Анализи
Дали централните банки треба да чуваат резерви во биткоин?
По извршната уредба на американскиот претседател Доналд Трамп од 2025 година за воспоставување стратешка резерва во биткоин, дебатата околу улогата на криптовалутите во официјалните девизни резерви доби нов интензитет. Дел од инвестициските банки, приватни компании и академици ги повикуваат големите централни банки да размислат за сличен чекор. Кандидатот на Трамп за претседател на ФЕД, Кевин Ворш, дури го опиша биткоинот како „ново злато“.
Во позадина на оваа расправа стои сè поголемата загриженост кај Кина и голем број земји во развој поради прекумерната зависност од американскиот долар. Настојувањата за диверзификација веќе придонесоа за силен раст на цената на златото, која во изминатата година порасна за околу 65 проценти. Во таков контекст, прашањето е зошто централните банки, покрај златото, не би додале и биткоин во своите резерви, како дополнителен штит од геополитички ризици и финансиски санкции.
Поддржувачите на оваа идеја тврдат дека во сè пофрагментиран глобален поредок, каде што растат тензиите меѓу големите сили, биткоинот може да се наметне како политички неутрална актива. Особено во услови кога Кина и Европа се обидуваат да изградат посамостојни и поотпорни платни системи за јуанот и еврото.
Но, аргументите „за“ се судираат со сериозни ризици. Биткоинот останува исклучително волатилна актива. Неговата цена се намали од над 124.000 долари во октомври 2025 година на под 65.000 долари денес, додека златото продолжи со раст. За разлика од златото, кое служи како монетарна актива илјадници години, биткоинот постои помалку од две децении, што го прави тешко предвидлив во долгорочна перспектива.
Најоптимистичките сценарија предвидуваат дека пазарната капитализација на биткоинот би можела еден ден да ја достигне вредноста на глобалните златни резерви, проценета на 30 до 35 билиони долари. Со оглед дека понудата е ограничена на 21 милион монети, цената би морала да надмине 1,5 милиони долари по биткоин за да се постигне такво ниво.
Од друга страна, бројни истакнати економисти предупредуваат дека сегашната вредност на биткоинот е во голема мера шпекулативна. Според нив, бидејќи нема внатрешна вредност или фундаментална употреба како традиционалните валути, неговата долгорочна рамнотежна цена би можела да биде значително пониска од сегашната.
Сепак, биткоинот има одредена улога во глобалната сива економија, која опфаќа активности како перење пари, трговија со дрога и даночна евазија, а се проценува на повеќе од 20 билиони долари. Дури и ако криптовалутите преземат дел од тој обем, тоа би можело да оправда значителна пазарна вредност.
Дополнителен фактор се таканаречените стабилни криптовалути (stablecoins), најчесто врзани за американскиот долар, кои во моментов доминираат во крипто-трансакциите. Но, со зголемената регулација, тие би можеле да станат подложни на сличен надзор како традиционалните банкарски инструменти, што би ја намалило нивната привлечност за одредени корисници.
За централните банки, особено во земјите во развој, дилемата е комплексна. Диверзификацијата со мал удел во биткоин би можела да понуди дополнителна заштита од геополитички притисоци. Но, широко прифаќање на криптовалутите може да ја ослабне способноста на државите да собираат даноци и да спроведуваат финансиска контрола.
Доколку големите економии воведат строги забрани за крипто-активности, вредноста на биткоинот би можела значително да се намали. Засега, силната поддршка од делови од американската администрација и честата употреба на доларот како инструмент на санкции можат да ги охрабрат некои централни банки да експериментираат.
Сепак, и покрај сите шпекулации за „новото злато“, традиционалното злато засега останува најсигурното засолниште во време на глобална неизвесност.
Анализи
Цените на нафтата пораснаа по новите напади на Блискиот Исток
Цените на нафтата пораснаа во средата, во услови на нова ескалација на тензиите на Блискиот Исток, откако САД извршија нова серија напади врз Иран, а Техеран, според медиумските извештаи, возвратил со напади врз регионалните сојузници на Вашингтон.
Фјучерсите на меѓународната референтна нафта „брент“ пораснаа за 0,81 отсто, на 95,42 долари за барел, откако претходно бележеа и поголем раст. Американската нафта West Texas Intermediate поскапе за 0,45 отсто, на 90,63 долари за барел.
Американската Централна команда соопшти на платформата X дека нападите следувале по неодамнешните обиди на Иранската револуционерна гарда да нападне комерцијални бродови во Ормутскиот Теснец и американски војници.
Британскиот Центар за поморски трговски операции, според CNBC, претходно пријавил инцидент во кој три неидентификувани проектили погодиле танкер додека минувал низ Ормутскиот Теснец во понеделникот.
Американскиот претседател Доналд Трамп на Truth Social порача дека не се обидува да го принуди Иран да седне на преговарачка маса.
„Многу повеќе ми се допаѓа нашата сегашна позиција, со речиси целосна контрола врз Ормутскиот Теснец и нивната економија која целосно се урива“, напиша Трамп.
Како одговор на последните американски напади, Иран наводно извршил напади со беспилотни летала и ракети врз Кувајт, Јордан и Бахреин, објави „Ал Џезира“.
