Екстремната суша и рекордно ниските водостои на Рајна и Дунав предизвикуваат сериозни проблеми во производството на електрична енергија, товарниот транспорт и индустријата низ Европа, принудувајќи ги властите да преземат и невообичаени мерки, меѓу кои контролирани експлозии на речните корита.

Во Романија, морнаричките сили извршија подводни детонации во коритото на Дунав кај селото Извоареле, со цел да се продлабочи каналот и да се насочи поголемо количество вода кон системите за ладење на нуклеарната централа Чернавода. Поради недостигот од вода, земјата претходно го исклучи единствениот активен реактор што се лади со вода од Дунав.

Ниското ниво на реката го загрозува и работењето на унгарската нуклеарна централа „Пакш“, која обезбедува околу 40 проценти од електричната енергија во земјата, додека Србија веќе беше принудена да го намали производството во хидроцентралите.

Сериозна е состојбата и на Рајна, една од најважните трговски артерии во Европа. Кај германскиот град Кауб, клучна точка за пловидба кон јужна Германија и Швајцарија, водостојот падна на само 24 сантиметри, што е најниско ниво од почетокот на мерењата во 1880 година.

Критичниот праг за нормална пловидба изнесува 78 сантиметри. Под ова ниво бродовите можат да превезуваат значително помал товар, а трошоците за транспорт и дополнителните давачки поради нискиот водостој нагло се зголемуваат.

Експертите предупредуваат дека последиците не се ограничени само на речниот сообраќај. Рајна и Дунав се неопходни за индустријата, трговијата, производството на електрична енергија и ладењето на нуклеарните централи.

Според проценките на Килскиот институт за светска економија, нискиот водостој на Рајна би можел да го намали германскиот економски раст за околу 0,2 процентни поени во третиот квартал. Загубата во создадената вредност се проценува меѓу една и две милијарди евра.

Компаниите се обидуваат да се приспособат со создавање поголеми резерви и пренасочување на товарот кон железничкиот и патниот сообраќај. Сепак, транспортните цени нагло растат, што дополнително ги засилува стравувањата од инфлација.

Сушата веќе го отежна извозот на земјоделски производи по Дунав, а дел од туристичките бродови не можат да пристигнат до пристаништата, меѓу кои и Будимпешта. Експертите предупредуваат дека продолжената суша може дополнително да ги наруши синџирите на снабдување, енергетската сигурност и економскиот раст во Европа.

Извор: CNBC

Буџетските приходи во првите седум месеци од 2026 година се реализираат согласно планираната динамика и бележат раст во однос на истиот период лани, соопшти Министерството за финансии.

Заклучно со 31 јули, вкупните приходи достигнале 204,553 милијарди денари, што претставува 53,9 отсто од годишниот план и зголемување од 9,3 отсто во споредба со првите седум месеци од 2025 година.

Од даноци се собрани 117,963 милијарди денари, односно 55,33 отсто од планираното, при што даночните приходи се повисоки за 10 отсто на годишно ниво.

Највисока реализација е забележана кај данокот на добивка, од кој во Буџетот се слеале 16,687 милијарди денари или 62,8 отсто од планот. Овие приходи се зголемени за 20,6 отсто во однос на истиот период минатата година.

Приходите од ДДВ изнесуваат 53,026 милијарди денари, што е 56,78 отсто од планираното и раст од 13,4 отсто. Од данокот на личен доход се собрани 20,925 милијарди денари, односно 53,93 отсто од планот, со годишно зголемување од 11,9 отсто.

Увозните давачки достигнале 9,361 милијарди денари, што претставува реализација од 56,4 отсто и раст од 10,3 отсто. Во истиот период кон компаниите бил извршен поврат на ДДВ во износ од 23,333 милијарди денари, за 3,5 отсто повеќе од лани.

Од Министерството оценуваат дека овие податоци укажуваат на стабилност и раст на економијата, посочувајќи го и зголемувањето на индустриското производство од 6,5 отсто во јуни во споредба со истиот месец во 2025 година.

На расходната страна, за капитални инвестиции биле реализирани 21,288 милијарди денари, што е за 39,6 отсто повеќе во однос на првите седум месеци од минатата година. Дополнително, кон Развојната банка биле префрлени 717 милиони денари за поддршка на проекти на домашните компании.

Во периодот јануари – јули биле исплатени и 49,351 милијарда денари стари обврски кон странскиот пазар, како и 11,665 милијарди денари кон домашните кредитори. За обврзници по основ на денационализација биле исплатени уште 308 милиони денари.

Американските берзи забележаа силен раст во вторникот, при што индексите S&P 500 и Dow Jones Industrial Average достигнаа нови рекордни нивоа. Позитивното расположение беше поттикнато од добрите деловни резултати на компаниите и новиот пад на цените на нафтата, по најавите дека Ормутскиот Теснец би можел повторно целосно да биде отворен.

Индексот S&P 500 порасна за 1,9 отсто и го достигна највисокото ниво од јуни, додека Nasdaq Composite зајакна за 2,7 отсто. Dow Jones се зголеми за 956 поени, односно за 1,8 отсто, надминувајќи го претходниот дневен рекорд.

Технолошкиот сектор порасна за околу четири отсто, додека финансискиот сектор напредуваше за еден отсто. Акциите на Goldman Sachs се зголемија за повеќе од три отсто, а индустрискиот сектор и секторот за материјали добија речиси два отсто.

Цените на нафтата нагло се намалија откако американскиот министер за финансии Скот Бесент изјави дека САД преговараат со Иран и дека договор за отворање на Ормутскиот Теснец би можел да биде постигнат наскоро.

Фјучерсите на американската нафта ВТИ паднаа за 5,69 отсто, на 75,77 долари за барел, додека цената на брент нафтата се намали за 5,26 отсто, на 79,36 долари за барел.

Меѓу најголемите добитници беше компанијата Palantir Technologies, чии акции скокнаа за 29 отсто по објавувањето на подобри од очекуваните резултати за вториот квартал. Извршниот директор Алекс Карп оцени дека резултатите се исклучително силни, благодарение на зголемената побарувачка за решенија поврзани со вештачката интелигенција.

Пораснаа и акциите на производителите на чипови. Micron Technology доби седум отсто, додека Marvell Technology напредуваше за 12 отсто.

Caterpillar беше најголемиот добитник во индексот Dow Jones, со раст на акциите од шест отсто. Компанијата објави подобри квартални резултати од очекуваните и ја зголеми прогнозата за раст на приходите, посочувајќи на силната побарувачка за опрема поради забрзаната изградба на центри за податоци за вештачка интелигенција во САД.