Анализи
Европскиот парламент го поддржа дигиталното евро за да ја намали зависноста од американските платежни системи
Комитетот за економски и монетарни прашања на Европскиот парламент го одобри долгоочекуваното дигитално евро, како дел од напорите на Европската Унија да ја намали зависноста од платежни системи контролирани од САД.
Дигиталната валута, која се очекува да биде воведена до 2029 година, треба да ја зајакне европската автономија во плаќањата и да претставува дигитална форма на пари издадени и гарантирани од Европската централна банка. Таа нема да ја замени готовината, туку ќе ја надополни, заедно со постојните банкарски услуги.
Според податоците на Европската централна банка, американските платежни гиганти Visa и Mastercard учествуваат со 61 отсто во картичните плаќања во еврозоната и речиси целосно доминираат кај прекуграничните картични трансакции.
Предлогот предвидува граѓаните да можат да чуваат дигитални евра во посебен дигитален паричник, со ограничување на износот што ќе може да се поседува, а кое допрва треба да биде утврдено. Системот би овозможувал онлајн и офлајн плаќања и, според најавите, би обезбедувал високо ниво на приватност, без Европската централна банка директно да ги идентификува корисниците преку нивните платежни податоци.
Основната инфраструктура би ја обезбедила ЕЦБ, додека комерцијалните банки и давателите на платежни услуги би им ги нуделе услугите на клиентите. Финансиските институции се очекува да добијат надомест за учество во системот, додека трговците би плаќале пониски провизии од сегашните картични трансакции.
Европската централна банка го поздрави гласањето, наведувајќи дека позицијата на парламентарниот комитет истовремено ја штити готовината како законско средство за плаќање и го обликува дигиталното евро.
Италијанскиот европратеник Пасквале Тридико, кој го водеше досието во име на Левицата, ја оцени одлуката како „историска“ и како голема победа за граѓаните и малите бизниси.
Европската Унија не е единствена во развојот на јавна дигитална валута. Кина веќе го воведе дигиталниот јуан, а Русија најави дека дигиталната рубља ќе стане оперативна во септември 2026 година. САД, пак, имаат поинаков пристап, откако претседателот Доналд Трамп се откажа од плановите за дигитална валута издадена од Федералните резерви и ја поддржа употребата на стабилни криптовалути.
Европскиот парламент треба формално да ја потврди позицијата на комитетот на пленарна седница во Стразбур на почетокот на јули, по што ќе започнат преговори со 27-те земји членки. Законодавците се надеваат дека конечен договор ќе биде постигнат до крајот на годината.
Анализи
Златото покажува знаци на закрепнување по позитивни технички сигнали
Цената на златото забележа раст во последното интрадневно тргување, поддржана од подобрување на техничките индикатори и задржување на цената над 50-периодниот експоненцијален подвижен просек (EMA50).
Според техничката анализа на Economies.com, пробивањето на краткорочната надолна корективна тренд-линија дополнително го зајакнало позитивниот моментум и ги зголемило изгледите за продолжување на тековното закрепнување.
Дополнителен сигнал доаѓа и од индикаторите за релативна сила, кои почнале да покажуваат позитивни движења откако претходно достигнале длабоко препродадени нивоа.
Ваквата динамика укажува на подобрување на куповниот интерес и на посилна нагорна реакција на цената во краток рок.
Сепак, понатамошното движење на златото ќе зависи од тоа дали позитивниот технички моментум ќе се задржи и дали цената ќе успее да ги надмине следните нивоа на отпор.
Анализи
Силен раст на Волстрит, во плус и азиските берзи
Цените на акциите на Волстрит забележаа силен раст во понеделникот, поттикнати од падот на цените на нафтата и приносите на американските обврзници, додека технолошкиот сектор беше меѓу главните двигатели на позитивното расположение на пазарите.
Индексот Dow Jones порасна за 0,71% и достигна 52.048 поени, S&P 500 се зголеми за 1,49% на 7.764 поени, додека Nasdaq скокна за 2,26% и достигна рекордни 27.122 поени.
Најсилен раст забележаа акциите на производителите на чипови, во услови на очекувања дека технолошките компании ќе продолжат со големи инвестиции во развојот на вештачката интелигенција.
Акциите на AMD, Intel и Arm Holdings пораснаа меѓу 10 и 17%, додека индексот PHLX Semiconductor се зголеми за 4,3%.
