Одлуката на Обединети Арапски Емирати да го напуштат ОПЕК претставува значаен пресврт на глобалната енергетска сцена, со потенцијал да влијае врз цените на нафтата и односите меѓу водечките извозници.

ОАЕ беа дел од ОПЕК уште пред нивното формирање како држава во 1971 година. Организацијата со децении играше клучна улога во регулирањето на цената на суровата нафта преку ограничување или зголемување на производството и распределба на квоти меѓу членките.

Иако најголем производител во рамките на ОПЕК е Саудиска Арабија, ОАЕ имаа втор најголем неискористен производствен капацитет, што ги правеше еден од најважните „балансирачки“ производители способни брзо да ја зголемат понудата и да влијаат врз намалување на цените.

Токму ограничувањата наметнати со квотите на ОПЕК, кои ја држеа нивната продукција меѓу 3 и 3,5 милиони барели дневно, беа една од главните причини за преиспитување на членството. ОАЕ настојуваат да ги искористат инвестициите во зголемување на капацитетите и да остварат поголеми приходи.

Одлуката доаѓа во чувствителен геополитички момент, во сенка на тензиите со Иран и заладените односи со Саудиска Арабија, што дополнително ја усложнува ситуацијата во Персискиот Залив.

За ОПЕК, ова претставува сериозен удар во време кога веќе се отвораат прашања за долгорочната кохезија на организацијата. Аналитичарите предупредуваат дека по излезот, ОАЕ би можеле да го зголемат производството до околу пет милиони барели дневно, што би можело да предизвика ценовна војна на пазарот на нафта.

Клучен фактор ќе биде реакцијата на Саудиска Арабија. Доколку Ријад одговори со зголемување на производството и намалување на цените, тоа би можело да создаде дополнителен притисок врз послабите економии во рамките на ОПЕК.

Паралелно, ОАЕ веќе инвестираат во алтернативни транспортни рути, вклучително и нафтоводи од Абу Даби кои го заобиколуваат Ормуски теснец и водат кон пристаништето Фуџаира, со цел да се намали зависноста од чувствителните поморски коридори.

Иако краткорочно, поради нарушувањата во транспортот низ теснецот, овој потег нема веднаш да го промени пазарот, на долг рок може значително да влијае врз глобалната понуда на нафта.

Во меѓувреме, влијанието на ОПЕК денес е помало отколку во 1970-тите, кога контролираше околу 85 проценти од глобалната трговија со нафта. Денес тој удел е блиску до 50 проценти, а нафтата има помало значење во глобалната економија отколку порано.

Излезот на ОАЕ се гледа и како сигнал за поширока енергетска транзиција, во услови кога побарувачката за нафта постепено се намалува. Големите инвестиции на Кина во електрификацијата веќе придонесуваат за намалување на потрошувачката на нафта, а слични трендови се очекуваат и глобално.

Во таков контекст, стратегијата на ОАЕ е да ги монетизираат своите нафтени ресурси додека побарувачката сè уште е висока. Со силен финансиски сектор и диверзифицирана економија, земјата има капацитет да ја издржи евентуалната нестабилност на пазарот.

Дали овој потег ќе предизвика домино ефект и кај други членки на ОПЕК, ќе зависи од развојот на геополитичките односи и стабилизацијата на транспортот низ клучните енергетски коридори.