Фискалната состојба во Европа влегува во 2025 година со благо подобрување кај буџетскиот дефицит, но со продолжен раст на јавниот долг, покажуваат најновите податоци на Евростат.

Според објавата, дефицитот на општата држава во еврозоната е намален од 3,0% на 2,9% од бруто домашниот производ, додека на ниво на Европската унија останува непроменет на 3,1%.

Сепак, позитивните поместувања главно завршуваат тука.

Во исто време, односот на јавниот долг кон БДП продолжува да расте – во еврозоната од 87,0% на 87,8%, а во ЕУ од 80,7% на 81,7%.

Оваа комбинација – намалување на дефицитот со истовремен раст на долгот – укажува дека европските економии и понатаму се обидуваат да најдат рамнотежа меѓу фискалната дисциплина и потребата од јавна потрошувачка.

Во пракса, тоа значи дека владите сè уште трошат повеќе отколку што успеваат да надоместат преку економски раст или приходи, иако со нешто побавно темпо од претходно.

Зад просечните бројки се кријат значајни разлики меѓу земјите членки. Најзадолжени економии остануваат Грција, Италија и Франција, додека земји како Естонија и Луксембург задржуваат значително пониски нивоа на долг.

Овие разлики покажуваат дека фискалните предизвици не се рамномерно распределени, што укажува дека идните правила на Европската унија ќе треба да овозможат поголема флексибилност.

Во поширока слика, европската економија бележи умерен раст. Бруто домашниот производ на еврозоната во 2025 година пораснал за околу 1,5%, со скромен раст на вработеноста.

Ова сугерира дека стабилизацијата на јавните финансии повеќе се постигнува преку контрола на трошоците отколку преку силен економски замав, што дополнително го отежнува брзото намалување на долгот.

Пораката за носителите на одлуки е јасна: дефицитот се стабилизира, но јавниот долг останува клучен предизвик. Во наредниот период, фокусот ќе биде на комбинирање на фискална дисциплина со мерки за поттикнување на економскиот раст, бидејќи без посилна економија, намалувањето на долгот ќе остане ограничено.

Инвестициската банка „Goldman Sachs“ повторно ја ревидираше својата прогноза за цените на нафтата, при што очекува во последниот квартал од 2026 година цената на нафтата од типот „брент“ да достигне просек од 90 долари за барел, додека американската „WTI“ да изнесува околу 83 долари за барел.

Во моментов, цените се значително повисоки – „Брент“ се движи над 106 долари за барел, а „WTI“ околу 95 долари, што е резултат на застојот во преговорите меѓу САД и Иран и неизвесноста околу обновувањето на снабдувањето.

Аналитичарите на банката предупредуваат дека економските ризици се поголеми отколку што покажуваат основните прогнози, поради високите цени на дериватите, ризиците од недостиг и големиот шок во понудата.

Според нивните проценки, ваквиот притисок веќе влијае врз побарувачката, која би можела да опадне за околу 1,7 милиони барели дневно во тековниот квартал, а и понатаму да се намалува во 2026 година. Дополнително, се предупредува дека доколку прекинот во снабдувањето продолжи, може да биде потребно уште поголемо намалување на побарувачката.

Во меѓувреме, други аналитичари посочуваат дека ограничената понуда на глобалниот пазар ја зголемува цената на нафтата и дополнително ја притиска побарувачката. Според нив, резервите можат краткорочно да го ублажат недостигот, но доколку кризата продолжи, ќе биде неизбежен пад на потрошувачката поради високите цени.

Клучен фактор за растот на цените останува намаленото производство на Блискиот Исток, кое според проценките достигнува милионски барели дневно изгубено производство, што дополнително го стега глобалниот пазар на нафта.

Глобалните финансиски пазари оваа недела се насочени кон клучни одлуки и корпоративни резултати, при што вниманието е ставено на состанокот на ФЕД и финансиските извештаи на најголемите технолошки компании.

Претседателот на ФЕД, Џером Пауел, заедно со членовите на Федералниот комитет за операции на отворен пазар, ќе ги разгледа економските состојби и ќе ја соопшти одлуката за каматните стапки. Се очекува тие да останат во постојниот опсег од 3,5% до 3,75%, но инвеститорите ќе бараат јасни насоки за понатамошните чекори на монетарната политика.

Во фокусот е и проценката на централната банка за економските ризици и инфлациските притисоци, како и сигналите дали ќе има простор за евентуално олеснување на политиката подоцна во текот на годината.

Паралелно, вниманието на пазарите е насочено кон резултатите на технолошките гиганти, кои имаат значително влијание врз глобалните берзи. Компаниите Alphabet, Amazon, Meta и Microsoft ќе објават резултати во среда, додека Apple ќе следи ден подоцна.

Инвеститорите особено ги следат нивните прогнози поврзани со инвестициите во вештачка интелигенција, кои остануваат еден од главните двигатели на растот во технолошкиот сектор. И покрај оптимизмот, остануваат дилеми околу тоа кога овие вложувања ќе почнат да носат значителен финансиски поврат.

Берзанските индекси во изминатиот период покажаа релативна стабилност, со позитивни движења кај технолошките акции, што дополнително ја нагласува важноста на претстојните објави за насоката на пазарите во наредниот период.