Европа најдоцна во мај би можела да се соочи со сериозен недостиг на дизел и авионско гориво, предупреди извршниот директор на Меѓународната агенција за енергија (IEA), Фатих Бирол, во услови на продлабочена глобална енергетска криза.

Според неговите оценки, најсилно погодена досега е Азија, но последиците наскоро ќе се почувствуваат и во Европа. Причина за кризата се сериозните нарушувања во снабдувањето со енергенси од Блискиот Исток, предизвикани од ескалацијата на конфликтите во регионот.

Иран, како одговор на американско-израелските напади врз енергетската инфраструктура, изврши напади врз енергетски постројки во земји од Персискиот Залив и презеде контрола над Ормускиот теснец – клучна рута за глобалниот транспорт на нафта. Притоа, транзитот на бродови поврзани со САД, Израел и нивните сојузници е забранет, додека останатите земји мора да го координираат преминот со иранската морнарица.

Бирол предупредува дека актуелната криза е посериозна од нафтените шокови во Нафтената криза од 1973 година и Нафтената криза од 1979 година, како и од гасната криза во 2022 година поврзана со војната во Украина.

Поради ограничувањата во Ормускиот теснец и нападите врз инфраструктурата, испораките на нафта од регионот се намалени за повеќе од 12 милиони барели дневно. За споредба, во кризите од 1973 и 1979 година глобалните загуби изнесувале околу пет милиони барели дневно.

Дополнително, глобалното снабдување со гас во 2022 година било намалено за околу 75 милијарди кубни метри, но сегашниот пад, според Бирол, е уште поголем.

„Април ќе биде многу полош од март. Во март нафтата и течниот природен гас сè уште пристигнуваа на пазарот, но во април нема ништо“, предупреди тој.

Како одговор, земјите членки на IEA веќе одлучија да пласираат рекордни 400 милиони барели нафта од резервите, но Бирол нагласува дека тоа е само привремено решение.

„Тоа само го ублажува проблемот, но не го решава. Клучно е повторно отворање на Ормускиот теснец“, истакна тој.

Според проценките, само во март загубите во снабдувањето од Персискиот Залив надминале 370 милиони барели. Најголемиот ризик, сепак, е недостигот на дизел и авионско гориво.

„Овој недостиг веќе се чувствува во Азија, а Европа ќе го почувствува во април или мај“, додаде Бирол.

Европа, пак, планира да пушти на пазарот 73 милиони барели нафтени деривати и околу 35 милиони барели сурова нафта, со цел да го ублажи ударот.

Бирол предупреди и дека од почетокот на конфликтот се оштетени околу 40 клучни енергетски објекти на Блискиот Исток, за чие обновување ќе биде потребно време.

„Се соочуваме со многу големо нарушување, најголемо во историјата“, заклучи тој.

Парот евро-долар (EUR/USD) бележи ограничени добивки во текот на последните интрадневни тргувања, но и понатаму се соочува со силен надолен притисок, покажува најновата анализа на Economies.com.

И покрај обидите за раст, движењето на курсот се судри со силен отпор на нивото на експоненцијалниот подвижен просек (EMA50), што ја ограничи можноста за позначајно закрепнување. Индикаторите за релативна сила укажуваат дека пазарот претходно бил препродаден, но негативниот моментум и натаму доминира и ја насочува цената надолу.

Дополнително, ситуацијата е усложнета од фактот што краткорочниот растечки тренд сè уште е присутен, при што курсот се движи долж поддржувачка тренд линија. Тоа значи дека евентуалното нагорно движење ќе зависи од јасно и одлучно пробивање на тековните нивоа на отпор.

Во вакви услови, аналитичарите предупредуваат дека без силен пробив, EUR/USD може да остане под притисок и да продолжи со ограничено и нестабилно движење.

Цената на златото забележа остар пад од над 4% за време на европското тргување, повлекувајќи се од двонеделен максимум достигнат претходно во азиската сесија и насочувајќи се кон прва загуба по пет дена раст.

Падот следува по забрзаното прибирање профити од инвеститорите, но и по зајакнувањето на американскиот долар во однос на кошницата светски валути. Индексот на доларот порасна за 0,65%, што дополнително изврши притисок врз цената на благородниот метал.

Цената на златото денеска се намали за 4,3% на 4.554 долари, откако претходно достигна врв од 4.800 долари, највисоко ниво од 19 март.

Пазарите реагираа и на најновите геополитички случувања поврзани со воените активности на САД кон Иран, што ја зголеми неизвесноста кај инвеститорите.

Истовремено, цените на нафтата пораснаа за околу 9%, достигнувајќи највисоки нивоа во последните четири недели, поради стравувањата од нарушување на снабдувањето од регионот на Персискиот Залив, особено поради затворањето на Ормутскиот теснец.

Зголемените цени на нафтата ги засилија очекувањата за можно зголемување на каматните стапки во САД. Според пазарните проценки, веројатноста за зголемување на каматите порасна на 5%, додека шансите тие да останат непроменети се намалија.

Инвеститорите внимателно ги следат и податоците од американскиот пазар на труд, вклучително и неделните барања за надомест за невработеност и извештајот за вработеноста за март.

Аналитичарите оценуваат дека падот на златото доаѓа по неколкудневен раст и дека оптимизмот на пазарите бил претеран, што довело до корекција на цената.

Во меѓувреме, залихите на најголемиот златен ETF фонд, SPDR Gold Trust, се зголемија за 3,72 тони, достигнувајќи вкупно 1.050,99 тони.