Цената на бакарот достигна нов историски рекорд, додека топилниците ширум светот се соочуваат со сериозен пад на профитабилноста поради недостиг на бакарен концентрат.

Тримесечниот бакар на Лондонската берза за метали оваа недела достигна рекордни 14.779 долари за тон, пред цената благо да се повлече кон околу 14.630 долари. Од почетокот на годината бакарот е поскап за речиси 18%.

Сепак, високите цени не се прелеваат и кај компаниите кои ја преработуваат суровината. Референтната такса за третман и рафинирање за 2026 година падна на нула долари за тон, што е најниско ниво досега. За споредба, во 2025 година изнесувала 21,25 долари, а во 2024 година 80 долари за тон.

На спот-пазарот состојбата е уште поизразена, бидејќи таксите во текот на годината паднале и до околу минус 127 долари за тон. Тоа практично значи дека топилниците во одредени случаи им плаќаат на рударските компании за да обезбедат концентрат за преработка.

Кина преработува околу половина од светскиот бакар и е одговорна за повеќе од 90% од растот на глобалниот капацитет за топење од 2005 година. Сепак, растот на рударското производство не успева да го следи проширувањето на преработувачките капацитети.

Дополнителен притисок создаваат проблемите со производството во неколку големи рударски центри. Чиле го забележа најслабото производство во втор квартал во најмалку 19 години, додека нарушувања имаше и во Конго и Индонезија. Рудникот Cobre Panama, пак, и натаму е затворен поради правен спор.

Во исто време, продолжуваат инвестициите во нови топилници. Индонезија во последните години привлече повеќе од девет милијарди долари инвестиции во капацитети за преработка на бакар, а глобално се планираат проекти кои би можеле да додадат повеќе од осум милиони тони нов капацитет до почетокот на 2040-тите.

На пазарот влијаат и очекувањата за можни американски царини на увозот на рафиниран бакар, поради што поголеми количини метал се насочуваат кон САД. Залихите на COMEX се искачија на рекордни околу 700.000 тони.

Побарувачката, пак, продолжува да расте поради развојот на дата-центрите, електричните возила и инвестициите во електроенергетските мрежи. Аналитичарите оценуваат дека станува збор за структурен недостиг на понуда, а не само за краткорочен пазарен циклус.

Извор: Oilprice.com

iute Macedonia ќе биде Fintech Partner на E-commerce Conference 2026, која ќе се одржи на 3 ноември во Националната опера и балет во Скопје, соопштија организаторите на конференцијата.

Во фокусот на партнерството е развојот на дигиталните финансиски услуги и улогата што финтек секторот ја има во обликувањето на современата дигитална економија.

Од E-commerce Conference посочуваат дека iute Macedonia преку комбинација на технолошки иновации и пристап ориентиран кон корисниците развива дигитални финансиски решенија со цел секојдневното управување со финансиите да биде побрзо и поедноставно.

Компанијата во своето портфолио нуди потрошувачко финансирање, платежни услуги, решенија од типот „Buy Now, Pay Later“, како и Myiute superapp.

Организаторите наведуваат дека токму ваквите решенија ќе бидат дел од пошироката дискусија за иднината на финансиските технологии и електронската трговија.

E-commerce Conference 2026 ќе се одржи на 3 ноември во Националната опера и балет во Скопје.

Албанија официјално го активираше глобалниот WE Finance Code, иницијатива за подобрување на пристапот до финансии за компаниите во сопственост или управувани од жени, а Северна Македонија исто така е вклучена меѓу земјите во кои се спроведува оваа глобална програма.

Иницијативата, координирана од Women Entrepreneurs Finance Initiative при Светска банка, има цел преку соработка на банките, регулаторите и институциите да се зголеми финансирањето за микро, малите и средните компании предводени од жени.

Според OECD, новата македонска Стратегија за мали и средни претпријатија предвидува активности за усогласување со WE Finance Code, како и воспоставување посебен систем со податоци за финансирањето на компании во сопственост на жени, користејќи информации од Кредитниот регистар на Народната банка.

Дел од домашниот банкарски сектор веќе се приклучува кон иницијативата. ТТК Банка се наведува како потписник на WE Finance Code, со обврска да развива и унапредува финансиски производи приспособени на потребите на жените претприемачи, но и да ја подобрува евиденцијата за финансирањето на компании во сопственост на жени.

Поддршка доаѓа и преку Европската банка за обнова и развој и Европската Унија. Во 2026 година преку ПроКредит банка беше обезбедена кредитна линија од 2,5 милиони евра наменета за микро, мали и средни компании предводени од жени во Северна Македонија.

Сепак, пристапот до капитал останува еден од главните проблеми за женското претприемништво во земјава. Податоците објавени од Светска банка покажуваат дека 78 проценти од фирмите во Северна Македонија во кои жена е на највисоката раководна позиција го перципираат пристапот до финансии како ограничување.

Токму тука е и главната цел на WE Finance Code – преку подобри податоци да се утврди каде постојат финансиски празнини, а банките и институциите да развиваат производи и политики кои подобро ќе одговорат на потребите на жените што водат бизниси.

Албанија на 8 септември официјално го означи почетокот на националната примена на Кодексот, при што гувернерот на Банката на Албанија, Гент Сејко, порача дека успехот на иницијативата нема да се мери според бројот на потпишани документи, туку според реалните можности што ќе им бидат создадени на жените претприемачи за пристап до капитал.