Анализи
ЕЦБ предупредува: Ако пукне AI балонот во САД, последиците ќе ги почувствува и Европа
Подемот на вештачката интелигенција предизвика силен раст на технолошкиот сектор и ги крена берзанските вреднувања на нивоа што потсетуваат на периодот на „dot-com“ балонот, а економисти предупредуваат дека евентуален пад на американските технолошки акции би можел сериозно да се одрази и врз еврозоната.
Во анализа објавена на блогот на Европската централна банка се наведува дека вреднувањата на американскиот пазар на акции, мерени преку циклично приспособениот однос меѓу цената и заработката, се блиску до историскиот максимум. Иако вреднувањата пораснале и во еврозоната, растот таму е значително поумерен.
Авторите потсетуваат дека историјата покажува сличен модел кај големите технолошки револуции, од железницата во 19 век, преку електричната енергија и радиото во 1920-тите, до интернет-бумот во 1990-тите. Во сите случаи новите технологии привлекувале огромни инвестиции и силно ги зголемувале цените на акциите, по што следувала корекција.
Според анализата, корекција може да се случи дури и ако сегашните високи вреднувања се рационални и ако вештачката интелигенција навистина донесе голем раст на продуктивноста. Како што технологијата се шири низ целата економија, ризикот веќе не е ограничен на една компанија или сектор, поради што инвеститорите бараат повисока премија за ризик.
Особено внимание се посветува на таканаречената „Величествена седумка“ – најголемите американски технолошки компании. Домаќинствата во еврозоната имаат околу 440 милијарди евра изложеност кон американските технолошки акции, главно преку инвестициски фондови и ЕТФ-фондови. Значителна изложеност имаат и осигурителните компании и пензиските фондови.
Остра корекција би можела да ги принуди фондовите да продаваат имот за да ги исплатат инвеститорите кои сакаат да ги повлечат средствата, што дополнително би ги намалило цените и би создало нов притисок врз финансиските пазари.
Од друга страна, состојбата на европските берзи засега се оценува како поотпорна. Вреднувањата се пониски отколку во САД, а во еврозоната и натаму доминираат компании од таканаречената „стара економија“, кај кои нема толкава еуфорија поврзана со вештачката интелигенција.
Сепак, американските и европските пазари историски се силно поврзани, поради што евентуална корекција во САД тешко дека би ја оставила еврозоната недопрена. Последиците би можеле да се почувствуваат не само на берзите, туку и преку послабо економско расположение, потешки услови за финансирање и влијание врз вработувањето.
Авторите заклучуваат дека ризикот од циклус на берзански бум и пад е присутен без оглед на тоа дали сегашните цени на акциите се оправдани или резултат на преголем оптимизам.
Ставовите во анализата се на авторите Малин Андерсон, Јоханес Брекенфелдер, Стефано Корадин, Калин Николов и Марија Антониета Виола и не мора нужно да ги претставуваат ставовите на Европската централна банка и Евросистемот.
Анализи
Инфлацијата падна од 5,7% на 2,3% во јули – но зошто граѓаните не чувствуваат олеснување?
Инфлацијата во Македонија во јули се намали на 2,3%, што претставува значително забавување во однос на претходните месеци – во јуни изнесуваше 3,4%, а во април високи 5,7%.
Сепак, пониската инфлација не значи дека производите поевтинеле. Таа покажува дека цените сега растат со побавно темпо, додека поскапувањата од претходните години и натаму се вградени во цените на храната, домувањето и останатите основни трошоци.
Според Државниот завод за статистика, трошоците на животот во јули биле 2,3% повисоки во однос на истиот месец лани, додека на месечно ниво се зголемиле за 0,1%.
Иако денешните стапки се значително пониски од инфлацискиот удар во 2022 година, за граѓаните останува поинаква слика. Семејните буџети и натаму се под притисок, бидејќи платите и куповната моќ треба да растат доволно брзо за да го надоместат претходниот раст на цените.
Токму затоа, намалувањето на инфлацијата е позитивен сигнал за економијата, но не значи автоматско поевтинување на животот. Реалното олеснување за домаќинствата ќе се почувствува тогаш кога приходите ќе овозможат повторно да се купува повеќе со истиот месечен буџет.
