Коосновачот на Microsoft и милијардер Бил Гејтс изнесе свое видување за тоа кои професии најверојатно ќе останат стабилни во ерата на брзиот развој на вештачката интелигенција, наведувајќи дека три сектори ќе ја задржат својата клучна улога и во иднина.

Иако повеќе не е дел од секојдневното управување со Microsoft, Гејтс и натаму внимателно ги следи технолошките трендови, а неговите проценки за иднината на пазарот на труд привлекуваат големо внимание.

Во време кога вештачката интелигенција станува сè поприсутна, дел од јавноста ја гледа како револуционерен алат, додека други стравуваат од губење на работни места. Гејтс, сепак, смета дека постојат професии кои ќе останат незаменливи.

Според него, програмерите ќе продолжат да бидат клучни, бидејќи иако AI може да генерира код, сè уште не располага со доволна прецизност и способност за развој на сложени софтверски решенија. Човечкиот фактор останува неопходен за корекција, унапредување и контрола на системите.

Безбедна перспектива, според Гејтс, имаат и експертите во биологијата и медицината. Овие области бараат креативно размислување и способност за формулирање нови идеи и хипотези, нешто што вештачката интелигенција сè уште не може целосно да го реплицира. Иако AI може да помогне во анализа на податоци и дијагностика, клучните научни откритија и понатаму ќе зависат од човекот.

Третиот сектор што, според него, ќе остане стабилен е енергетиката. Станува збор за сложена индустрија која бара стратешко одлучување и управување со ризици, особено во кризни ситуации. Иако AI може да придонесе за поголема ефикасност, човечката експертиза останува незаменлива.

Сепак, Гејтс признава дека иднината не може целосно да се предвиди и дека влијанието на вештачката интелигенција врз пазарот на труд ќе се развива на начини кои денес не се целосно јасни, слично како што тоа било случај со индустриската револуција и појавата на интернетот.

Еврото продолжува да зајакнува на европските пазари, движејќи се во позитивна зона трет ден по ред во однос на американскиот долар, во пресрет на клучните одлуки за каматните стапки од страна на централните банки во Европа и САД.

Во текот на утринското тргување, еврото забележа благ раст од помалку од 0,1 отсто и достигна ниво од 1,1545 долари, продолжувајќи го закрепнувањето од седуммесечното дно од 1,1411 долари. Позитивниот тренд се должи на зголемената куповна активност од пониски нивоа, како и очекувањата поврзани со претстојниот состанок на Европската централна банка.

Истовремено, американскиот долар бележи слабеење, при што индексот на доларот падна трет ден по ред. Инвеститорите се воздржуваат од нови позиции во пресрет на одлуката на Федералните резерви, од која се очекува каматните стапки да останат непроменети втор состанок по ред.

Состанокот на Европската централна банка започнува денеска, а одлуките се очекуваат утре. Пазарите претпоставуваат дека каматните стапки ќе останат непроменети по шести пат по ред, додека вниманието ќе биде насочено кон изјавите на претседателката Кристин Лагард, кои треба да дадат насоки за идната монетарна политика.

И покрај тековните очекувања, пазарите оценуваат дека постои мала веројатност од намалување на каматните стапки, додека растот на глобалните цени на енергенсите отвора можност за нивно зголемување во наредните месеци.

Сите овие фактори укажуваат на зголемена неизвесност на финансиските пазари, при што движењата на еврото и доларот ќе зависат од сигналите што ќе ги испратат водечките централни банки во текот на неделава.

Банките во Европа сè почесто предупредуваат на важноста на готовината како резервно средство за плаќање во услови на растечки економски и геополитички ризици, сајбер-закани и можни прекини во функционирањето на клучната инфраструктура. Иако дигиталните плаќања доминираат, централните банки нагласуваат дека токму готовината може да обезбеди непречено извршување на основните трансакции во кризни ситуации.

Шведската централна банка на почетокот на март препорача граѓаните да чуваат околу 100 евра готовина по возрасно лице, што би било доволно за основни трошоци во период од една недела доколку дојде до прекин на електронските плаќања. Препораката е дел од пошироки европски напори за зголемување на отпорноста на платните системи во услови на сè понепредвидливи кризни сценарија.

Експертите советуваат домаќинствата да не се потпираат исклучиво на дигитални решенија, туку да користат повеќе начини на плаќање, физички картички, мобилни апликации и, по можност, услуги од различни банки. Ваквата диверзификација треба да го намали ризикот од целосен застој во случај на пад на еден систем.

Во земји како Шведска, каде дигиталните плаќања се доминантни, регулаторите предупредуваат и на потребата од одржување на инфраструктурата за готовина, како банкомати и системи за нејзин транспорт и прифаќање. Според нив, редовната употреба на готовина е клучна за нејзината достапност во вонредни околности.

Паралелно, се развиваат и технолошки решенија кои би овозможиле ограничени картични плаќања и во услови на прекин на комуникациските мрежи, со цел да се обезбеди купување на основни производи како храна, лекови и гориво.

Податоците на Европската централна банка покажуваат дека готовината и натаму е најчесто користено средство при физички купувања, со удел од околу 52 проценти во 2024 година, иако тој процент постепено се намалува.

Од ЕЦБ препорачуваат домаќинствата да имаат резервни 70 до 100 евра готовина, оценувајќи дека таа е „критична компонента“ за подготвеност во кризни ситуации. Во последните години, особено за време на пандемијата и почетокот на војната во Украина, е забележано зголемување на побарувачката за готовина, бидејќи граѓаните ја доживуваат како сигурен и веднаш достапен облик на средства.

Слични предупредувања доаѓаат и од нордиските земји, кои укажуваат на ранливоста на електронските плаќања при сајбер-напади или инфраструктурни прекини.

Од друга страна, Народната банка на Србија соопшти дека нема потреба граѓаните да создаваат дополнителни резерви на готовина, нагласувајќи дека банкарскиот систем функционира стабилно и дека пристапот до готовина и банкарски услуги е непречен.

Во Словенија, пак, се истакнува дека иако електронските плаќања се во пораст, готовината и натаму има значајна улога, особено во вонредни услови. Земјата дури и уставно го заштити правото на плаќање со готовина, нагласувајќи ја нејзината важност како сигурно средство за плаќање и чување вредност.

Сите овие ставови укажуваат дека, и покрај дигитализацијата, готовината останува важен елемент на финансиската стабилност, особено во услови на криза.