Американскиот претседател Доналд Трамп воведе царини до 100 отсто за увоз на дронови и делови за дронови, со цел да се поттикне домашното производство во сектор кој има сè поголемо значење во современото војување.

Производителите од Европската Унија ја избегнаа највисоката царинска стапка и за нив ќе важи царина од 15 отсто. За компаниите од Обединетото Кралство стапката ќе изнесува 10 отсто.

Вашингтон ја образложува одлуката со потребата од заштита на националната безбедност и намалување на зависноста од странски производители. На истата правна основа САД претходно воведоа царини за челик, алуминиум, бакар, автомобили и фармацевтски производи.

Царината од 100 отсто ќе се однесува на дронови потешки од 25 килограми, како и на летала што носат термални камери и на одредени критични компоненти. За дроновите со помал капацитет е предвидена царина од 25 отсто.

Стапката од 15 отсто, покрај за ЕУ, ќе важи и за Јапонија, Јужна Кореја, Швајцарија, Лихтенштајн и Тајван.

Сепак, компаниите ќе можат да ја користат пониската царинска стапка само доколку значителен дел од хардверот, софтверот и технологијата потекнува од земјата на производство или од САД. Доколку условот не биде исполнет, дроновите ќе бидат оданочени со стапка од 25 или 100 отсто.

Овој услов може да претставува проблем за дел од европските производители, кои мотори, батерии, камери и системи за контрола на летот често набавуваат од кинески добавувачи.

Производството на дронови е една од најбрзорастечките технолошки индустрии во Европа, а американскиот пазар е меѓу најважните за европските компании. Меѓу позначајните производители се француски „Parrot“, германски „Quantum Systems“ и португалски „Tekever“.

Компаниите кои веќе имаат производствени капацитети во САД би можеле да бидат помалку погодени од новите мерки. „Quantum Systems“ веќе има производство во земјата, додека хрватската компанија „Orqa“ соработува со американски партнер и има седиште во Пало Алто и производствен центар на Флорида.

Паралелно со новите царини, Трамп нареди и изградба на петто бродоградилиште за американската морнарица, прво од ваков вид во повеќе од 80 години, со фокус на поправка на подморници и носачи на авиони.

Предложениот американски буџет за одбрана за следната година изнесува 1,5 билиони долари.

Највисоките животни трошоци не значат автоматски и најдобар квалитет на живот. Податоците на Numbeo за 2026 година покажуваат значителни разлики меѓу светските метрополи, при што дел од европските градови успеваат да понудат висок животен стандард по пониска цена од најголемите глобални финансиски центри.

Меѓу градовите што се издвојуваат со поволен однос меѓу трошоците и квалитетот на живот е Прага. Чешката престолнина има релативно висок индекс на квалитет на живот, додека секојдневните трошоци се пониски во споредба со повеќе големи западноевропски градови.

Виена, од друга страна, има уште повисок квалитет на живот, но и повисоки трошоци. Слична е состојбата со Цирих и Женева, кои се меѓу најскапите градови во Европа и светот, но истовремено постигнуваат високи резултати во категориите поврзани со животниот стандард.

Индексот за квалитет на живот на Numbeo ги зема предвид куповната моќ, безбедноста, здравствената заштита, односот меѓу цените на недвижностите и приходите, времето поминато во сообраќај, загадувањето и климатските услови.

Големите деловни центри како Лондон, Њујорк и Сингапур имаат високи трошоци за живот, но нивните резултати според индексот на квалитет на живот не се секогаш подобри од оние на поевтини европски градови.

Тоа, сепак, не значи дека тие се помалку привлечни за живеење или водење бизнис. Големината на пазарот, можностите за вработување, деловните контакти и меѓународната поврзаност се дополнителни фактори што влијаат врз изборот на локација.

Дубаи се наоѓа меѓу најскапите светски центри и градовите со поповолен однос меѓу трошоците и квалитетот на живот, што покажува дека две места со слични животни трошоци можат значително да се разликуваат според условите што им ги нудат на жителите.

За компаниите и вработените, изборот на град има сè поголемо економско значење. Цените на домувањето и секојдневните трошоци директно влијаат врз куповната моќ, додека здравството, безбедноста, сообраќајот и загадувањето се важни за долгорочната привлечност на една локација.

Податоците на Numbeo, сепак, треба да се толкуваат со резерва. Базата се потпира и на информации внесени од корисниците, а резултатите постојано се ажурираат. Затоа, ваквите споредби не претставуваат конечна листа на најдобри и најлоши градови, туку покажуваат како се разликува односот меѓу трошоците и измерениот квалитет на живот.

Главниот заклучок е дека најскапата адреса не мора да значи и најдобра вредност за парите, а одредени европски градови успеваат да понудат висок животен стандард по значително пониски трошоци.

Тргувањето на Македонската берза значително ослабе во периодот од 10 до 14 август, при што вкупниот промет на официјалниот пазар изнесуваше 40,5 милиони денари, односно околу 658 илјади евра. Во споредба со претходната недела, прометот е намален за 53,78 отсто.

Во текот на неделата биле реализирани 214 трансакции, преку кои се истргувале 3.819 акции и 1.843 обврзници.

Најголем промет оствариле акциите на Комерцијална банка Скопје, со 13,5 милиони денари. Следуваат „Алкалоид“ со 12,7 милиони денари и „Макпетрол“ со 4,3 милиони денари. Акциите на НЛБ Банка оствариле промет од 3,5 милиони денари, а на „Грозд Струмица“ 1,8 милиони денари.

И покрај послабата берзанска активност, акциите на „Алкалоид“ забележаа најголем неделен раст од 9,37 отсто. Позитивно движење имаа и „Гранит“, со раст од 2,6 отсто, како и „Македонски Телеком“, чии акции поскапеа за 2 отсто.

На спротивната страна, најголем пад од 2 отсто забележаа акциите на Стопанска банка Скопје. Акциите на НЛБ Банка се намалија за 1,69 отсто, а на „Макпетрол“ за 0,94 отсто.

Според бројот на истргувани акции, најактивен беше „Македонски Телеком“ со 972 акции, по што следуваат „Алкалоид“ со 556 и Комерцијална банка со 515 истргувани акции.

Вкупно три акции ја завршија неделата со раст, додека шест забележаа пад, во услови на значително послаба трговска активност на Македонската берза.