Цените на нафтата забележаа умерен раст на светските пазари во вторникот, 27 октомври, по првичното поевтинување поттикнато од обновените дипломатски напори за смирување на конфликтот на Блискиот Исток. И покрај преговорите меѓу Иран и регионалните сили, продолжувањето на нападите врз Саудиска Арабија и ризиците за снабдувањето со енергенси ја одржуваат цената на суровата нафта на високо ниво.

На меѓународните пазари, фјучерсите за суровата нафта Брент забележаа раст од околу 0,4%, достигнувајќи приближно 116,27 долари за барел.

Американската сурова нафта West Texas Intermediate (WTI), исто така, забележа умерен раст, достигнувајќи приближно 102,27 долари за барел.

Движењата следуваат по нестабилното тргување во претходните часови, кога надежите за дипломатски напредок првично предизвикаа намалување на цените.

Саудиска Арабија, Турција и Пакистан во дипломатска мисија во Иран

Во понеделникот, 26 октомври, претставници на Саудиска Арабија, Турција и Пакистан одржаа разговори со ирански претставници во Техеран, со цел да се намалат регионалните тензии и да се спречи дополнителна ескалација на конфликтот.

Според информациите што ги пренесуваат меѓународните медиуми, Ријад соопштил дека главната цел на дипломатските разговори е одржување отворени канали за комуникација и спречување ново интензивирање на воените дејства.

Иранските државни медиуми објавија дека четирите земји се согласиле да продолжат со соработката и разговорите за зајакнување на регионалниот мир и безбедност.

Дипломатската иницијатива се одвива во услови на продолжен конфликт меѓу САД, Израел и Иран, кој предизвика сериозна загриженост за стабилноста на енергетските пазари.

Нападите врз Саудиска Арабија ја одржуваат неизвесноста

И покрај дипломатските активности, безбедносната состојба на Блискиот Исток останува нестабилна.

Јеменските Хути, кои имаат поддршка од Иран, во текот на викендот продолжија со напади врз Саудиска Арабија, со што дополнително се зголеми загриженоста околу можните нарушувања на енергетското снабдување.

Саудиска Арабија е еден од најголемите светски производители и извозници на сурова нафта, поради што секоја закана за нејзината енергетска инфраструктура може да има влијание врз глобалните цени.

Пазарите внимателно ги следат и случувањата околу Ормускиот Теснец, кој претставува една од најважните поморски транспортни рути за нафта и течен природен гас.

Според анализите што ги пренесува Ројтерс, нарушувањата на транспортот низ овој стратешки теснец остануваат значаен ризик за глобалното снабдување.

Вашингтон не ја исклучува можноста за продолжување на воените операции

Дополнителна неизвесност создаваат и сигналите од Соединетите Американски Држави.

Американскиот претседател Доналд Трамп во интервју за Fox News во неделата посочил дека се приближува моментот за одлука дали Вашингтон ќе постигне договор со Иран или ќе продолжи со поинтензивни воени операции.

Ваквите изјави покажуваат дека дипломатското решение сè уште не е извесно, и покрај зголемените напори за посредување.

Катар, кој има улога во дипломатските контакти меѓу Вашингтон и Техеран, исто така испратил претставници во иранската престолнина.

Засега не е постигнат потврден конечен договор што би овозможил трајно смирување на конфликтот и нормализирање на енергетските текови.

Зошто нафтата останува скапа и покрај мировните иницијативи?

Дипломатските разговори обично придонесуваат за намалување на геополитичката премија за ризик, бидејќи ја намалуваат веројатноста од дополнителни прекини во снабдувањето.

Но нивното влијание врз цените зависи од тоа дали разговорите ќе резултираат со конкретни договори и реално подобрување на безбедносната состојба.

Во сегашните околности, инвеститорите и трговците со енергенси се соочуваат со спротивставени сигнали.

Од една страна, регионалните дипломатски иницијативи создаваат надеж за намалување на тензиите.

Од друга страна, продолжувањето на воените активности, нападите врз енергетската инфраструктура и ризиците за транспортните рути ја одржуваат неизвесноста околу понудата.

Ова придонесува цените на нафтата да останат чувствителни на нови политички и безбедносни информации, со можност за нагли промени во текот на тргувањето.

