почувствува на бензинските пумпи.

Во Македонија, малопродажните цени на горивата се утврдуваат според методологија на Регулаторната комисија за енергетика, при што се земаат предвид повеќе фактори, меѓу кои меѓународните цени на нафтените деривати и движењето на девизниот курс.

Поради тоа, еднодневниот пад на суровата нафта не е доволен за сигурна проценка дека ќе следува намалување на домашните цени.

Доколку надолниот тренд продолжи, тоа би можело да придонесе за намалување на трошоците за транспорт, логистика и дел од производствените активности.

Таквиот развој би бил позитивен и за инфлацијата, бидејќи енергенсите имаат значајно влијание врз трошоците на компаниите и домаќинствата.

Ќе продолжи ли поевтинувањето?

Понатамошното движење на цените ќе зависи пред сè од тоа дали најавеното енергетско примирје меѓу Русија и Украина навистина ќе започне да се спроведува и дали ќе доведе до стабилизирање на енергетската инфраструктура.

Дополнително, инвеститорите ќе ги следат руските испораки на дизел, воените случувања на Блискиот Исток и можните прекини во производството и транспортот на нафта.

Засега, падот на цените претставува реакција на очекувањата за подобро снабдување, а не потврда дека енергетската криза е надмината.