Бизнис
За прв пат во Македонија, Иуте воведе целосно автоматизиран систем за обработка на кредитни апликации, достапен 24/7
Македонскaта финансиска сцена го доби првото целосно автоматизирано решение за одобрување на потрошувачки и наменски кредити за апликации поднесени преку кој било канал.
Овој модел кој пионерски го воведе Иуте Македонија овозможува целиот циклус на анализа и одобрување да се врши 100% автоматски и дигитално, во реално време и преку мобилната апликација Myiute, пришто целата процедура се скратува од досегашните 15 на само 3 минути.
Автоматизираното носење на одлуки се базира наминимална или никаква човечка интервенција поткрепенаод ВИ (вештачка интелигенција) и машинско учење, додека системите се дизајнирани со максималнатранспарентност, одговорно кредитирање, усогласеностсо регулативи и заштита на приватноста на податоците.
Иуте веќе неколку години користи напредна технологија и модели базирани на наука на податоци, машинско учење, ВИ бизнис анализа и автоматизирани секвенци, но со овој модел се прави заокружување на целиот процес на автоматизација.

“Говориме за прв модел од ваков тип на пазарот кој работи врз база на напредни алгоритми за проценка, модел којправи анализа во реално време на поднесување и разгледување на апликацијата на клиентот, со комбинирање на официјални институционални податоци (Агенција за вработување, Управа за јавни приходи, Фонд за пензиско и инвалидско осигурување и МКБ) и интегрирани модели за сегментација и проценка на ризиците, пришто апликацијата MyIute комуницира со Македонското Кредитно Биро преку API интеграции. Се прави моментално вчитување на податоци преку софистицирана клиентска платформа (new core), на сите барања за кредит, без оглед на каналот преку кој се поднесени: мобилна апликација, експозитура или контакт центар – овозможувајќи персонализирано и унапредено корисничко искуство. Ако досега за целиот процес – од поднесување, до разгледување, анализа и одобрување биле потребни 15 минути, со новиот модел се добива инстант одговор и процесот се заокружува за 3 минути, пришто системот автоматски генерира персонализиранапонуда која е најсоодветна според профилот наклиентот.”-вели Александар Тишовски, Директор на сектор технологија и оперативно работење.
Развојот на решението беше од страна на мултидисциплинарен развоен тим од групацијата ИутеЕстонија, во партнерство и локална имплементација со тимот на Иуте Македонија.
Иуте го гради финтек моделот на иднината, преку брза и напредна технологија во служба на иновацијата, но сигурноста, довербата и заштитата на личните податоци секогаш останува на прво место.
Целиот процес се одвива преку мобилната апликација Myiute, додека процесот на идентификација се одвива преку регистрирана шема за електронска идентификација, во партнерство со Евротруст, којагарантира највисоко ниво на сигурност и усогласеност со законската регулатива. Сите верификации се вршат преку високо енкриптирани канали. Податоците не се складираат локално – се користи пристап во реално времена таканаречен облак за дополнителна сигурност како најнова технологија.
Автоматизирањето на процесите е во служба на поголема безбедност, каде што напредната технологија освен што во секунди анализира илјадници податоци, овозможува иавтоматско блокирање на сомнителни однесувања на клиентите.
Со користење на овие напредни модели за машинско учење и автоматизирани процеси, може прецизно да се процени кредитоспособноста на клиентите, кредитниотризик и историјата на (не)навремено исполнување наобврските на клиентот, и да се носат издржани етички одлуки при одобрувањето на изложеностите. Сето оварезултира со ниска стапка на нередовност во исполнувањена обврските на клиентите и подобрување на севкупните перформанси на портфолиото.
“Со персонализација на понудата и воведување на модел базиран на машинско учење кој го предвидува ризикот за исполнување на обврската на клиентот, успеавме да го намалиме кредитниот ризик, односно значително да го подобриме квалитетот на кредитното портфолио. Во моментов, кредитното портфолио кое се отплаќа до 30 дена надмина 97%.”, посочуваат од Иуте.
Вештачката интелигенција не заменува луѓе – туку создава ново ниво на доверба
New core real-time клиентската платформа е моќна алатка и за вработените и компанијата, но пред се за корисниците, на кои им се овозможува напредно и персонализирано корисничко искуство.
