Европскиот повоен економски модел, кој со децении се потпираше на отворена глобална трговија, евтина енергија и стабилен геополитички поредок, повеќе не функционира како порано, порача претседателката на Европската централна банка, Кристин Лагард.

Во обраќањето пред Меѓународниот деловен совет во рамките на Светскиот економски форум во Женева, Лагард оцени дека Европа сега мора посилно да се потпре на сопствениот единствен пазар и на интегриран пазар на капитал за да обезбеди долгорочен економски раст и поголема отпорност.

Според неа, трите клучни столба врз кои се темелеше европската економија по Втората светска војна денес се под силен притисок.

Првиот е глобалната трговија. Европа со децении беше една од најотворените економии во светот и значително профитираше од глобализацијата, но понатамошното ширење на трговијата веќе не може да се смета за сигурно. Само минатата година, според Лагард, во светот биле воведени повеќе од 2.500 трговски ограничувања.

Вториот столб е европската индустриска предност во производството на технологии со средно ниво на сложеност, која долго време била поддржувана и од релативно евтината енергија. Таа предност, сепак, постепено се намалува.

Кина денес директно ѝ конкурира на еврозоната во речиси 40 проценти од секторите во кои Европа има компаративна предност, наспроти околу 25 проценти на почетокот на векот. Истовремено, евтината енергија на која се потпираше европската индустрија станува минато.

Цените на електричната енергија во Европската унија за енергетски интензивните индустрии минатата година во просек биле повеќе од двојно повисоки отколку во САД и околу 50 проценти повисоки отколку во Кина.

Третиот столб, стабилниот геополитички поредок, исто така е сериозно нарушен. Геополитичките тензии сè повеќе ги откриваат критичните зависности и слабостите во синџирите на снабдување, додека Европа се соочува и со зголемени безбедносни закани во сопственото соседство.

Сепак, Лагард нагласи дека Европската унија и натаму располага со значајни предности. ЕУ има најголема мрежа на трговски договори во светот, силни производствени капацитети и интегриран пазар од 27 земји членки со околу 450 милиони потрошувачи.

Според неа, клучната задача е овие предности да се претворат во траен извор на економски раст преку подобро искористување на големината на европскиот пазар.

Меѓу главните проблеми таа ги посочи фрагментираноста на единствениот пазар и недоволно интегрираните пазари на капитал.

Еден од предлозите е воведување на таканаречениот „EU Inc.“, единствен и доброволен правен облик на компанија на ниво на ЕУ, кој би им овозможил на фирмите еднаш да се регистрираат и потоа да работат според исти правила низ целата Унија.

Лагард порача и дека се потребни дополнителни чекори кон создавање единствен европски пазар на капитал. Лидерите на ЕУ се обврзаа до крајот на 2026 година да усвојат пакет мерки со кои треба да се забрза неговото воспоставување.

Еврото продолжи да бележи раст во однос на американскиот долар, откако валутниот пар EUR/USD го проби нивото на отпор од 1,1650, кое во претходната анализа беше посочено како ценовна цел.

Според анализата на Economies.com, растот е поддржан и од тоа што EUR/USD продолжува да се тргува над 50-периодниот експоненцијален подвижен просек, EMA50. Ова ниво претставува динамична поддршка и го зајакнува главниот краткорочен нагорен тренд.

Сепак, техничките индикатори укажуваат дека темпото на раст би можело да забави. Кај индексите на релативна сила почнува да се појавува надолен пресек, откако тие достигнале изразено ниво на прекумерна купеност.

Тоа може да биде сигнал за слабеење на нагорниот моментум и потенцијално да го ограничи понатамошниот раст на EUR/USD во блиска иднина.

Извор: Economies.com

Годишната стапка на инфлација во Европската Унија во јули 2026 година се зголемила на 3 отсто, од 2,9 проценти во јуни, покажуваат најновите податоци на Евростат. Во истиот месец минатата година инфлацијата во ЕУ изнесувала 2,4 отсто.

Во еврозоната годишната инфлација во јули достигнала 2,9 отсто, по 2,8 проценти во јуни. Една година претходно стапката изнесувала 2 отсто.

Најниска годишна инфлација меѓу земјите членки на ЕУ е регистрирана во Шведска, од само 0,3 отсто. Во Чешка таа изнесувала 1,3 проценти, додека Данска и Унгарија имале инфлација од по 1,6 отсто.

На спротивниот крај е Романија, каде што годишната инфлација во јули достигнала 8,2 отсто. Следува Литванија со 5,4 проценти, а Кипар и Бугарија со по 4,4 отсто.

Меѓу поголемите европски економии, инфлацијата во Германија изнесувала 2,8 отсто, во Франција 2,4, во Италија 2,9, а во Шпанија 3,9 проценти. Во Хрватска била 3,6 отсто, во Словенија 3,0, а во Словачка 3,2 проценти.

Во однос на јуни, годишната инфлација се намалила во 15 земји членки, во три останала непроменета, а во девет се зголемила. На месечно ниво, цените во јули пораснале за 0,2 отсто и во ЕУ и во еврозоната.

Најголем придонес кон годишната инфлација во еврозоната имале услугите со 1,55 процентни поени, по што следувала енергијата со 0,94 процентни поени. Индустриските производи без енергија, како и храната, алкохолот и тутунот, придонеле со по 0,23 процентни поени.

Евростат инфлацијата ја мери преку хармонизираниот индекс на потрошувачките цени (HICP), кој овозможува споредба на движењето на цените меѓу земјите членки на ЕУ.

Од 1 јануари 2026 година еврозоната има 21 членка, откако ѝ се приклучи Бугарија.