Анализи
ФЕД го проценува влијанието на вештачката интелигенција врз невработеноста и инфлацијата
Официјалните претставници на американските Федерални резерви (ФЕД), кои во голема мера прифаќаат дека вештачката интелигенција ќе донесе длабоки економски промени, сè поинтензивно анализираат со какво темпо и во каков обем тие трансформации ќе се одразат врз пазарот на труд и инфлацијата.
Во рамки на централната банка станува сè поочигледна поделбата околу тоа како AI ќе влијае врз невработеноста и ценовните притисоци. Симболичен пресврт претставуваше одлуката на технолошката компанија Block да отпушти околу 40 отсто од своите вработени, односно приближно 4.000 лица, со образложение дека начинот на користење на работната сила суштински се менува поради вештачката интелигенција. Овој потег отвори дилема дали економијата се наоѓа пред масовна трансформација на трудот.
Во класично економско сценарио, растот на отпуштањата би бил сигнал за олеснување на монетарната политика. Но транзицијата кон економија заснована на AI носи покомплексна слика. Дел од креаторите на политиката предупредуваат дека повисоката стапка на невработеност може да стане „нова нормалност“, бидејќи на работниците погодени од автоматизацијата ќе им биде потребно повеќе време за да се пренасочат кон нови професии. Истовремено, повисоките приноси на капитал и растот на платите кај оние што ќе останат вработени би можеле да ги одржат инфлаторните притисоци.
Според економистот Адам Посен од Институтот Петерсон, станува збор за позитивен реален шок што ги зголемува приходите и вредноста на имотот, но не гарантира автоматско намалување на инфлацијата. Растот на цените на акциите го зголемува богатството на домаќинствата, додека масовните инвестиции во инфраструктура за AI ги зголемуваат трошоците за енергија и изградба. Очекувањето дека вештачката интелигенција краткорочно ќе ја намали инфлацијата, според него, е погрешна проценка.
Спротивен став има Кеви Ворш, кандидат за претседател на ФЕД, кој смета дека порастот на продуктивноста поттикнат од AI може да има дезинфлаторно дејство и да оправда пониски каматни стапки. Во авторски текст за Волстрит Журнал, тој посочува дека вештачката интелигенција ја зголемува продуктивноста и конкурентноста на американската економија и дека Фед треба да одговори со поблага монетарна политика.
Сепак, сè повеќе креатори на монетарната политика заземаат повнимателен пристап. Клучното прашање е колку брзо технолошкиот напредок ќе се преточи во нови модели на вработување и дали ќе важи историското правило според кое новите технологии на почетокот уништуваат работни места, но на долг рок создаваат уште повеќе.
Стравувањата дополнително се засилени од анализи кои предупредуваат на можност од „апокалипса на работните места“, што неодамна предизвика краткотраен, но забележителен пад на берзите. За разлика од претходните бранови автоматизација, кои најмногу ги погодуваа физичките работни места, новата генерација на вештачка интелигенција продира во канцелариските професии, програмирањето, анализата на податоци и други интелектуални занимања.
Истражување на Институтот Брукингс од 2024 година проценува дека повеќе од 30 отсто од американските работници би можеле да доживеат нарушување на најмалку половина од своите работни задачи, процент кој веројатно дополнително пораснал во меѓувреме.
Федералните резерви се обидуваат да го следат темпото на овие промени. Бројот на истражувачки трудови и говори на официјални претставници за AI нагло се зголеми по лансирањето на ChatGPT кон крајот на 2022 година. Записниците од јануарскиот состанок на Фед покажуваат детална расправа за продуктивноста и можните импликации врз монетарната политика.
И покрај тоа, централната банка засега не ја гледа вештачката интелигенција како причина за брзо намалување на каматните стапки. Иако се бележи раст на продуктивноста, не е јасно колку од него произлегува од технолошкиот напредок, а колку од организациските прилагодувања направени за време на пандемијата.
Во основата на пристапот на ФЕД е концептот на „природна“ стапка на невработеност, проценета на околу 4,2 отсто, ниво под кое инфлаторните притисоци почнуваат да се засилуваат. Гувернерката Лиза Кук предупреди дека во услови на силен раст на продуктивноста, невработеноста може да порасне без создавање класичен економски „вишок капацитет“, што значи дека намалувањето на каматните стапки не би било нужно решение и би можело дополнително да ја поттикне инфлацијата.
Од друга страна, дел од аналитичарите сметаат дека слабеењето на преговарачката моќ на работниците може да ја намали природната стапка на невработеност, бидејќи вработените би биле подготвени да прифатат поскромен раст на платите, со што би се ублажиле инфлаторните притисоци, аргумент кој исто така води кон заклучок за потреба од пониски каматни стапки, но врз основа на поинаква логика.
Анализи
Цената на суровата нафта се движи во тесен опсег, отпорот останува на 79 долари
Цената на суровата нафта забележа благо зголемување во последното тргување, но и натаму се движи во тесен страничен опсег, додека пазарот се обидува да обезбеди нов импулс за раст.
Клучното ниво на отпор останува на 79 долари за барел, кое засега ги ограничува обидите за посилен пробив нагоре.
И покрај краткорочните осцилации, техничките показатели и натаму упатуваат на позитивно движење. Корективниот растечки тренд продолжува, а цената се задржува над 50-дневниот експоненцијален подвижен просек, кој претставува важна динамична поддршка.