Улогата на технологијата, особено во финтек секторот, не е да ги елиминира човечките позиции, туку да ги надгради процесите. Автоматизацијата не ја намалува важноста на човечкиот фактор, туку овозможува поголема прецизност, доследност и објективност во донесувањето на одлуки. Бројот на вработени не се намалува со автоматизацијата, туку се врши доквалификација на позициите преку изучување на алатките на вештачката интелигенција, воедно се моделира улогата на финансиски и дигитален советник за клиентите, градејќи високо ниво на доверба.
Бизнис
Реплек ќе исплати повисока дивиденда за 2025 година
Фармацевтската компанија Реплек соопшти дека нејзините акционери одобриле исплата на бруто дивиденда од 500 денари по акција за 2025 година.
Според берзанското соопштение, компанијата планира да исплати вкупно 119 милиони денари дивиденда од добивката остварена во претходната година.
Реплек во 2025 година остварил консолидирана нето добивка од 305,1 милиони денари, што е зголемување во однос на 224,2 милиони денари во 2024 година.
За 2024 година, компанијата исплатила бруто дивиденда од 400 денари по акција.
Акциите на Реплек [MSE:REPL] последен пат се тргувале на Македонска берза по просечна цена од 16.093 денари, покажуваат берзанските податоци.
Бизнис
Најбогатите во април: Девет од десетмина од врвот загубија милијарди
Март не беше поволен месец за милијардерите, бидејќи и индексите S&P 500 и Nasdaq паднаа за речиси 5% поради воените тензии со Иран. Девет од десетте најбогати луѓе во светот влегуваат во април со помало богатство отколку на почетокот на март. Како група, нивното богатство е намалено за повеќе од 100 милијарди долари, на вкупно 2,5 билиони долари, според состојбата на 1 април на полноќ по источно време.
Дополнително, има значајни промени на врвот на листата, само четворица од минатомесечната топ 10 ги задржаа своите позиции, меѓу кои најбогатиот човек во светот Илон Маск и второпласираниот Лери Пејџ. Иако останаа на истите позиции, и Маск и Пејџ се меѓу петтемина од топ 10 кои изгубиле најмалку 20 милијарди долари во изминатиот месец. Богатството на Маск се намалило за 22 милијарди, на 817 милијарди долари, но тој и натаму има повеќе од тројно поголемо богатство од Пејџ, чие богатство паднало за 20 милијарди, на 237 милијарди долари.
Најголем губитник е Французинот Бернар Арно од луксузниот конгломерат LVMH. Тој падна од 7. на 10. место, со намалување на богатството од 28 милијарди долари, на 142,5 милијарди. Голем пад бележи и шпанскиот магнат во брзата мода Амансио Ортега, кој се симна од 10. на 14. место, со загуба од 20 милијарди долари, на 128 милијарди.
Ворен Бафет исто така испадна од топ 10, паѓајќи од 9. на 11. место, со намалување на нето-вредноста од седум милијарди долари, на 142 милијарди.
Наследникот на Walmart, Роб Волтон, изгубил три милијарди долари, но сепак по првпат по три години повторно влегува во топ 10. Второто ново име во листата (и единствениот со раст) е ИТ магнатот Мајкл Дел, кој напредувал од 13. на 8. место, со зголемување на богатството од две милијарди долари, на 143,1 милијарда.
Џеф Безос напредува на третото место, првпат од октомври, иако неговото богатство благо се намалило за една милијарда долари, на 223 милијарди. Тој го заменува Сергеј Брин, коосновач на Google, кој паѓа на четвртото место, со намалување на богатството од 18 милијарди долари, на 219 милијарди.
Forbes ги следи светските милијардери од 1987 година. Во март 2026 година идентификувани се 3.428 милијардери за годишната листа.
Најбогатата жена во светот е Алис Волтон, ќерка на основачот на Walmart, Сем Волтон. На 1 април 2026 година нејзиното богатство се проценува на 131 милијарда долари, што ја става на 13. место на глобално ниво, во однос на 14. позиција претходниот месец. Нејзиното богатство произлегува од наследениот удел во Walmart.
Нејзините браќа Роб, Џим и Џон Волтон (починат во 2005 година) исто така наследиле удели во Walmart. Вдовицата на Џон Волтон, Кристи Волтон, и нивниот син Лукас ги наследиле неговите акции и двајцата се наоѓаат на листата на Forbes.
богатство извор претходна позиција
Илон Маск – 817 милијарди долари – Tesla, SpaceX, xAI, X – 1.
Лери Пејџ – 237 милијарди долари – Google – 2.
