Вештачката интелигенција не им донесе големи добивки само на технолошките компании. Новиот инвестициски бран во дата-центри, AI стартапи, инфраструктура, берзански излегувања и преземања силно го поттикна и финансискиот сектор, кој повторно се потврди како една од најмоќните индустрии во светот.

Според листата Global 2000 на Forbes за 2026 година, меѓу 2.000 најголеми јавни компании во светот се најдоа 450 банки и финансиски компании. Иако ова е нешто помалку од претходната година, кога ги имало 463, финансискиот сектор и натаму останува најзастапена категорија на листата.

Финансиските компании зазеле 32 места меѓу 100-те најголеми јавни компании во светот, едно повеќе од претходната година. Во првите десет се наоѓаат дури пет финансиски институции, што покажува дека банките, осигурителните компании, инвестициските куќи и управувачите со имот повторно имаат централна улога во глобалната економија.

На врвот на листата четврта година по ред останува JPMorgan Chase. Американскиот банкарски гигант располага со актива од 4,9 трилиони долари, а во 2025 година остварил 9,6 милијарди долари приходи од инвестициско банкарство, повеќе од 8,9 милијарди долари една година претходно.

JPMorgan, според Forbes, веќе 17 години по ред е водечка инвестициска банка во светот според надоместоци. Меѓу трансакциите што ги водела е и иницијалната јавна понуда на акции на CoreWeave, AI cloud провајдер, вредна 1,5 милијарди долари.

Тоа покажува дека додека технолошките компании ги развиваат AI моделите и инфраструктурата, банките заработуваат од финансирањето на тој бран — преку советување при преземања, организирање емисии на акции и обврзници, водење IPO процеси и тргување на активните пазари на капитал.

Силниот повраток на банкарскиот сектор се гледа и преку растот на спојувањата и преземањата. Глобалната вредност на M&A трансакциите пораснала за 36 проценти во 2025 година, додека надоместоците од инвестициско банкарство достигнале 102,9 милијарди долари. Иако тоа е под рекордните 132,3 милијарди долари од 2021 година, податоците покажуваат дека пазарот на капитал закрепнува по периодот на поскапени пари и намалена инвеститорска активност.

Кинеските банки и натаму остануваат огромни според билансната сила. Industrial and Commercial Bank of China, со актива од 8,1 трилиони долари, е втора најголема банка во светот, но на вкупната листа на Forbes паднала од третото на шестото место.

Меѓу највисоко рангираните финансиски институции се и Bank of America, China Construction Bank, Agricultural Bank of China, Bank of China и HSBC Holdings. САД остануваат најзастапена земја во финансиската категорија со 94 компании, по што следуваат Кина со 66, Јапонија со 34, Индија со 18 и Јужна Кореја со 17 компании.

Иако бројот на банки на листата се намалил од 329 на 314, бројот на диверзифицирани финансиски компании пораснал од 134 на 136. Тоа укажува дека глобалните финансии се менуваат: традиционалните банки остануваат важни, но сè поголема улога имаат управувачите со имот, берзанските оператори, private equity компаниите, инфраструктурните фондови и инвестициските холдинзи.

Меѓу поголемите добитници на листата се UBS, BlackRock, Brookfield, Investor AB и Intercontinental Exchange. Нивниот раст се поврзува со повисоките вредности на финансиските средства, поголемата пазарна активност, зголемениот број IPO процеси и закрепнувањето на пазарот на преземања.

Посебно внимание привлекува и Јужна Кореја, која стана еден од индиректните добитници на AI бумот благодарение на мемориските чипови. Корејскиот пазар на акции во 2025 година пораснал за 95 проценти, а неколку финансиски компании од земјата забележале голем скок на листата.

Најголем напредок имала SK Square, инвестициска компанија која поседува околу 20 проценти од меморискиот гигант SK Hynix. Компанијата скокнала за 837 места, на 709. позиција.

Овие движења покажуваат дека AI циклусот не ги подигнува само компаниите што развиваат софтвер или модели на вештачка интелигенција. Добитници се и производителите на чипови, нивните акционери, инвестициските компании, банките и пазарите на капитал кои се поврзани со овој раст.