Според анализата, тоа ги зголемува шансите цената на суровата нафта да продолжи да расте, доколку успее да го надмине отпорот од 79 долари.
Анализи
Глобалната економија покажува отпорност, но ризикот од банкроти останува висок
Светската економија продолжува да расте и покрај геополитичките тензии, повисоките цени на енергенсите и трговските конфликти, но компаниите и натаму се соочуваат со сериозни предизвици, покажува најновиот извештај „Глобални економски изгледи“ (Global Economic Outlook), подготвен од Acredia Group во соработка со Allianz Trade.
Според прогнозите, глобалната економија годинава ќе порасне за 2,5 проценти, а во 2027 година растот би требало да забрза на 2,9 проценти.
Главен двигател на економскиот раст се инвестициите во вештачката интелигенција, кои во моментов ги ублажуваат негативните последици од енергетската криза и трговските судири. Сепак, високите трошоци за финансирање, поскапувањето на суровините и зголемената геополитичка неизвесност продолжуваат да вршат притисок врз профитабилноста и инвестициските планови на компаниите.
„Вештачката интелигенција станува еден од најважните двигатели на глобалниот економски раст, но истовремено создава нови зависности од ограничен број технологии, синџири на снабдување и пазари. Компаниите треба да ја гледаат не само како можност за развој, туку и како значаен стратешки ризик“, изјави извршниот директор на Acredia Group, Михаел Колб.
Извештајот покажува дека американската економија оваа година ќе порасне за 2,1 процент, благодарение на силните инвестиции во вештачката интелигенција, стабилната лична потрошувачка и експанзивната фискална политика. Од друга страна, економијата на еврозоната ќе забележи значително послаб раст од 0,9 проценти, со благо забрзување на 1,2 проценти во 2027 година.
Кина останува меѓу главните двигатели на светската економија, со очекуван раст од 4,7 проценти, поттикнат од високотехнолошките индустрии и извозно ориентираните компании.
И покрај новите царини и трговски ограничувања, меѓународната трговија останува отпорна. Според Allianz Research, обемот на светската трговија со стоки годинава ќе порасне за 2,9 проценти, а инвестициите во производството на полупроводници, дата-центри и дигитална инфраструктура придонесуваат за стабилност на глобалната економија.
Во исто време, инфлацијата постепено се намалува и се очекува во 2027 година повторно да се доближи до целните нивоа на централните банки. Сепак, условите за работење остануваат сложени, особено за енергетски интензивните индустрии и автомобилскиот сектор.
Поради тоа, Acredia прогнозира дека бројот на несолвентни компании на глобално ниво ќе продолжи да расте. Во 2026 година се очекува зголемување на банкротите за четири проценти, додека во 2027 година овој тренд би требало постепено да се стабилизира.
Анализи
Еврото ослабна поради зголемените тензии меѓу САД и Иран
Еврото денеска забележа пад во однос на американскиот долар, продолжувајќи со слабеењето втор ден по ред, бидејќи инвеститорите се свртеа кон доларот како побезбедно засолниште поради растечките стравувања од нова ескалација на конфликтот меѓу САД и Иран.
Еврото се намали за околу 0,1 проценти и се тргуваше по цена од 1,1435 долари, откако претходниот ден исто така забележа пад од 0,15 проценти по достигнувањето на највисокото ниво во последните четири недели.
Во исто време, индексот на американскиот долар порасна за 0,1 проценти, што укажува на зголемена побарувачка за американската валута како сигурно засолниште во услови на геополитичка неизвесност.
Пазарите внимателно ги следат случувањата на Блискиот Исток, каде што продолжуваат воените судири меѓу САД и Иран. Загриженоста дополнително се зголеми поради намалениот бродски сообраќај низ Ормутскиот Теснец, еден од најважните светски коридори за транспорт на нафта, што ги поддржа и цените на суровата нафта.
Повисоките цени на енергенсите повторно ги засилија стравувањата од инфлација во еврозоната, поради што финансиските пазари сè повеќе очекуваат Европската централна банка да продолжи со заострување на монетарната политика. Веројатноста за зголемување на каматните стапки за 25 базични поени на состанокот во септември се проценува на повеќе од 95 проценти, додека очекувањата за ваков чекор уште во јули се искачија над 35 проценти.
Инвеститорите во наредниот период ќе ги следат новите податоци за инфлацијата, невработеноста и растот на платите во еврозоната, кои би можеле дополнително да влијаат врз очекувањата за идните одлуки на Европската централна банка.
-
Банкипред 2 месециНЛБ Банка со зголемен максимален износ на станбените кредити и нова промоција – Без манипулативни трошоци и трошоци за проценка
-
Банкипред 2 месециХалкбанк АД Скопје информираше дека пензиите за месец мај се веќе исплатени и достапни за корисниците
-
Банкипред 2 месециАЛТА Банка: Денеска започнува исплатата на мајските пензии
-
Советипред 2 месеци
УЈП: За користење на „МојДДВ“ задолжителна е регистрација во е-Даночни услуги
-
Банкипред 2 месециКомерцијална банка АД Скопје: Исплатата на пензиите почнува од 1 јуни
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Тортевски: Само половина од овластените ревизори во Македонија работат во ревизија
-
Интервјуапред 1 месец„Ништо случајно“: Нина Ангеловска за бизнисот, животните лекции и патот кој ја обликувал нејзината кариера
-
Интервјуапред 1 месецFinSight | Нина Ангеловска Станков: Во политиката аргументот не е крај на разговорот – туку негов почеток