Што значат високите цени на нафтата за Македонија?

За македонската економија, движењата на светските цени на нафтата имаат значење поради зависноста од увоз на нафтени деривати.

Повисоките меѓународни цени можат да создадат притисок врз набавните цени на горивата, транспортните трошоци и трошоците за работење на компаниите.

Особено чувствителни се секторите со поголема потрошувачка на горива, вклучително и транспортот, логистиката, земјоделството и дел од производствената индустрија.

За граѓаните, промените на цените на горивата можат да влијаат врз трошоците за превоз и врз цените на одредени производи и услуги.

Сепак, растот на светската цена на суровата нафта не значи автоматски идентично зголемување на малопродажните цени на горивата во Македонија.

Домашните цени се определуваат во согласност со важечката методологија на Регулаторната комисија за енергетика, при што се земаат предвид повеќе фактори, вклучително и меѓународните пазарни движења и курсните односи.

Енергетските пазари остануваат зависни од развојот на конфликтот

Во наредниот период, главното внимание на инвеститорите ќе биде насочено кон исходот од дипломатските преговори и безбедносната состојба во регионот.

Евентуален напредок во разговорите би можел да ги намали ризиците за снабдувањето и да придонесе за стабилизирање на пазарните цени.

Спротивно на тоа, нова ескалација или дополнителни нарушувања на транспортните рути би можеле повторно да го зголемат притисокот врз цените.

Иако дипломатските иницијативи носат одреден оптимизам, суровата нафта Брент и понатаму се тргува над 116 долари за барел. Тоа покажува дека геополитичката неизвесност останува еден од клучните фактори што ги обликуваат движењата на глобалните енергетски пазари.

Дигиталната банка Revolut официјално започна да нуди потрошувачки кредити во Велика Британија, проширувајќи го своето работење на пазарот на кредитирање на населението. Новата понуда опфаќа кредити од 2.000 до 25.000 британски фунти, со каматни стапки од 6,9% до 29,3%, додека компанијата најавува внимателно зголемување на кредитното портфолио и задржување на релативно ниско ниво на кредитен ризик.

Со овој потег Revolut директно влегува во конкуренција со традиционалните британски банки, како HSBC, Barclays, Lloyds, NatWest и Santander, настојувајќи да ја прошири својата улога од дигитална платформа за плаќања во банка што нуди поширок спектар финансиски услуги.

Според информациите на Ројтерс од 26 октомври 2026 година, кредитната понуда засега е достапна за ограничена група корисници, а во следните месеци се планира постепено проширување на услугата меѓу приближно 14 милиони корисници на Revolut во Велика Британија.

Кредити до 25.000 фунти со рок на отплата до пет години

Новата кредитна понуда на Revolut е наменета за физички лица и опфаќа необезбедени потрошувачки кредити, односно кредити за кои не се бара залог на имот.

Корисниците можат да аплицираат за износи од 2.000 до 25.000 фунти, со рок на отплата од една до пет години.

Објавениот распон на каматни стапки изнесува од 6,9% до 29,3%, при што конкретните услови зависат од кредитоспособноста на клиентот и проценката на банката.

Каматната стапка и месечните рати се фиксни во текот на отплатата, а според официјалните информации на компанијата, не се наплатуваат дополнителни кредитни провизии.

Процесот на аплицирање се одвива дигитално, преку мобилната апликација на Revolut, со можност средствата да бидат префрлени за неколку минути по одобрувањето.

За да може да аплицира, клиентот треба да биде полнолетен резидент на Велика Британија, да има годишен приход поголем од 12.000 фунти и да поседува банкарска сметка во Revolut отворена најмалку 30 дена.

Дополнително, банката спроведува проверка на кредитоспособноста и исполнувањето на другите услови.

Revolut сака да го задржи кредитирањето на околу 6% од депозитите

Иако го проширува кредитното работење, Revolut засега не планира агресивно зголемување на кредитната изложеност.

Франческа Карлези, извршна директорка на британското работење на Revolut, за Ројтерс изјави дека компанијата нема однапред определена цел за вкупниот износ на кредити што ќе ги одобри на британскиот пазар.

