Американскиот пазар на акции достигна размери без преседан во финансиската историја.

Според податоците од април 2026 година, вкупната пазарна вредност на компаниите котирани во САД изнесува повеќе од 75 билиони долари, што ја надминува комбинираната вредност на следните девет најголеми пазари на акции во светот.

Овие податоци се засноваат на пресметките на Блумберг за домашно котираните компании на главните берзи во секоја држава.

Американскиот пазар на капитал во последната деценија дополнително ја зацврсти својата доминација, пред сè благодарение на технолошките гиганти кои привлекуваат сè поголем дел од глобалниот инвестициски капитал.

Компании како Епл, Мајкрософт, Нвидија, Амазон и Алфабет денес се меѓу највредните компании во историјата. Нивните акции главно се тргуваат на Њујоршката берза и Насдак во Њујорк.

Најголемите пазари на акции во светот според вкупната пазарна вредност во април 2026 година се:

1. САД – 75,04 билиони долари
2. Кина – 14,84 билиони долари
3. Јапонија – 8,19 билиони долари
4. Хонгконг – 7,41 билиони долари
5. Индија – 4,97 билиони долари
6. Канада – 4,49 билиони долари
7. Тајван – 4,48 билиони долари
8. Јужна Кореја – 4,04 билиони долари
9. Обединето Кралство – 3,99 билиони долари
10. Франција – 3,45 билиони долари

Второпласираната Кина, со 14,84 билиони долари, располага со големи берзи во Шангај и Шенжен, додека петтопласираната Индија, со 4,97 билиони долари, главно се потпира на Бомбајската берза и Националната берза во Мумбаи.

Заедно, десетте најголеми пазари на акции претставуваат убедливо најголем дел од глобалната вредност на јавните пазари, што покажува колку инвестицискиот капитал е концентриран во мал број држави.

По САД и Кина следува Јапонија, со 8,19 билиони долари. Меѓу најголемите јавно котирани компании во оваа источноазиска земја се Тојота, Мицубиши и СофтБанк, кои се дел од индексот Никеи 225 на Токиската берза.

Зад Јапонија се наоѓа Хонгконг, со 7,41 билиони долари, кој долго време важи за финансиски центар на Источна Азија, особено како врска меѓу меѓународните инвеститори и компаниите од континентална Кина.

Во меѓувреме, вкупната пазарна вредност на Канада од 4,49 билиони долари во голема мера е концентрирана на Берзата во Торонто, третата најголема берза во Северна Америка.

Во последните години, бумот на вештачката интелигенција и поврзаните индустрии дополнително ја зајакна позицијата на земјите тесно поврзани со производството на полупроводници, особено Тајван, со 4,48 билиони долари, и Јужна Кореја, со 4,04 билиони долари.

Присуството на локалните гиганти ТСМЦ и Самсунг им помогна на овие земји да привлечат огромно внимание од глобалните инвеститори, што доведе до поголем прилив на капитал и побрз раст на пазарната вредност во споредба со земјите кои се помалку изложени на инфраструктурата за вештачка интелигенција.

Побарувачката поврзана со вештачката интелигенција веќе го преобликува глобалниот берзански поредок. Тајван и Јужна Кореја ги надминаа традиционалните финансиски сили како Обединетото Кралство, додека инвеститорите сè повеќе вложуваат капитал во производство на чипови и инфраструктура за вештачка интелигенција.

Растечките цени турнаа речиси една третина од Европејците во „несигурна“ финансиска состојба, покажува вториот Европски барометар за сиромаштија, спроведен на примерок од 10.000 испитаници.

Истражувањето имало цел да ја испита способноста на Европејците да ги покриваат секојдневните трошоци, а резултатите покажуваат дека таа значително се намалила во последните три години.

Дури 29 отсто од испитаниците ја опишале својата финансиска состојба како несигурна, што значи дека секој неочекуван трошок може да ги доведе во сериозни проблеми.

Речиси секој втор Европејец смета дека во наредните месеци постои ризик да западне во финансиска несигурност поради растот на цените и релативно стагнантните плати. За споредба, според податоците на Евростат, во 2021 година таков ризик чувствувале 17 отсто од жителите на Европа.

Само 15 отсто од анкетираните изјавиле дека се финансиски сигурни и дека немаат потреба да внимаваат на секојдневните трошоци.

