Повеќето азиски берзи во понеделникот бележат пад, додека инвеститорите се внимателни поради продолжената криза на Блискиот Исток, растот на цените на нафтата и очекувањата за ново зголемување на каматните стапки од страна на водечките централни банки.

Индексот MSCI за азиско-пацифичкиот регион утрово беше во минус за околу 0,8 проценти.

Цените на акциите во Индија, Јапонија и Јужна Кореја се намалија меѓу 0,3 и 2,6 проценти, додека берзите во Австралија, Шангај и Хонгконг забележаа раст од 0,1 до 0,3 проценти.

Дополнителна неизвесност на пазарите создава состојбата на Блискиот Исток. Ормускиот теснец, кој е еден од клучните коридори за извоз на нафта од регионот, и натаму е практично затворен.

Како последица на тоа, цените на нафтата утрово пораснаа за речиси три проценти, откако минатата недела забележаа раст од околу девет проценти.

Повисоките цени на енергенсите ги засилуваат стравувањата дека инфлацијата би можела да остане висока и во следните месеци, што би можело да ги поттикне централните банки дополнително да ги зголемат каматните стапки.

Европската централна банка минатата недела ги зголеми клучните каматни стапки за 0,25 процентни поени, вторпат оваа година, а оваа недела се очекува сличен потег и од американската централна банка.

На пазарите во моментов се проценува дека има речиси 90 проценти веројатност Федералните резерви на состанокот во среда да ја зголемат каматната стапка за 0,25 процентни поени.

Очекувањата за зголемување на каматите се засилија откако последните податоци за потрошувачките и производителските цени покажаа дека инфлацијата во САД повторно расте.

Претседателката на Европската централна банка, Кристин Лагард, предупреди дека актуелниот инфлациски шок во еврозоната ќе трае подолго отколку што претходно очекувале креаторите на монетарната политика.

Во интервју за францускиот весник „Ouest-France“, Лагард посочи дека продолжениот конфликт на Блискиот Исток и нарушувањата на енергетските пазари продолжуваат да вршат притисок врз цените.

„Актуелниот шок трае подолго“, изјави Лагард, додавајќи дека нестабилноста и високите цени на енергијата би можеле да продолжат, со истовремен ризик за забавување на економскиот раст.

ЕЦБ оваа недела повторно ги зголеми каматните стапки, при што депозитната стапка достигна 2,5 проценти. Инфлацијата во еврозоната во моментов е над 3 проценти, додека целта на ЕЦБ останува нејзино враќање кон 2 проценти.

Според Лагард, растот на трошоците за енергија е резултат и на конфликтот со Иран и на намалениот капацитет за преработка на нафта на глобално ниво, особено во Русија. Таа оцени дека отпорноста на економијата во еврозоната ја обврзува централната банка да продолжи да реагира на инфлациските притисоци.

Претседателот на Бундесбанк, Јоахим Нагел, исто така посочи дека трошоците за задолжување можеби ќе треба да влезат во умерено рестриктивна зона за инфлацијата да се врати кон целта на ЕЦБ.

Новите проекции на централната банка предвидуваат повисока инфлација во 2027 и 2028 година, при што за 2028 година се очекува таа да остане нешто над целното ниво. Истовремено, нагоре се ревидирани и прогнозите за економски раст.

Лагард се осврна и на секторот за вештачка интелигенција, оценувајќи дека вреднувањата на компаниите се многу високи и дека е можна корекција на пазарот. Таа предупреди и на ризици од меѓусебно инвестирање и склучување договори меѓу компании од истиот сектор.

Сепак, според неа, европските банки денес се подобро капитализирани и поспособни да апсорбираат евентуални потреси отколку во претходните кризни циклуси.

Купувањето стан во Грција за граѓаните на земји надвор од Европската Унија наскоро може да стане значително поскапо. Грчката Влада најави драстично зголемување на данокот на пренос при купување станбен имот од сегашните 3% на 15%.

Промената е особено значајна и за македонските граѓани кои купуваат недвижности во Грција, бидејќи Северна Македонија не е членка на ЕУ или ЕЕА.

Според дополнителните појаснувања објавени во грчките медиуми, новиот режим треба да почне да се применува од 1 јули 2027 година, а ќе се однесува на физички лица од трети земји кои купуваат станбен имот. Предвидени се и исклучоци, меѓу кои за лица кои имаат статус на долгорочни резиденти во Грција. 

Во моментов основниот данок на пренос на недвижност во Грција изнесува 3% од даночната вредност на имотот. На пресметаниот данок дополнително се наплатува давачка од 3% во корист на општините и локалните заедници. Тоа значи дека ефективното даночно оптоварување во моментов изнесува околу 3,09%. 

Со зголемувањето на основната стапка на 15%, ефективното оптоварување, заедно со локалната давачка, би достигнало 15,45%. 

Разликата е значителна. За стан со даночна вредност од 100.000 евра, сегашното оптоварување е околу 3.090 евра, додека според новата стапка би изнесувало околу 15.450 евра.

Кај стан од 150.000 евра данокот би пораснал од околу 4.635 на 23.175 евра, додека за недвижност од 200.000 евра наместо околу 6.180 евра, даночното оптоварување би достигнало 30.900 евра.

Со други зборови, за купување стан од 200.000 евра, само разликата во оваа давачка би изнесувала околу 24.720 евра.

Не се однесува на сите недвижности

Важно е што најавеното зголемување не треба да се толкува како општ данок од 15% за секое купување недвижност во Грција од странец.

Според досегашните појаснувања, мерката е насочена кон станбените недвижности што ги купуваат физички лица од трети земји. Не се однесува на деловни простории, земјиште и други категории недвижности, а нејзината примена за правни лица исто така е исклучена според досега објавените информации. 

Дополнително, дел од деталите сè уште треба прецизно да бидат дефинирани во законското решение. Меѓу отворените прашања се третманот на трансакциите што веќе се започнати и точните критериуми поврзани со државјанството и даночната резидентност на купувачите. 

Грција сака да ја намали странската побарувачка за станови

Зголемувањето е дел од поширокиот пакет мерки на грчката Влада насочени кон проблемот со достапноста на домувањето.

Според образложението на економскиот тим на Владата, целта е да се ограничи дополнителната побарувачка за станови од купувачи од трети земји, која придонесува за притисок врз цените и ја отежнува достапноста на домувањето за локалното население. 

Од друга страна, претставници на грчкиот пазар на недвижности предупредуваат дека мерката може да има негативно влијание врз инвестициите и бројот на трансакции, особено кај поскапите недвижности. 

За македонските граѓани кои размислуваат за купување стан или куќа во Грција, најавената промена е особено важна. Доколку предложеното решение биде усвоено во најавената форма, датумот на реализација на инвестицијата може да значи разлика од десетици илјади евра во вкупните трошоци за купување недвижност.

Сепак, бидејќи станува збор за најавена мерка чии детали треба да бидат преточени во законски текст, пред конкретна инвестиција ќе биде важно да се провери конечната регулатива и даночниот статус на купувачот.

Извор: Влада на Грција