Инфлацијата во еврозоната значително забрза во септември и достигна 3,8%, што е највисоко ниво во последните три години, покажуваат прелиминарните податоци на европската статистичка служба.

Годишната стапка на инфлација, мерена според хармонизираниот индекс на потрошувачките цени (HICP), во септември изнесувала 3,8%, што е највисока стапка од септември 2023 година.

Во август инфлацијата изнесувала 3,2%, според ревидираните податоци.

Енергијата повторно главен двигател на растот на цените

Најсилен раст на цените и во септември е забележан кај енергијата.

Во споредба со истиот месец минатата година, цените на енергијата пораснале за дури 18,8%, додека во август годишниот раст изнесувал 14,3%.

Забрзал и растот на цените на свежата храна. Во септември тие биле повисоки за 4% на годишно ниво, наспроти раст од 2,7% еден месец претходно.

Услугите во септември биле поскапи за 3,2% во споредба со истиот период минатата година, со нешто посилен раст отколку на крајот на летото.

Основната инфлација се искачи на 2,2%

Кога од пресметката ќе се исклучат енергијата и свежата храна, потрошувачките цени во еврозоната во септември биле повисоки за 2,2% во споредба со истиот месец лани.

Во август основната инфлација изнесувала 2,1%.

Податоците покажуваат дека ценовните притисоци не се ограничени само на енергетскиот сектор, иако токму енергијата и натаму има најголемо влијание врз вкупната инфлација.

Цените пораснале и на месечно ниво

Во споредба со август, потрошувачките цени во еврозоната во септември се зголемиле за 0,6%.

Во август месечниот раст изнесувал 0,4%.

И на месечно ниво, енергијата бележи најсилно поскапување. Цените во септември се зголемиле за 3,9% во споредба со претходниот месец, по растот од 2,9% во август.

Новото забрзување на инфлацијата повторно го зголемува вниманието кон идните одлуки на Европската централна банка, особено во услови кога растот на цените повторно се оддалечува од целта за инфлација од околу 2%.

Движењето на инфлацијата во наредните месеци ќе биде еден од клучните фактори што ќе влијаат врз монетарната политика на ЕЦБ и идната насока на каматните стапки во еврозоната.

Од 00:01 часот на 6 октомври стапуваат во сила новите цени на горивата, со кои Регулаторната комисија за енергетика утврди просечно намалување на малопродажните цени од 1,85% во однос на претходната пресметка.

Најголемо намалување има кај дизелот и екстра лесното масло за домаќинство, кои поевтинуваат за по 3 денари за литар. Бензините ЕУРОСУПЕР БС-95 и ЕУРОСУПЕР БС-98 се намалуваат за по 1,50 денар за литар.

Новите највисоки малопродажни цени изнесуваат:

• ЕУРОСУПЕР БС-95 – 98,50 денари за литар
• ЕУРОСУПЕР БС-98 – 100,50 денари за литар
• ЕУРОДИЗЕЛ БС (Д-Е V) – 97,00 денари за литар
• Екстра лесно масло за домаќинство (ЕЛ-1) – 108,50 денари за литар
• Мазут М-1 НС – 49,597 денари за килограм.

Цената на мазутот се намалува за 0,285 денари за килограм во споредба со претходната одлука.

Според образложението на Регулаторната комисија, намалувањето е резултат на пониските референтни цени на нафтените деривати на светските пазари. Кај бензините тие се намалиле во просек за 2,885%, кај дизелот за 4,770%, кај екстра лесното масло за 4,384%, а кај мазутот за околу 1,807%.

Во пресметката е применета и намалена акциза од 4 денари за литар кај двата бензини и кај дизелот, како и повластена стапка на ДДВ од 10% за ЕУРОДИЗЕЛ.

Трговците и понатаму можат да ги формираат цените и пониско од утврдените највисоки малопродажни цени.

Земјите од Г7 постигнаа договор во следните четири месеци да ослободат 100 милиони барели сурова нафта и дизел од стратешките резерви, по силниот притисок од администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп врз европските сојузници.

Мерката треба да започне веднаш, а приоритет ќе има ослободувањето поголеми количества дизел во првите недели. Целта е да се зголеми понудата и да се ублажи растот на цените на горивата, кои во последниот период достигнаа исклучително високи нивоа поради нарушувањата во снабдувањето предизвикани од воените конфликти на Блискиот Исток и во Украина.

Според информации објавени од западни медиуми, Вашингтон вршел силен притисок врз европските влади да посегнат по своите стратешки резерви, при што била разгледувана и можноста САД да го ограничат извозот на дизел доколку европските земји не преземат мерки.

Таквиот пристап предизвикал незадоволство кај дел од европските дипломати, кои оцениле дека заканата со ограничување на американскиот извоз претставува силен политички притисок врз Европа.

Во рамки на разговорите, американските претставници првично барале ослободување и до 120 милиони барели, но конечниот договор на Г7 е за 100 милиони барели нафта и горива.

Францускиот претседател Емануел Макрон, сепак, отфрли дека разговорите со Трамп имале заканувачки тон и нагласи дека одлуката била донесена заеднички. Г7 истовремено се обврза да избегнува ограничувања на извозот на енергенси.

Од Белата куќа очекуваат мерката да придонесе за поголема понуда на пазарот и пониски цени на дизелот. Американските власти најавуваат дека внимателно ќе го следат спроведувањето на договорот и состојбата на енергетските пазари.

Договорот ќе биде координиран преку Меѓународната агенција за енергија (IEA), а засега не е прецизирано колкаво количество од вкупните 100 милиони барели ќе обезбеди секоја од земјите членки.

По објавувањето на договорот беше забележан пад на цените на нафтата и на дизелот на меѓународните пазари, иако глобалната енергетска ситуација останува неизвесна поради геополитичките тензии и нарушувањата во снабдувањето.