Не сите пазари нудат ист однос меѓу ризик и принос, а разликите на глобално ниво се значителни.

Според податоци базирани на анализите на Асват Дамодаран од Њујоршки универзитет, премиите на ризик на акции значително варираат меѓу земјите. Овие премии го претставуваат дополнителниот принос што инвеститорите го бараат за да вложуваат во одредена држава, колку е повисока премијата, толку е поголем перципираниот ризик.

Додека стабилните економии имаат премии од околу 4 до 5 проценти, земјите погодени од конфликти или економски колапс бележат нивоа и над 30 проценти, што укажува на големи разлики во довербата на инвеститорите.

Најризични земји во светот

Податоците се однесуваат на јануари 2026 година, со дополнително ажурирање за Турција во февруари.

Најризични се земјите погодени од војни, санкции и економски кризи. Белорусија, Либан, Судан и Венецуела имаат највисоки премии на ризик, односно околу 30,9%.

Во Белорусија, политичката состојба е тензична по спорните избори во 2020 година. Либан се соочува со сериозен институционален и економски колапс, додека во Судан од 2023 година трае граѓанска војна што предизвика хуманитарна криза. Венецуела, пак, веќе со години се соочува со економска нестабилност, особено поради лошото управување со нафтениот сектор.

Во групата со висока премија од околу 19,8% се и Куба, Украина, Сирија и Јемен.

Кои земји се најсигурни за вложување

Меѓу најсигурните пазари за инвестирање се Канада, Германија, Швајцарија, Сингапур, Шведска и Холандија, со премии од околу 4,2%, што ги прави привлечни за инвеститорите.

Соединети Американски Држави имаат нешто повисока премија од околу 4,5%, што делумно се поврзува со политичката поларизација и поголемата нестабилност на пазарите. И покрај тоа, САД остануваат меѓу мал број земји со ризик под 5%.

Во Европа постојат разлики, земјите од југот имаат повисоки премии поради последиците од должничката криза од 2009 година. Шпанија и Португалија се околу 5,8%, Италија околу 6,7%, а Грција достигнува околу 7,1%.

Како инвеститорите пристапуваат кон ризични пазари

Само одредени инвеститори се подготвени да вложуваат во високо ризични пазари. На пример, пензиските фондови имаат ограничена толеранција на ризик, бидејќи управуваат со средства на граѓаните.

Затоа, тие најчесто инвестираат индиректно, преку диверзифицирани фондови, со што го распределуваат ризикот.

И покрај можноста за висок принос, инвеститорите на пазарите во развој најчесто се насочуваат кон земји што покажуваат стабилност, спроведуваат економски реформи и се усогласени со долгорочните глобални трендови.

Извор: Банкар.ме

Цената на златото забележа остар пад од над 4% за време на европското тргување, повлекувајќи се од двонеделен максимум достигнат претходно во азиската сесија и насочувајќи се кон прва загуба по пет дена раст.

Падот следува по забрзаното прибирање профити од инвеститорите, но и по зајакнувањето на американскиот долар во однос на кошницата светски валути. Индексот на доларот порасна за 0,65%, што дополнително изврши притисок врз цената на благородниот метал.

Цената на златото денеска се намали за 4,3% на 4.554 долари, откако претходно достигна врв од 4.800 долари, највисоко ниво од 19 март.

Пазарите реагираа и на најновите геополитички случувања поврзани со воените активности на САД кон Иран, што ја зголеми неизвесноста кај инвеститорите.

Истовремено, цените на нафтата пораснаа за околу 9%, достигнувајќи највисоки нивоа во последните четири недели, поради стравувањата од нарушување на снабдувањето од регионот на Персискиот Залив, особено поради затворањето на Ормутскиот теснец.

Зголемените цени на нафтата ги засилија очекувањата за можно зголемување на каматните стапки во САД. Според пазарните проценки, веројатноста за зголемување на каматите порасна на 5%, додека шансите тие да останат непроменети се намалија.

Инвеститорите внимателно ги следат и податоците од американскиот пазар на труд, вклучително и неделните барања за надомест за невработеност и извештајот за вработеноста за март.

Аналитичарите оценуваат дека падот на златото доаѓа по неколкудневен раст и дека оптимизмот на пазарите бил претеран, што довело до корекција на цената.

Во меѓувреме, залихите на најголемиот златен ETF фонд, SPDR Gold Trust, се зголемија за 3,72 тони, достигнувајќи вкупно 1.050,99 тони.

Една година откако американскиот претседател Доналд Трамп објави „економска независност“ и воведе сеопфатни царини кон речиси сите земји, последиците од оваа одлука сè уште силно се чувствуваат во глобалната трговија.

На 2 април 2025 година, Белата куќа воведе основна царина од 10 отсто за целиот увоз, додека за 85 земји кои имаат трговски суфицит со САД беа предвидени и повисоки стапки, до 50 проценти. Овој потег предизвика силни потреси на глобалните пазари, а берзите веднаш забележаа пад.

Иако американскиот Врховен суд подоцна ја оспори законитоста на мерката, администрацијата продолжи со нејзина примена, а по неколку одложувања, дел од царините стапија во сила во август 2025 година.

Во пресрет на новите мерки, американските компании масовно ги зголемија залихите, при што увозот во првите три месеци од 2025 година порасна за околу 20 проценти, односно за дополнителни 184 милијарди долари.

Промените во трговските текови беа значајни. Увозот од Кина најмногу опадна, за 66 милијарди долари, додека компаниите се пренасочија кон земји со пониски царини, како Австралија и дел од Латинска Америка. Истовремено, некои азиски економии како Тајван и Виетнам дури и го зголемија извозот кон САД.

Сепак, анализите покажуваат дека царините не довеле до очекуваното враќање на производството во САД. Напротив, најголемиот товар го сносат американските потрошувачи. Проценките се дека во 2025 година секое домаќинство во САД било дополнително оптоварено со околу 1.000 долари поради повисоките цени.

Од друга страна, приходите од царини значително пораснаа и достигнаа 287 милијарди долари, што е речиси трипати повеќе од претходните години.

Глобалната трговија во меѓувреме стана многу понеизвесна, со чести промени на правилата и нови закани со царини. Владите ширум светот се обидуваат да им помогнат на компаниите да најдат нови пазари и да ги диверзифицираат синџирите на снабдување.

Експертите оценуваат дека токму таа адаптација може да биде единствениот позитивен ефект од оваа криза.

Извор: DW