Сепак, годината не била успешна за сите. Најголем пад меѓу компаниите што биле присутни и на претходната и на новата листа забележала аргентинската Grupo Financiero Galicia, која паднала за 797 места. Меѓу американските компании најголем пад имал Invesco, кој се спуштил за 365 позиции.

И покрај овие падови, заклучокот од листата на Forbes е јасен: бумот на вештачката интелигенција ја зајакна не само технолошката индустрија, туку и финансискиот сектор, кој повторно се наметнува како еден од главните двигатели на светската економија.

Извор: Bankar.me

Биткоин и етер се најдоа под силен притисок на криптопазарот, откако бранот ликвидации достигна околу една милијарда долари. Биткоинот падна на најниско ниво од почетокот на јуни, во период кога криптовалутите се движеа во иста насока со поширокиот ризичен пазар и со акциите поврзани со вештачката интелигенција.

Состојбата на пазарите делумно се стабилизираше откако Micron објави силни финансиски резултати, а SK Hynix најави планови за котација во САД, што повторно ја поддржа т.н. AI-трговија. Инвеститорите и натаму покажуваат интерес за компании поврзани со чипови, меморија и инфраструктура за вештачка интелигенција, иако криптопазарот претходно трпеше притисок паралелно со овој сегмент.

Во меѓувреме, цената на нафтата ги избриша речиси сите добивки остварени по почетокот на воените тензии меѓу САД и Иран. Брент нафтата падна под 72,48 долари за барел, додека американската WTI се тргуваше околу 69 долари.

Падот на цената на нафтата може да го намали инфлаторниот притисок, кој во изминатиот период влијаеше врз построгиот став на Федералните резерви. Доколку поевтината енергија се задржи подолг период, тоа би можело постепено да влијае и врз очекувањата за каматните стапки, кои месецов тежат врз биткоинот и другите ризични средства.

Сепак, аналитичарите предупредуваат дека ефектот од пониските цени на нафтата не се пренесува веднаш врз финансиските пазари. Таквиот процес обично се одвива со задоцнување од неколку месеци, па затоа евтината нафта во моментов се смета повеќе за потенцијална поддршка отколку за фактор што веќе го променил расположението на пазарите.

Посебно внимание привлече и токенот AAVE, кој скокна за околу 15 проценти во последните 24 часа, на приближно 80 долари. Растот следува откако Standard Chartered објави анализа во која постави целна цена од 3.500 долари за AAVE до крајот на 2030 година.

Според аналитичарот Џеф Кендрик, Aave би можел повторно да ја зајакне својата доминантна позиција во децентрализираното кредитирање, доколку поширокиот DeFi сектор продолжи силно да расте. Неговата проекција предвидува AAVE да достигне 180 долари до крајот на годината, а потоа постепено да се искачи на 600, 1.200 и 2.200 долари во следните години.

Сепак, ваквите прогнози доаѓаат со значителен ризик. Aave претходно беше погоден од последиците на експлоатацијата на KelpDAO во април, која предизвика ликвидносен притисок и пад на депозитите од 44 милијарди на околу 23 милијарди долари. Уделот на Aave на пазарот за DeFi кредитирање се намали од просечни 59 на 38 проценти.

Дополнително, дел од прогнозата на Standard Chartered зависи од идни чекори што сè уште не се реализирани, меѓу кои и Aave Horizon – иницијатива со која традиционалните финансиски институции би се вклучиле во блокчејн кредитирањето. Истовремено, целната цена од 3.500 долари би значела дека AAVE треба да го надмине својот историски максимум од 661 долар повеќекратно, што отвора простор за внимателност и дополнителна проверка на ваквите очекувања.

Вештачката интелигенција стана еден од главните фактори што ја преобликуваат светската корпоративна сцена, покажува најновата листа Global 2000 за 2026 година. И покрај трговските тензии, војните, повисоките цени на енергијата и инфлацискиот притисок, најголемите светски компании продолжиле да растат и годинава поставиле рекорди во приходите, профитот, имотот и пазарната вредност.

