Подемот на вештачката интелигенција предизвика силен раст на технолошкиот сектор и ги крена берзанските вреднувања на нивоа што потсетуваат на периодот на „dot-com“ балонот, а економисти предупредуваат дека евентуален пад на американските технолошки акции би можел сериозно да се одрази и врз еврозоната.

Во анализа објавена на блогот на Европската централна банка се наведува дека вреднувањата на американскиот пазар на акции, мерени преку циклично приспособениот однос меѓу цената и заработката, се блиску до историскиот максимум. Иако вреднувањата пораснале и во еврозоната, растот таму е значително поумерен.

Авторите потсетуваат дека историјата покажува сличен модел кај големите технолошки револуции, од железницата во 19 век, преку електричната енергија и радиото во 1920-тите, до интернет-бумот во 1990-тите. Во сите случаи новите технологии привлекувале огромни инвестиции и силно ги зголемувале цените на акциите, по што следувала корекција.

Според анализата, корекција може да се случи дури и ако сегашните високи вреднувања се рационални и ако вештачката интелигенција навистина донесе голем раст на продуктивноста. Како што технологијата се шири низ целата економија, ризикот веќе не е ограничен на една компанија или сектор, поради што инвеститорите бараат повисока премија за ризик.

Особено внимание се посветува на таканаречената „Величествена седумка“ – најголемите американски технолошки компании. Домаќинствата во еврозоната имаат околу 440 милијарди евра изложеност кон американските технолошки акции, главно преку инвестициски фондови и ЕТФ-фондови. Значителна изложеност имаат и осигурителните компании и пензиските фондови.

Остра корекција би можела да ги принуди фондовите да продаваат имот за да ги исплатат инвеститорите кои сакаат да ги повлечат средствата, што дополнително би ги намалило цените и би создало нов притисок врз финансиските пазари.

Од друга страна, состојбата на европските берзи засега се оценува како поотпорна. Вреднувањата се пониски отколку во САД, а во еврозоната и натаму доминираат компании од таканаречената „стара економија“, кај кои нема толкава еуфорија поврзана со вештачката интелигенција.

Сепак, американските и европските пазари историски се силно поврзани, поради што евентуална корекција во САД тешко дека би ја оставила еврозоната недопрена. Последиците би можеле да се почувствуваат не само на берзите, туку и преку послабо економско расположение, потешки услови за финансирање и влијание врз вработувањето.

Авторите заклучуваат дека ризикот од циклус на берзански бум и пад е присутен без оглед на тоа дали сегашните цени на акциите се оправдани или резултат на преголем оптимизам.

Ставовите во анализата се на авторите Малин Андерсон, Јоханес Брекенфелдер, Стефано Корадин, Калин Николов и Марија Антониета Виола и не мора нужно да ги претставуваат ставовите на Европската централна банка и Евросистемот.

Инфлацијата во Македонија во јули се намали на 2,3%, што претставува значително забавување во однос на претходните месеци – во јуни изнесуваше 3,4%, а во април високи 5,7%.

Сепак, пониската инфлација не значи дека производите поевтинеле. Таа покажува дека цените сега растат со побавно темпо, додека поскапувањата од претходните години и натаму се вградени во цените на храната, домувањето и останатите основни трошоци.

Според Државниот завод за статистика, трошоците на животот во јули биле 2,3% повисоки во однос на истиот месец лани, додека на месечно ниво се зголемиле за 0,1%.

Иако денешните стапки се значително пониски од инфлацискиот удар во 2022 година, за граѓаните останува поинаква слика. Семејните буџети и натаму се под притисок, бидејќи платите и куповната моќ треба да растат доволно брзо за да го надоместат претходниот раст на цените.

Токму затоа, намалувањето на инфлацијата е позитивен сигнал за економијата, но не значи автоматско поевтинување на животот. Реалното олеснување за домаќинствата ќе се почувствува тогаш кога приходите ќе овозможат повторно да се купува повеќе со истиот месечен буџет.

Со други зборови: инфлацијата паѓа, но сметките и трошоците не се враќаат на старото ниво.

Од 18 август 2026 година ќе важат новите цени на нафтените деривати во земјава, според објавениот ценовник.

ЕУРОСУПЕР БС-95 ќе се продава по цена од 91,5 денари за литар, додека ЕУРОСУПЕР БС-98 ќе чини 93,5 денари за литар.

Цената на ЕУРОДИЗЕЛ БС (Д-Е V) ќе изнесува 98 денари за литар.

Маслото за горење Екстра лесно 1 (ЕЛ-1) ќе се продава по цена од 98,5 денари за литар.

Новата цена на мазутот М-1 HC ќе изнесува 43,726 денари за килограм.

Сите наведени цени стапуваат во сила од вторник, 18 август.