Наместо тоа, банката ќе се фокусира на постепен развој на понудата и внимателно управување со ризиците.

Една од главните цели е одржување на односот меѓу кредитите и депозитите на ниво блиску до 6%.

Овој показател го покажува обемот на кредитирање во однос на депозитната база на банката.

На крајот од 2025 година, односот кредити/депозити на ниво на целата Revolut група изнесувал 6,2%, што е значително пониско од показателите кај многу традиционални банки.

Ваквата структура на работењето покажува дека компанијата и понатаму се потпира во голема мера на платежни услуги, дигитално банкарство и други финансиски производи, наместо кредитирањето да биде нејзина доминантна активност.

Кредитното портфолио пораснало за 120% за една година

Според годишниот извештај на Revolut за 2025 година, вкупното кредитно портфолио на групацијата се зголемило за 120%, достигнувајќи 2,2 милијарди фунти.

Најголемиот дел од портфолиото го сочинуваат необезбедени лични кредити и кредитни картички, додека компанијата започнала да развива и портфолио на станбени кредити.

И покрај силниот раст на кредитирањето, околу 90% од имотот на компанијата на крајот од 2025 година бил распределен во готовина, готовински еквиваленти и трезорски инвестиции.

Овој податок укажува на конзервативна структура на активата, иако сам по себе не претставува целосна проценка на финансиската стабилност или кредитниот ризик.

Важно е да се нагласи дека портфолиото од 2,2 милијарди фунти се однесува на целата меѓународна групација Revolut, а не само на новото кредитно работење во Велика Британија.

Дел од кредитниот ризик ќе се пренесува на инвеститори

Еден од позначајните елементи на кредитната стратегија на Revolut е планот за користење секјуритизација.

Станува збор за финансиски механизам преку кој кредитните побарувања можат да се обединат и да се користат како основа за издавање хартии од вредност што им се нудат на инвеститори.

Во зависност од структурата на трансакцијата, на овој начин банката може да пренесе дел од кредитниот ризик и да ослободи капацитет за дополнително кредитирање.

Карлези потврди дека Revolut долгорочно планира да користи вакви механизми за управување со ризиците.

Сепак, компанијата засега не објавила кога би можеле да започнат трансакциите за секјуритизација поврзани со британскиот кредитен пазар, ниту колкав износ на кредити би бил опфатен.

По личните кредити следуваат кредитни картички и станбено финансирање

Проширувањето на кредитното работење претставува дел од пошироката стратегија на Revolut да стане главна банка за секојдневните финансиски потреби на своите корисници.

Компанијата доби британска банкарска лиценца со ограничувања во јули 2024 година, а во март 2026 година ја заврши транзициската фаза и доби можност за целосно банкарско работење.

Ова ѝ овозможи постепено проширување на производите што ги нуди на британскиот пазар.

По воведувањето на личните кредити, Revolut планира да понуди и кредитни картички, додека влезот на пазарот на станбени кредити останува долгорочна цел.

Сепак, компанијата сè уште нема објавено конкретен датум за почеток на станбеното кредитирање во Велика Британија.

Нов предизвик за традиционалните банки

Влезот на Revolut на британскиот пазар на потрошувачки кредити ја засилува конкуренцијата меѓу дигиталните и традиционалните банкарски институции.

Со постојна база од приближно 14 милиони британски корисници, Revolut располага со значителен потенцијал за понуда на дополнителни финансиски услуги преку веќе воспоставените дигитални канали.

Сепак, бројот на корисници не покажува колку од нив ќе ги исполнат условите за кредитирање или ќе одлучат да аплицираат.

Исто така, најниската објавена каматна стапка од 6,9% не значи дека таа ќе биде достапна за сите кредитокорисници.

Реалната конкурентност на понудата ќе зависи од индивидуално одобрените услови, кредитната способност на клиентите и понудите на останатите банки.

Со воведувањето лични кредити, Revolut прави нов чекор во трансформацијата од финансиско-технолошка платформа во банка со поширока понуда на производи. Сепак, компанијата останува внимателна во однос на кредитниот ризик, најавувајќи постепено проширување на кредитирањето и задржување на нискиот однос меѓу кредитите и депозитите.