Џеф Безос – 223 милијарди долари – Amazon – 4.
Сергеј Брин – 219 милијарди долари – Google – 3.
Марк Закерберг – 196 милијарди долари – Meta (Facebook) – 5.
Лери Елисон – 189 милијарди долари – Oracle – 6.
Џенсен Хуанг – 151 милијарда долари – Nvidia – 8.
Мајкл Дел – 143,1 милијарда долари – Dell – 13.
Роб Волтон – 142,6 милијарди долари – Walmart – 11.
Бернар Арно – 142,5 милијарди долари – LVMH – 7.
Извор: Forbes
Бизнис
Луфтханза размислува да приземји до 40 авиони: растот на цените на горивото ги менува плановите
Германската авиокомпанија Луфтханза подготвува сценарија за намалување на капацитетите и можно приземјување на дел од својата флота поради растот на цените на горивото и ограничувањата во снабдувањето, произлегува од интерно обраќање на извршниот директор Карстен Спор.
Според плановите, се разгледуваат две опции. Во поблага варијанта, привремено би се повлекле 20 авиони, што би значело намалување на капацитетот за околу 2,5%. Во понеповолен развој на настаните, бројот може да достигне до 40 авиони, со пад на капацитетот од околу 5%. Конечна одлука сè уште не е донесена.
Најмногу би биле погодени постарите и помалку ефикасни модели, како Airbus A340-600, Boeing 747-400 и Canadair Regional Jet, кои имаат поголема потрошувачка на гориво и стануваат економски неповолни во услови на нагло поскапување.
Планираниот раст на капацитетите од околу 4% во 2026 година сега е доведен во прашање. Компанијата претходно планираше проширување на мрежата, особено кон Азија, но загриженоста за достапноста на гориво веќе влијае врз тие планови. Дел од аеродромите во регионот, како Сингапур и Бангкок, веќе воведуваат ограничувања за дополнителни летови со цел да ги зачуваат резервите.
Трошоците за гориво се клучен фактор во проценките за следниот период. Луфтханза за 2026 година планирала буџет од околу 7 милијарди евра, при што 80% од трошоците се обезбедени преку хеџинг. Останатите 20%, односно околу 1,4 милијарди евра, се изложени на пазарни промени и би можеле значително да пораснат доколку цените на нафтата продолжат да растат, што директно би се одразило врз цените на билетите и побарувачката.
Компанијата ги следи и ризиците од евентуално ширење на проблемите во Европа, иако тој сценарио засега се оценува како малку веројатен. Во најлош случај, недостиг на гориво би можел да ги зафати и големите европски воздушни јазли како Франкфурт, Минхен, Цирих, Виена, Брисел и Рим.
Притисокот на пазарот е поврзан и со тензиите околу Ормутскиот Теснец, преку кој поминуваат меѓу 20% и 25% од светските испораки на нафта. Секое нарушување во тој регион директно влијае врз глобалните цени, а проценките укажуваат дека високите нивоа може да се задржат и во 2027 година.
И покрај неизвесноста, Луфтханза продолжува со долгорочните планови и најави дека ќе поднесе необврзувачка понуда за удел во TAP Air Portugal, што покажува дека компанијата паралелно размислува и за мерки за штедење и за стратешки инвестиции.
-
Бизниспред 2 месециУЈП започна со исплата на повратот од „Мој ДДВ“ за четвртиот квартал 2025
-
Продуктипред 2 месециОтворете сметка во Халкбанк онлајн и добијте ваучер за гориво од Макпетрол
-
Бизниспред 2 месеци„Е-фактура“ го трансформира бизнисот во Македонија – помал административен товар, поголема дигитална ефикасност и контрола на даночните обврски
-
Анализипред 2 месециПрофитот на најголемите македонски банки се броеше во милијарди денари – со колкав профит ја завршија 2025 година водечките три банки?
-
Продуктипред 2 месециГрупацијата Иуте го лансираше Iute Affinity – за целосно дигитални осигурителни решенија
-
Берзапред 2 месециНеколку акции ја носат ликвидноста: кој доминираше на Македонската берза во јануари 2026-1?
-
Банкипред 2 месециЗлатници од Комерцијална банка за паметна и сигурна инвестиција и подарок што станува наследство
-
Бизниспред 2 месециПлатите во јавната администрација наскоро повисоки – Владата го прифати барањето на УПОЗ!