Анализи
Цената на златото падна до 4.300 долари, негативниот притисок продолжува
Цената на златото забележа силен пад во последното тргување и се спушти до нивото на поддршка од 4.300 долари, што претходно беше посочено како ценовна цел во анализата на Economies.com.
Според техничката анализа, движењето на цената и натаму е под влијание на силен краткорочен корективен надолен тренд, додека дополнителен негативен притисок создава тргувањето под 50-дневниот експоненцијален подвижен просек, познат како EMA50.
Негативни сигнали покажуваат и индикаторите за релативна сила, додека пробивањето на главната краткорочна линија на раст дополнително ги намалува шансите за посилно закрепнување на цената во блиска иднина.
Според анализата, сè додека златото останува под нивото на EMA50, негативниот притисок врз цената ќе продолжи, бидејќи овој индикатор во моментов делува како динамичко ниво на отпор.
Извор: Economies.com
Анализи
Високите камати требаше да ја погодат технологијата, но пазарот покажа поинаква слика
Според класичната економска логика, растот на каматните стапки треба најсилно да ги погоди технолошките компании, особено оние чија вредност во голема мера зависи од профитите што се очекуваат во иднина. Сепак, движењата на американскиот пазар во последниот циклус на монетарно затегнување покажаа дека ова правило не секогаш функционира толку едноставно.
Американската централна банка, ФЕД, од март 2022 до јули 2023 година ги зголеми каматните стапки за вкупно 525 базични поени, а во неколку наврати зголемувањето изнесуваше и по 75 базични поени.
Во 2022 година пазарот речиси целосно се движеше според економската теорија. Технолошкиот сектор и поширокиот индекс S&P 500 забележаа значителен пад, додека енергетските компании остварија силни приноси.
Но, веќе во 2023 година ситуацијата драстично се промени. Иако ФЕД продолжи со зголемувањето на каматните стапки, технолошкиот сектор силно порасна, а таканаречената „Величествена седумка“ на најголеми американски технолошки компании беше одговорна за значителен дел од растот на американскиот пазар.
Една од главните причини била промената на очекувањата на инвеститорите. Во текот на 2023 година пазарот сè повеќе очекувал дека ФЕД се приближува кон крајот на циклусот на монетарно затегнување. За инвеститорите, според анализата, не е важна само моменталната висина на каматите, туку и очекувањата за тоа во кој правец тие ќе се движат во иднина.
Дополнителен поттик за технолошките акции бил огромниот интерес за вештачката интелигенција. Тој значително ги зголемил очекувањата за идните приходи и профити на компании како „Нвидиа“ и „Мајкрософт“, па позитивните очекувања успеале да го надминат негативното влијание на високите каматни стапки.
Денешните технолошки гиганти, исто така, значително се разликуваат од компаниите од овој сектор од пред две децении. Компании како „Мајкрософт“, „Епл“, „Алфабет“ и „Мета“ располагаат со големи парични текови, високи профитни маржи, значителни парични резерви и силни позиции на пазарот. Поради тоа тие се помалку зависни од евтиното финансирање отколку класичните брзорастечки компании.
Важен фактор е и сè поголемото значење на пасивното инвестирање преку индексни фондови и ETF-фондови. За разлика од активните инвеститори, овие фондови автоматски ја следат структурата на индексите и не вршат класична секторска ротација само поради промена на каматните стапки.
Анализата покажува дека класичната теорија и натаму може да биде почетна точка: енергетиката, делови од финансискиот сектор, здравството, основните потрошувачки производи, индустријата и суровините вообичаено полесно поднесуваат високи камати, додека технологијата, недвижностите и високо задолжените компании се почувствителни.
Сепак, примерот од 2022 и 2023 година покажува дека само нивото на каматните стапки не е доволно за да се предвиди кој сектор ќе биде најуспешен. Важни се и брзината на нивното зголемување, состојбата на економијата, инфлацијата, очекувањата на инвеститорите, корпоративните профити и структурата на самиот пазар.
Извор: Bloomberg Adria
-
Продуктипред 2 месециИднината на банкарството е во доброто корисничко искуство
-
Банкипред 2 месециСтопанска банка со промотивна камата од 4,9 отсто за Mastercard Platinum картичката
-
Кариерапред 2 месециСтопанска банка Скопје вработува трезорист, отворен оглас за апсолвенти и дипломирани економисти
-
Анализипред 1 месецДали Македонија ќе ги следи Унгарија, Полска и Литванија и ќе го укине вториот пензиски столб?
-
Продуктипред 2 месециНулта толеранција за измами: Владата усвои нова Стратегија за заштита на финансиските интереси на ЕУ во земјава до 2030 година
-
Банкипред 4 неделиПремиум дебитната картичка на Стопанска банка овозможува пристап до над 1.800 аеродромски деловни зони
-
Советипред 2 месециКБ Прво пензиско друштво: Вториот столб е лична заштеда за посигурна пензија
-
Кариерапред 1 месецАлта банка со активен оглас за стручен соработник во банкарска експозитура во Велес