Од 11-те главни сектори во индексот S&P 500, осум ја завршија трговската сесија во плус. Најголем раст забележаа комуникацискиот сектор со 4,2% и информатичкиот сектор со 2,4%.
Позитивното расположение меѓу инвеститорите беше поддржано и од четвртиот последователен ден на пад на цените на нафтата, што ги зголеми очекувањата дека инфлациските притисоци би можеле да ослабнат.
Истовремено, приносот на десетгодишните американски државни обврзници падна под психолошки важната граница од 5%.
Позитивниот тренд од Волстрит се пренесе и на азиските пазари. Индексот MSCI Asia-Pacific утрово беше во плус за 0,8%.
Берзите во Индија, Австралија, Шангај, Хонг Конг и Јужна Кореја забележаа раст меѓу 0,1 и 0,9%, додека јапонската берза беше затворена поради празник.
Анализи
Горивата во ЕУ на рекордно ниво, дизелот може дополнително да поскапи во октомври
Цените на бензинот и дизелот во Европската унија достигнаа рекордни нивоа, а дополнителен притисок врз цените создаваат високите рафинериски маржи и нарушувањата во снабдувањето со енергенси.
Според податоците на Европската комисија, пондерираната просечна цена на бензинот во ЕУ на 14 септември изнесувала 2,063 евра за литар, додека дизелот достигнал 2,159 евра за литар. Тоа се највисоки нивоа откако Европската комисија ја води оваа статистика од 2005 година.
Со актуелните цени, за полнење резервоар од 50 литри во просек се потребни околу 103 евра за бензин и 108 евра за дизел.
Цените значително се разликуваат меѓу земјите членки. Бензинот бил најевтин на Малта, со цена од 1,34 евра за литар, а најскап во Данска – 2,56 евра. Кај дизелот, цените се движеле од 1,21 евро на Малта до 2,51 евро за литар во Финска.
Рафинериските маржи дополнително ги зголемуваат цените
Освен поскапувањето на суровата нафта, врз крајната цена на горивата силно влијаат и зголемените трошоци за преработка и рафинериските маржи.
Експерти на Европската централна банка за Euronews Business оценуваат дека маржите кај бензинот веќе го достигнале својот врв во август, додека кај дизелот највисокото ниво се очекува во октомври.
Според нивните проценки, во третата недела од септември рафинериските маржи учествувале со околу 0,41 евро по литар во малопродажната цена на дизелот во еврозоната, односно околу 19 проценти. Кај бензинот нивниот удел бил околу 0,17 евра за литар или осум проценти.
Од почетокот на 2026 година просечната цена на бензинот во ЕУ е зголемена за околу 29 проценти, а дизелот за речиси 40 проценти.
Нарушувањата во снабдувањето остануваат ризик
Растот на цените се поврзува и со нарушувањата на глобалните енергетски текови по ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток и проблемите во транспортот преку Ормускиот Теснец.
Во одреден период цената на референтната нафта Brent надминала 126 долари за барел, додека пред почетокот на кризата се движела околу 72 долари.
Дополнителен ризик за европскиот пазар претставуваат и проблемите во снабдувањето со сурова нафта. Според информациите објавени од Bloomberg, Saudi Aramco известила дел од европските рафинерии дека во октомври нема да добијат нафта според долгорочните договори поради нарушувања во транспортната инфраструктура.
ЕЦБ предупредува дека нови проблеми во снабдувањето со енергија би можеле да ги задржат цените на високо ниво подолг период.
Според проценките на експертите, позначително намалување на цените би зависело од стабилизирање на состојбата на Блискиот Исток, нормализирање на транспортот преку Ормускиот Теснец и обновување на нормалното работење на рафинериите.
-
Банкипред 2 месециПремиум дебитната картичка на Стопанска банка овозможува пристап до над 1.800 аеродромски деловни зони
-
Банкипред 2 месециСтопанска банка ја почнува исплатата на јулските пензии на 31 јули
-
Банкипред 2 месециТони Стојановски останува на чело на НЛБ Банка: Народната банка даде зелено светло за нов четиригодишен мандат
-
Кариерапред 2 месециНЛБ Групацијата вработува специјалист за Управување со ризици/финансии
-
Кариерапред 1 месецНародната банка вработува седум лица: Плати до 91.385 денари
-
Кариерапред 2 месециОглас за вработување во Централна кооперативна банка АД Скопје
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка ја исплати јулската пензија
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка ја исплати паричната помош за корисниците на социјална, детска и цивилна заштита