Поради тешките финансиски услови, голем дел од Европејците биле принудени на различни откажувања и компромиси. Неконтролираната инфлација во речиси сите сектори довела и до прескокнување оброци.

Според истражувањето, 38 отсто од испитаниците навеле дека повеќе не можат редовно да си дозволат три оброци дневно, додека само 42 отсто рекле дека никогаш не прескокнале појадок, ручек или вечера поради финансиски проблеми.

Меѓу другите мерки на штедење што ги преземаат граѓаните се исклучување на греењето, позајмување пари и одложување на лекување.

Во текстот се наведува и истражување на Фондацијата Џозеф Раунтри (JRF), според кое 5,7 милиони домаќинства со ниски приходи во Велика Британија немаат доволно пари за храна, што организацијата го опишала како „страшна нова реалност“.

Истражувањето покажало дека растот на цените на храната значително влијаел врз навиките во исхраната – од купување производи исклучиво на попуст, до потпирање на народни кујни и банки за храна.

Состојбата е уште потешка кај семејствата со деца, при што 21 отсто од нив барем еднаш се нашле во ситуација да „не јадат доволно за да можат да ги нахранат своите деца“.

Европа сака да ја намали зависноста од американските платежни гиганти како Visa и Mastercard, но планот за воведување дигитално евро отвори сериозни поделби меѓу Европската централна банка и финансиските компании кои стравуваат за своите приходи.

По пандемијата, безготовинските плаќања доживеаја силен раст, што дополнително ја зголеми зависноста на еврозоната од американските компании кои обработуваат речиси две третини од сите картични трансакции во земјите што го користат еврото. Во меѓувреме, компании како PayPal и Apple дополнително го проширија своето присуство на европскиот пазар.

Европските власти сè почесто го истакнуваат „суверенитетот во плаќањата“ како стратешки приоритет, особено во услови на растечки геополитички тензии и стравувања дека пристапот до глобалните платежни системи може да стане средство за политички притисок.

Поради тоа, Европската централна банка сака до 2029 година да воведе дигитално евро, при што би имала улога на гарант на онлајн „паричникот“, додека проектот би го спроведувале приватни компании, вклучително и банките.

Но, банките предупредуваат дека дигиталното евро може да ги поттикне клиентите дел од своите средства да ги префрлат во дигитални паричници, што би влијаело врз нивната ликвидност и приходи. Затоа дел од финансискиот сектор веќе развива сопствени алтернативни решенија.

Европски конзорциум кој до крајот на годинава планира да лансира криптовалута врзана за еврото минатата недела соопшти дека веќе обединува 37 финансиски институции, меѓу кои и италијанските банки UniCredit и Intesa Sanpaolo, како и австриската Raiffeisen Bank International.

„Јавниот и приватниот сектор се движат во иста стратешка насока, но со лошо усогласени интереси и рокови“, изјави Паоло Гусмерини, директор за дигитално банкарство во консултантската компанија PwC.

Според планот на Европската централна банка, инфраструктурата за дигитални плаќања во евра би била бесплатна, а би се ограничиле и надоместоците што трговците ги плаќаат за прифаќање на таквите трансакции.

Плаќањата со картички во еврозоната годишно достигнуваат вредност од околу 3,4 трилиони евра, а ограничувањето на надоместоците би можело да ги намали приходите на приватниот платежен сектор за меѓу осум и девет милијарди евра годишно, покажуваат пресметките базирани на податоци од Европската централна банка.

Трговците моментално плаќаат околу 3,75 милијарди евра годишно само за прифаќање дебитни картички. Приближно половина од тие средства завршуваат кај картичните мрежи надвор од Европската Унија, а остатокот кај банките.

За да се ограничи влијанието врз финансискиот систем, сегашните предлози предвидуваат максимален лимит од 3.000 евра што граѓаните би можеле да ги чуваат во дигитален паричник.

Со тоа би се оставил простор европските банки, платежни компании и технолошки стартапи паралелно да развиваат сопствени системи.

Сепак, дел од експертите предупредуваат дека постоењето повеќе паралелни системи може да го зголеми ризикот од сајбер напади и технички проблеми.

Поранешниот висок функционер на Европската централна банка, Улрих Биндсеил, неодамна оцени дека ограничувањето на износот во дигиталниот паричник претставува „сериозен пораз“.

„Би очекувале парите на комерцијалните банки да бидат подредени на парите на централната банка, а не обратно“, изјави Биндсеил.