Европа се соочува со сè поголеми економски последици од екстремните горештини, кои веќе влијаат врз енергетиката, земјоделството, транспортот и туризмот. Според проценка на холандската банка „Triodos“, жешкото лето годинава би можело да ја чини европската економија околу 180 милијарди евра, или приближно еден отсто од БДП.

Најголемиот удар се очекува преку намалената продуктивност на трудот, но проблемите се чувствуваат и во производството на електрична енергија. Романската државна компанија „Nuclearelectrica“ започна со исклучување на својот единствен оперативен нуклеарен реактор од електроенергетската мрежа поради рекордно ниското ниво на Дунав, кој е неопходен за ладење на постројките. Слични ограничувања во нуклеарното производство има и во Франција и Унгарија поради ниските водостои и високите температури.

Делови од Европа минуваат низ петтиот топлотен бран годинава, а предупредувања за екстремни температури се издадени во Велика Британија, Франција, Шпанија и Италија. Во Париз, високите температури во одредени денови доведоа до предвремено затворање на Ајфеловата кула и Лувр.

Сушата создава проблеми и во транспортот. Во Германија, рекордно ниското ниво на Рајна, една од најважните европски транспортни рути за индустриски стоки, според економистите на ING би можело да го намали германскиот економски раст за 0,3 процентни поени годинава.

Хемискиот гигант BASF предупреди дека поради нискиот водостој може да има потешкотии со испораките на одредени производи и суровини. Компанијата дел од транспортот го пренасочува на камиони и железница, а користи и бродови приспособени за пловење во плитки води.

Последиците се чувствуваат и во земјоделството. На некои фарми во Англија жетвата се врши во три часот наутро, кога земјоделските култури имаат повеќе влага и се намалува ризикот од губење на квалитетот поради високите дневни температури.

Дополнителна закана за европската економија претставуваат и високите цени на енергијата пред зимата. Пополнетоста на складиштата за гас во Европската унија изнесува околу 59 отсто, значително под вообичаеното ниво за овој период од годината.

Цената на референтниот европски природен гас достигна околу 61 евро за мегават-час, речиси двојно повеќе од нивото од 32 евра во истиот период минатата година.

Аналитичарите предупредуваат дека продолжените проблеми со снабдувањето преку Ормускиот Теснец би можеле дополнително да ги зголемат цените во текот на зимата. Сепак, дел од експертите сметаат дека Европа е во подобра позиција отколку за време на енергетската криза во 2022 година, бидејќи потрошувачката на гас денес е околу 20 отсто пониска отколку во 2021 година.

Европската комисија претходно процени дека земјите членки на ЕУ ќе треба да инвестираат околу 70 милијарди евра годишно до 2050 година за приспособување кон климатските промени, што дополнително ќе ги оптовари јавните буџети.

Американските берзански индекси ја започнуваат новата недела без јасен правец, откако индексот S&P 500 минатата недела забележа трет последователен неделен раст и повторно достигна рекордни нивоа.

Фјучерсите на Dow Jones Industrial Average во понеделникот наутро паднаа за 59 поени, односно 0,11 отсто, додека оние на S&P 500 пораснаа за 0,1 отсто. Технолошкиот Nasdaq 100 бележеше нешто посилен раст од 0,35 отсто.

Мешано расположение имаше и на азиските берзи. Јапонскиот Nikkei 225 стагнираше, австралискиот S&P/ASX 200 загуби 0,23 отсто, додека хонгконшкиот Hang Seng порасна за 1,4 отсто. Кинескиот CSI 300 забележа раст од 0,13 отсто, а берзите во Јужна Кореја беа затворени поради празник.

Поддршка за американскиот пазар во изминатиот период обезбеди силната сезона на корпоративни финансиски резултати. Акциите продолжија да растат и покрај геополитичките тензии на Блискиот Исток и предупредувањата дека вреднувањето на дел од компаниите поврзани со вештачката интелигенција е превисоко.

Во фокусот на инвеститорите оваа недела ќе биде објавувањето на записникот од последниот состанок на американската централна банка во среда. Пазарите ќе бараат нови сигнали за ставовите на претставниците на Федералните резерви и идниот правец на монетарната политика.

Внимание ќе привлечат и деловните резултати на големите американски трговски компании. Home Depot ги објавува резултатите во вторник, Lowe’s во среда, а Walmart во четврток, што треба да даде дополнителна слика за состојбата на потрошувачката во САД.

Од макроекономските податоци ќе се следат августовскиот Empire State индекс за активноста во преработувачката индустрија и NAHB индексот на доверба на американскиот пазар на недвижности.

На девизниот пазар повторно е во центарот на вниманието јапонскиот јен, кој во понеделникот се тргуваше околу нивото од 159,08 јени за еден долар. Валутата загуби значителен дел од добивките остварени по координираната американско-јапонска интервенција минатиот месец.

Пазарите истовремено го следат и следниот потег на Банката на Јапонија, од која се очекуваат дополнителни сигнали за можни зголемувања на каматните стапки и продолжување на нормализацијата на монетарната политика.

Извор: Finansije.hr

Американските стратешки резерви на нафта паднаа под 300 милиони барели, првпат откако беа наполнети во раните 1980-ти години, а експерти предупредуваат дека натамошното празнење може да ја загрози инфраструктурата во која се складира суровата нафта.

Според податоците на американското Министерство за енергетика, резервите се намалуваат поради ослободувањето на 172 милиони барели како одговор на нарушувањата во снабдувањето предизвикани од војната со Иран. По завршувањето на повлекувањето, се очекува во Стратешката нафтена резерва, позната како SPR, да останат околу 243 милиони барели.

Нафтата се складира во 60 подземни солени пештери на четири локации долж американскиот брег на Мексиканскиот Залив, во Луизијана и Тексас.

Поранешниот американски советник за енергетика Амос Хохштајн предупреди дека намалувањето на резервите под 300 милиони барели може да го отежне брзото ослободување на нафта во случај на нова енергетска криза и да предизвика долгорочни проблеми со складиштата.

Од Министерството за енергетика, сепак, ги отфрлаат тврдењата дека пештерите се изложени на опасност од уривање. Портпаролот Бен Дитдерих изјави дека тие секогаш остануваат исполнети, а при повлекувањето на нафтата се менува само соодносот меѓу нафтата и водата во нив.

Професорот по нафтено инженерство на Универзитетот Тексас А&М, Сидарт Мисра, проценува дека практичното оперативно минимално ниво на резервите е меѓу 250 и 300 милиони барели. Според него, под ова ниво растат ризиците за инфраструктурата и се намалува способноста на системот брзо да испумпува нафта во итни ситуации.

Американската Канцеларија за отчетност на владата претходно предупреди дека повеќекратното празнење и повторно полнење на резервите може постепено да го менува обликот на солените пештери и да ја намалува нивната долгорочна одржливост.

Стратешката нафтена резерва беше создадена за САД да можат брзо да реагираат при сериозни прекини во снабдувањето со енергенси, но во изминатите четири децении од неа во повеќе наврати беа ослободувани значителни количества нафта.

Извор: CNBC