Економијата на Гренланд се соочува со забавување на економскиот раст и значително влошување на јавните финансии, предупредува Данската национална банка во најновата анализа на економските трендови во овој автономен регион во рамките на Кралството Данска.

Според извештајот, економскиот раст останува скромен и недоволен за да ги апсорбира тековните фискални предизвици. Истовремено, јавните финансии се наоѓаат под зголемен притисок, делумно поради завршувањето на големите инвестиции во аеродромската инфраструктура, како и поради одложувањето на планираните капитални проекти во енергетскиот и други клучни сектори, кои сè уште не се реализирани.

Централната банка на Данска посочува дека состојбата на јавните финансии на Гренланд значително се влошила во текот на 2025 година. Особено загрижувачки е падот на ликвидноста на државната каса, која достигнала критично ниско ниво во втората половина од годината, што ја ограничува фискалната флексибилност на локалните власти.

Поради ваквиот развој на настаните, Данската национална банка оценува дека ќе биде неопходна примена на мерките за фискална консолидација и штедење предвидени во данскиот буџет за 2026 година, со цел стабилизирање на јавните финансии и обезбедување долгорочна одржливост.

Дополнителен структурен ризик претставуваат и демографските трендови. Банката предупредува дека фискалните притисоци ќе продолжат и во наредните години, имајќи предвид дека населението на Гренланд – кое моментално брои помалку од 57.000 жители – старее и се намалува, што директно влијае врз бројот на лица во работоспособна возраст и врз потенцијалот за економски раст.

Според проекциите на Данската национална банка, населението на Гренланд би можело да се намали за околу 20 проценти до 2050 година, што дополнително ќе ја усложни фискалната позиција и ќе ја зголеми зависноста од трансфери и поддршка од Данска.

Овие фактори, наведува банката, ја нагласуваат потребата од структурни реформи, диверзификација на економијата и внимателно планирање на јавните инвестиции, со цел Гренланд да обезбеди поголема економска отпорност на среден и долг рок.

Централна кооперативна банка АД Скопје ја заврши 2025 година со добивка од 13,64 милиони денари, остварена во четвртото тримесечје, во услови на сложено макроекономско опкружување, растечка инфлација и зголемени каматни стапки. Банката работеше во средина на стабилен раст на потрошувачката и инфраструктурни инвестиции, но и под влијание на геополитички ризици и рестриктивна монетарна политика.

Силен раст на билансот и солидна кредитна активност

Во текот на 2025 година, вкупната актива и пасива пораснаа за 17%, со што е остварување од 108% од деловниот план. Кредитите и побарувањата од комитенти бележат раст од 5%, при што планот е исполнет со 97%, а најголем дел од растот произлегува од кредитирање на физички лица.

Паричните средства и паричните еквиваленти се зголемени за 17%, додека вложувањата во хартии од вредност бележат значително повисоко ниво и се 46% над планираното, што укажува на повисока ликвидносна заштита и конзервативен пристап во управувањето со средствата.

Раст на депозитите, но и на каматните расходи

Депозитната база на Банката е зголемена за 20% во однос на крајот на 2024 година и за 10% над планот, како резултат на зголемените каматни стапки на депозитите. Овој тренд директно се одрази и врз трошоците, оттука расходите за камати се повисоки за 15% на годишно ниво и за 9% над планираното.

И покрај тоа, Банката оствари раст на вкупните приходи од камати од 9%, а нето-каматниот приход е зголемен за 6%, што укажува на релативно успешно менаџирање на каматниот маргин во услови на силна конкуренција.

Провизии, трошоци и влијание на МСФИ 16

Приходите од провизии бележат годишен раст од 7%, но остануваат 6% под планот, додека нето-приходите од провизии се зголемени симболично за 1%. Трошоците за вработени се повисоки за 12%, во линија со планираното, а останатите оперативни расходи се зголемени за 8%.

Значителен раст е забележан кај расходите за амортизација (+69%), како резултат на примената на МСФИ 16, што влијаеше и врз растот на недвижностите и опремата од 25% на годишно ниво.

Зголемени резервации и судски ефект

Во текот на 2025 година, Банката издвои 10,67 милиони денари нето резервации за кредитен ризик, што претставува зголемување од 5,21 милиони денари во однос на претходната година. Дополнително, еден судски спор имал материјално значајно негативно влијание врз финансискиот резултат.

Без дивиденда и фокус на стабилност

ЦКБ во 2025 година не исплати дивиденда, задржувајќи конзервативна политика на капитал и ликвидност. Во делот на задолжувањата, Банката користела кредитна линија од Развојната банка на СМ во износ од 27,5 милиони денари.

Очекувања: претпазлив оптимизам и фокус на квалитет

За наредниот период, ЦКБ очекува постепена стабилизација на макроекономските услови и внимателно олеснување на монетарната политика. Банката најавува задржување на високата претпазливост при кредитирањето, фокус на квалитетот на портфолиото, модернизација на технолошката платформа и зајакнување на клиентското искуство.

Стопанска банка АД – Скопје им овозможува на своите клиенти кои поседуваат дигитална електронска идентификација OneID да ги ажурираат своите лични податоци во Банката лесно, брзо и безбедно, во секое време и без посета на филијала.

Постапката е едноставна: започнува со посета на веб-страницата https://id.stb.com.mk/ и паралелно користење на мобилната апликација OneID. Со оваа нова дигитална услуга, Банката им овозможува едноставен и удобен начин на клиентите да ја исполнат нивната законска обврска за ажурирање на личните податоци.

„Флексибилноста и зголемената достапност на нашите производи и услуги се императив за новите функционалности кои ги развиваме и планираме за претстојниот период“ – истакнуваат од Стопанска банка АД – Скопје.

Повеќе информации за сервисот можете да најдете на следниот линк. Банката подготви и видео упатство за користење на оваа нова услуга.