Со други зборови: инфлацијата паѓа, но сметките и трошоците не се враќаат на старото ниво.
Анализи
Нови цени на горивата од утре: Дизелот 98 денари, бензинот до 93,5 денари за литар
Од 18 август 2026 година ќе важат новите цени на нафтените деривати во земјава, според објавениот ценовник.
ЕУРОСУПЕР БС-95 ќе се продава по цена од 91,5 денари за литар, додека ЕУРОСУПЕР БС-98 ќе чини 93,5 денари за литар.
Цената на ЕУРОДИЗЕЛ БС (Д-Е V) ќе изнесува 98 денари за литар.
Маслото за горење Екстра лесно 1 (ЕЛ-1) ќе се продава по цена од 98,5 денари за литар.
Новата цена на мазутот М-1 HC ќе изнесува 43,726 денари за килограм.
Сите наведени цени стапуваат во сила од вторник, 18 август.
Анализи
САД воведоа царини до 100 отсто за увоз на дронови, за ЕУ стапката е 15 отсто
Американскиот претседател Доналд Трамп воведе царини до 100 отсто за увоз на дронови и делови за дронови, со цел да се поттикне домашното производство во сектор кој има сè поголемо значење во современото војување.
Производителите од Европската Унија ја избегнаа највисоката царинска стапка и за нив ќе важи царина од 15 отсто. За компаниите од Обединетото Кралство стапката ќе изнесува 10 отсто.
Вашингтон ја образложува одлуката со потребата од заштита на националната безбедност и намалување на зависноста од странски производители. На истата правна основа САД претходно воведоа царини за челик, алуминиум, бакар, автомобили и фармацевтски производи.
Царината од 100 отсто ќе се однесува на дронови потешки од 25 килограми, како и на летала што носат термални камери и на одредени критични компоненти. За дроновите со помал капацитет е предвидена царина од 25 отсто.
Стапката од 15 отсто, покрај за ЕУ, ќе важи и за Јапонија, Јужна Кореја, Швајцарија, Лихтенштајн и Тајван.
Сепак, компаниите ќе можат да ја користат пониската царинска стапка само доколку значителен дел од хардверот, софтверот и технологијата потекнува од земјата на производство или од САД. Доколку условот не биде исполнет, дроновите ќе бидат оданочени со стапка од 25 или 100 отсто.
Овој услов може да претставува проблем за дел од европските производители, кои мотори, батерии, камери и системи за контрола на летот често набавуваат од кинески добавувачи.
Производството на дронови е една од најбрзорастечките технолошки индустрии во Европа, а американскиот пазар е меѓу најважните за европските компании. Меѓу позначајните производители се француски „Parrot“, германски „Quantum Systems“ и португалски „Tekever“.
Компаниите кои веќе имаат производствени капацитети во САД би можеле да бидат помалку погодени од новите мерки. „Quantum Systems“ веќе има производство во земјата, додека хрватската компанија „Orqa“ соработува со американски партнер и има седиште во Пало Алто и производствен центар на Флорида.
Паралелно со новите царини, Трамп нареди и изградба на петто бродоградилиште за американската морнарица, прво од ваков вид во повеќе од 80 години, со фокус на поправка на подморници и носачи на авиони.
Предложениот американски буџет за одбрана за следната година изнесува 1,5 билиони долари.
-
Интервјуапред 2 месециДигитализацијата и довербата се двигатели на новото банкарство – Беркан Имери во FinSight
-
Продуктипред 1 месецИднината на банкарството е во доброто корисничко искуство
-
Останатопред 2 месециОд јули почнува исплатата на К-15, минималниот износ е 19.116 денари
-
Банкипред 2 месециИсплатата на јунските пензии преку Стопанска банка почнува на 1 јули
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка почнува со исплата на јунските пензии од 1 јули
-
Кариерапред 2 месециНЛБ Банка вработува банкарски советник во Струмица
-
Банкипред 1 месецСтопанска банка со промотивна камата од 4,9 отсто за Mastercard Platinum картичката
-
Кариерапред 2 месециАЛТА Банка објави оглас за вработување во секторот за организација и ИТ