Буџетскиот дефицит на Северна Македонија во првите девет месеци од 2026 година достигна 39,7 милијарди денари, односно приближно 645 милиони евра, што претставува значително зголемување во споредба со истиот период минатата година. Најновите податоци за извршувањето на Буџетот покажуваат дека државните расходи растат побрзо од приходите, што создава дополнителен притисок врз јавните финансии.

Според податоците на Министерството за финансии, буџетскиот дефицит во периодот јануари–септември 2026 година изнесувал 39,7 милијарди денари, наспроти 28,6 милијарди денари во истиот период од 2025 година.

Тоа претставува зголемување од 11,1 милијарди денари, односно приближно 38,8% на годишно ниво.

Овие показатели упатуваат на зголемување на разликата меѓу вкупните буџетски приходи и расходи, и покрај растот на приходната страна на државната каса.

Буџетските приходи достигнаа 261,1 милијарда денари

Во периодот од јануари до септември годинава, вкупните консолидирани буџетски приходи достигнале 261,1 милијарда денари, во споредба со 243,7 милијарди денари во истиот период минатата година.

Станува збор за зголемување од 17,4 милијарди денари, или приближно 7,1%.

Растот на приходите покажува дека државата наплатила повеќе средства во споредба со претходната година, но овој пораст не бил доволен за да го следи зголемувањето на расходите.

Динамиката на буџетските приходи е особено важна за финансиската стабилност, бидејќи од нивната реализација зависи способноста на државата да ги финансира тековните обврски, јавните услуги и планираните инвестиции.

Расходите пораснаа за 28,4 милијарди денари

На расходната страна е забележано уште поголемо зголемување.

Вкупните буџетски расходи во првите девет месеци од 2026 година достигнале 300,7 милијарди денари, наспроти 272,3 милијарди денари во истиот период од 2025 година.

Тоа претставува раст од 28,4 милијарди денари, односно приближно 10,4%.

Со оглед на тоа што расходите пораснале побрзо од приходите, разликата меѓу нив дополнително се продлабочила.

Податоците укажуваат на потребата од внимателно следење на реализацијата на Буџетот во последното тримесечје од годината.

Сепак, без детална анализа на структурата на расходите не може да се утврди кои буџетски категории најмногу придонеле за зголемувањето.

И во септември е регистриран поголем буџетски минус

Зголемувањето на буџетскиот дефицит е забележливо и на месечно ниво.

Само во септември 2026 година, буџетскиот дефицит изнесувал 1,5 милијарди денари, додека во истиот месец минатата година бил 278 милиони денари.

Ова покажува значително зголемување на месечниот буџетски минус во споредба со септември 2025 година.

За споредба, на крајот од целата 2025 година буџетскиот дефицит изнесувал 41,8 милијарди денари, нешто помалку од 41,9 милијарди денари во 2024 година.

Со дефицит од 39,7 милијарди денари заклучно со септември, буџетскиот минус за првите девет месеци од 2026 година веќе се приближува до износот евидентиран за целата претходна година.

Сепак, ова не значи дека конечниот годишен дефицит задолжително ќе биде повисок, бидејќи буџетските приходи и расходи можат значително да варираат во последните месеци од годината.

Што значи зголемениот дефицит за економијата?

Зголемувањето на буџетскиот дефицит е значаен показател за состојбата на јавните финансии и потребите за финансирање на државата.

Кога буџетските расходи ги надминуваат приходите, разликата мора да се финансира преку расположливите финансиски средства или преку задолжување.

Поголемите потреби за финансирање можат да влијаат врз управувањето со јавниот долг и идните трошоци за сервисирање на државните обврски.

За домашниот финансиски сектор, буџетските движења се релевантни и поради улогата на државните хартии од вредност на финансискиот пазар.

Истовремено, за компаниите и граѓаните е важно како се распределуваат јавните средства и дали буџетската потрошувачка придонесува за економски раст, подобра инфраструктура и квалитетни јавни услуги.

Најновите податоци покажуваат дека главниот предизвик за јавните финансии во 2026 година е побрзиот раст на расходите во однос на приходите.

Дали овој тренд ќе продолжи до крајот на годината ќе зависи од наплатата на буџетските приходи, динамиката на јавната потрошувачка и евентуалните дополнителни фискални мерки.