Квалитетот на кредитното портфолио на македонските банки останува на релативно високо ниво, покажуваат податоците за второто тримесечје од 2026 година, објавени во статистичкиот преглед на Македонската банкарска асоцијација.

Стапката на нефункционални кредити на крајот од јуни 2026 година изнесувала 1,97%, во споредба со 2,45% во истиот период минатата година. Намалувањето од 0,48 процентни поени покажува подобрување на квалитетот на кредитното портфолио во услови на зголемена кредитна активност.

Во истиот период, вкупните кредити на банкарскиот систем се зголемиле од 524,19 милијарди на 592,19 милијарди денари, што претставува раст од приближно 13%.

Оваа комбинација е важна бидејќи банките успеале да го зголемат обемот на кредитирањето, додека учеството на нефункционалните кредити во вкупното портфолио се намалило.

Сепак, намалувањето на процентуалното учество на нефункционалните кредити не мора автоматски да значи еднакво намалување на нивната апсолутна вредност. За подетална оценка потребно е да се следат и износите на проблематичните побарувања, исправките на вредноста, реструктурираните кредити и секторската концентрација на ризиците.

Дополнителен позитивен показател претставува капиталната позиција на банкарскиот систем, со адекватност на капиталот од 19,52% на крајот од второто тримесечје.

За следниот период, особено важно ќе биде дали кредитната експанзија ќе продолжи без значително влошување на квалитетот на новоодобрените кредити.

Редакција Банкарство

Рајфајзен банка Романија (Raiffeisen Bank Romania) котираше нова емисија корпоративни обврзници во вредност од 750 милиони романски леи, односно околу 141 милион евра, на регулираниот пазар на Букурешката берза (BVB). Станува збор за десеттата емисија обврзници на банката што се тргува на романскиот пазар на капитал.

Новата емисија, која од 16 октомври е достапна за тргување под берзанскиот симбол RBRO33, опфаќа вкупно 1.250 обврзници, со номинална вредност од 600.000 леи по обврзница.

Според податоците објавени од Букурешката берза, обврзниците носат фиксна каматна стапка од 7,538 проценти до 2032 година, по што каматата ќе стане променлива и ќе се пресметува врз основа на тримесечната референтна стапка ROBOR, зголемена за 0,85 процентни поени.

Средствата се обезбедени преку институционални инвеститори

Емисијата беше реализирана на 13 август годинава и беше наменета за институционални инвеститори, како дел од стратегијата на банката за зајакнување на капиталната позиција и диверзификација на изворите на финансирање.

Обврзниците се од категоријата приоритетни необезбедени должнички инструменти и се подобни за исполнување на регулаторните барања за минимално ниво на сопствени средства и прифатливи обврски на кредитните институции.

Десетта емисија обврзници на романскиот пазар

Со новото котирање, Рајфајзен банка продолжува да го користи домашниот пазар на капитал како извор за долгорочно финансирање.

Емисијата е дел од меѓународната програма за финансирање EMTN (Euro Medium Term Notes), која овозможува прибирање средства преку издавање среднорочни должнички хартии од вредност.

Рајфајзен банка е меѓу позначајните банкарски институции во Романија, со приближно 2,4 милиони клиенти од редот на физичките и правните лица. Банката е активна и во финансирањето одржливи проекти и во развојот на пазарот на зелени финансиски инструменти.

Новата емисија претставува дополнително проширување на понудата на корпоративни обврзници на Букурешката берза и ја потврдува улогата на пазарот на капитал како алтернативен канал за финансирање на банкарскиот сектор во Романија.

Зголемувањето на продуктивноста, инвестициите во нови технологии и развојот на човечкиот капитал се клучни за забрзување на економскиот раст и приближување на земјите од Западен Балкан кон животниот стандард во Европската Унија. Ова го порача гувернерот на Народната банка, Трајко Славески, на настан организиран во рамките на Годишните средби на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) и Светската банка во Бангкок.

Говорејќи на настанот посветен на Регионалниот економски преглед за Европа, Славески нагласи дека постојниот економски модел во регионот, кој во голема мера се потпира на евтина работна сила и акумулација на капитал, повеќе не е доволен за постигнување повисоки стапки на раст.

Според него, неопходно е економиите да се насочат кон создавање производи и услуги со поголема додадена вредност, воведување современи технологии и поттикнување на иновациите.

„Забрзувањето на економската конвергенција не може да се потпира само врз капиталот и зголемувањето на вработеноста, туку бара сеопфатен реформски план насочен кон повисока продуктивност“, истакна гувернерот.

Тој посочи дека реформите треба да опфатат зајакнување на институциите и владеењето на правото, подобрување на деловниот амбиент, модернизација на пазарот на трудот, како и поголеми вложувања во образованието, истражувањето и дигитализацијата.

Продуктивноста во регионот е двојно пониска од европската

Еден од најголемите предизвици за економиите од Западен Балкан останува ниската продуктивност, која, според податоците што ги презентираше Славески, достигнува приближно половина од просекот во Европската Унија.

Ваквата состојба го ограничува потенцијалот за побрз економски развој и намалување на разликите во животниот стандард.

Гувернерот оцени дека значителен простор за напредок постои преку поголема примена на дигитални решенија, нови технологии и иновации, но и преку подобра соработка меѓу приватниот сектор, образовните институции и научноистражувачките центри.

Посебно внимание беше посветено и на странските директни инвестиции. Иако земјите од регионот успеваат да привлечат значителен странски капитал, според Славески, потребно е инвестициите повеќе да се насочуваат кон дејности што создаваат повисока вредност и овозможуваат поголемо вклучување на домашните компании во меѓународните производствени синџири.

Иселувањето и недостигот од квалификувани работници го ограничуваат растот

Покрај продуктивноста и инвестициите, како сериозна пречка за долгорочниот економски развој беа посочени и демографските движења.

Иселувањето на населението, недостигот од квалификувана работна сила и неусогласеноста меѓу образовниот систем и потребите на компаниите го намалуваат развојниот потенцијал на регионот.

Дополнителен предизвик претставуваат ниското учество на жените на пазарот на трудот и високата невработеност кај младите, што укажува на значителни неискористени човечки ресурси.

Славески нагласи дека поблиската економска интеграција со Европската Унија може да придонесе за надминување на дел од овие ограничувања.

„Подлабоката интеграција со европскиот пазар може да им овозможи на компаниите да го прошират работењето, да ја зголемат специјализацијата, да привлечат инвестиции и да се вклучат во посложени синџири на вредност“, рече гувернерот.

Тој додаде дека Планот за раст на ЕУ и постепеното вклучување на земјите од Западен Балкан во единствениот европски пазар можат да имаат важна улога во забрзувањето на економската конвергенција.

Инфлацијата изнесува 2,6 отсто, но ризиците остануваат

Во своето обраќање, Славески се осврна и на монетарната политика и мерките што Народната банка ги презеде за справување со инфлациските притисоци и енергетските шокови.

Тој посочи дека комбинацијата од монетарни и макропрудентни мерки, заедно со измените во задолжителната резерва, придонела за стабилизирање на девизниот пазар и забавување на инфлацијата.

Според информациите изнесени од гувернерот, инфлацијата во моментов изнесува 2,6 отсто.

Сепак, предупреди дека глобалната економска неизвесност и можноста од нови надворешни шокови бараат претпазливо водење на монетарната политика.

Во таа насока, Народната банка ќе продолжи да ги следи економските показатели и да ги темели своите одлуки врз расположливите податоци и анализи, со цел зачувување на ценовната и финансиската стабилност.