Компаниите на листата оствариле вкупни годишни приходи од 56 билиони долари, што е раст од 6 проценти во однос на претходната година. Нивниот профит достигнал 5,5 билиони долари, или 13,9 проценти повеќе, додека вкупниот имот пораснал на 272 билиони долари. Најголем скок е забележан кај пазарната вредност, која пораснала за 31,8 проценти и додала повеќе од 30 билиони долари вредност за акционерите.

Иако банките и натаму доминираат на Global 2000 листата по бројот на компании и по големината на имотот, годинешните промени најмногу ги поттикнаа компаниите поврзани со вештачката интелигенција. Производителите на хардвер, полупроводници и софтверски компании, меѓу кои и големите технолошки имиња како Microsoft и Meta, сега сочинуваат повеќе од 10 проценти од листата.

Нивната заедничка пазарна вредност речиси се удвоила, од 23,9 билиони на 41,4 билиони долари. Тоа значи дека токму компаниите поврзани со AI придонеле за повеќе од половина од нето-растот на пазарната вредност на сите компании на листата.

Најочигледен пример за овој тренд е Nvidia, која напредувала за 20 места и се искачила на 27. позиција, со што станала највредната компанија за чипови на листата. Јужнокорејската SK Hynix, чии мемориски чипови се клучни за AI серверите, скокнала за 107 места и стигнала до 48. позиција.

Силен раст забележале и компаниите од хардверскиот сектор. Тајвански Hon Hai Precision, познат како Foxconn, кој произведува iPhone уреди и AI сервери, напредувал за 55 места, на 82. позиција. SanDisk, компанија од Калифорнија што се занимава со флеш меморија, влегла на листата на 614. место, откако претходната година била надвор од првите 2.000.

На страната на софтверот и облачните услуги, Alphabet се искачил за пет места и стигнал до четвртата позиција. CoreWeave, компанија специјализирана за AI cloud computing, напредувала за 706 места и се искачила на 1.093. позиција.

AI-бумот не ги подигна само технолошките компании. Раст бележат и секторите поврзани со материјали, градежништво и инфраструктура, бидејќи за развојот на вештачката интелигенција се потребни чипови, сервери, дата-центри, електрична енергија, системи за ладење, бакар, литиум, кобалт и други клучни суровини.

Компаниите од секторот материјали на Global 2000 листата забележале раст на пазарната вредност од 67,5 проценти, додека нивниот профит се зголемил за 38,6 проценти. Голем раст имаат и градежните компании што учествуваат во изградбата и опремувањето на дата-центри, чија вкупна пазарна вредност пораснала за 30,7 проценти, а профитот за 46,4 проценти.

Сепак, банките остануваат најсилно застапени на листата. JPMorgan Chase е на првото место четврта година по ред, со имот од 4,9 билиони долари. На годинешната листа има 314 банки, повеќе од која било друга индустрија, а заедно располагаат со 140,4 билиони долари имот, што е повеќе од половина од вкупниот имот на сите 2.000 компании.

Меѓу првите десет компании се и Amazon, Alphabet, Microsoft, Berkshire Hathaway, Saudi Aramco, Bank of America, како и три големи кинески банки – ICBC, China Construction Bank и Agricultural Bank of China.

Значителен раст годинава забележале и компаниите од авио-индустријата и одбранбениот сектор, чиј профит пораснал за 78,5 проценти, во услови на продолжени конфликти на Блискиот Исток и зголемени државни буџети за одбрана. Меѓу компаниите што напредувале се Safran, Boeing и Rolls-Royce.

Географски, САД остануваат убедливо први со 593 компании на листата, иако тоа е помалку од ланските 612. Кина има 300 компании, а заедно со Хонг Конг бројката достигнува 340. Јапонија е трета со 179 компании, а следуваат Обединетото Кралство, Јужна Кореја, Канада и Индија.

Global 2000 и оваа година покажува дека старата економија и натаму има огромна тежина, преку банките, нафтените компании и малопродажните гиганти. Но, најголемата промена е во начинот на кој инвеститорите ја вреднуваат иднината. Во 2026 година, тие јасно покажаа дека голем дел од очекуваниот раст го гледаат во вештачката интелигенција и во компаниите што ја градат инфраструктурата потребна за нејзиното функционирање.

Извор: Форбс