Бразилската дигитална банка „Nubank“ води прелиминарни разговори за преземање на британската банка „Monzo“, во трансакција која би можела да ја процени вредноста на компанијата меѓу 8 и 10 милијарди фунти (10,6–13,25 милијарди долари).

Разговорите се во рана фаза и не постои гаранција дека ќе резултираат со договор. „Monzo“ ги ангажирала „Morgan Stanley“ и „Qatalyst“ како советници, додека од компаниите не ги коментираат шпекулациите.

За „Monzo“, на маса се наоѓаат две опции, продажба на компанијата или нова рунда финансирање. Во вториот случај, вредноста би можела да надмине 8 милијарди фунти, а собраниот капитал би бил искористен за понатамошно проширување во Европа.

Monzo значително ја зголеми вредноста

Потенцијалното вреднување претставува голем скок во однос на последната официјална проценка од 4,5 милијарди фунти во октомври 2024 година.

Во меѓувреме, финансиските резултати на „Monzo“ значително се подобрија. Во годината заклучно со 31 март 2026 година, приходите пораснале за 39%, на 1,7 милијарди фунти, додека законската добивка пред оданочување достигнала 87,3 милиони фунти, што е раст од 44%. Прилагодената добивка пред оданочување изнесувала 172,6 милиони фунти.

Депозитите на клиентите пораснале за 55%, на 25,7 милијарди фунти, а бројот на клиенти достигнал 15,2 милиони, по привлекувањето околу три милиони нови корисници.

Со вреднување од 8 до 10 милијарди фунти, „Monzo“ би била проценета на приближно 4,7 до 5,9 пати од годишните приходи.

Зошто Nubank ја сака Monzo?

За дигиталниот бразилски гигант „Nubank“, преземањето би претставувало значаен чекор надвор од нејзините традиционални пазари во Латинска Америка.

Компанијата на крајот на јуни имала 139 милиони клиенти, од кои речиси 118 милиони во Бразил, 15,8 милиони во Мексико и повеќе од пет милиони во Колумбија. Во вториот квартал нето-добивката за првпат надминала 1 милијарда долари, додека приходите достигнале 5,88 милијарди долари.

Со „Monzo“, „Nubank“ би добила веќе развиена банкарска операција во Обединетото Кралство, повеќе од 15 милиони клиенти и основа за понатамошно европско ширење.

Сепак, евентуалното преземање би донело и нови регулаторни и интеграциски предизвици, особено со оглед на различните пазари на кои работат двете компании.

Monzo го забрзува ширењето во Европа

„Monzo“, од друга страна, сè повеќе го насочува растот кон Европа. Банката доби лиценца од Централната банка на Ирска и започна со работа во земјата, додека истовремено го гради присуството во Шпанија.

Компанијата претходно се повлече од американскиот пазар и ги пренасочи ресурсите кон Обединетото Кралство и Европа.

Затоа, нова рунда финансирање со вреднување над 8 милијарди фунти би ѝ овозможила на Monzo да продолжи самостојно со европската експанзија и истовремено да ја задржи можноста за идна иницијална јавна понуда (IPO).

Одлуката меѓу продажба и ново финансирање така се сведува на две различни стратегии: реализација на високата вредност преку продажба или привлекување нов капитал со надеж дека понатамошниот европски раст ќе создаде уште поголема вредност во иднина.

До 24 декември 2026 година, секоја земја-членка на Европската Унија треба да им понуди на граѓаните најмалку еден сертифициран европски дигитален паричник за идентитет.

Станува збор за дел од европскиот систем за дигитален идентитет, кој треба да овозможи личните документи, сертификатите и други дигитални потврди да се користат преку телефон или друг електронски уред.

Важно е што користењето на паричникот нема да биде задолжително. Физичките документи, како личната карта и возачката дозвола, продолжуваат да важат.

Што ќе има во дигиталниот паричник?

Целта е граѓаните да можат на едно место да чуваат и користат различни документи и потврди, како и да ги користат при електронски услуги, административни постапки и други ситуации каде е потребна потврда на идентитет.

Една од главните предности е контролата врз личните податоци.

Наместо корисникот да го споделува целиот документ, системот треба да овозможи да се достави само информацијата што е неопходна.

На пример, ако треба да се потврди дека некое лице е полнолетно, може да се потврди возраста без да се открие точниот датум на раѓање.

Не сите земји ќе бидат подеднакво подготвени

Иако рокот е заеднички за сите членки, практичната имплементација ќе се разликува од земја до земја.

Италија е меѓу земјите кои најмногу напреднале со дигиталниот идентитет, додека други членки сè уште ја финализираат инфраструктурата и потребната регулатива.

Затоа, 24 декември 2026 година не значи дека сите граѓани ќе добијат идентична апликација и исти функционалности во ист момент. Секоја држава треба да обезбеди најмалку еден паричник што ги исполнува европските стандарди.

Совет за граѓаните

Дигиталниот паричник може значително да го поедностави секојдневното користење на јавни и приватни услуги, но неговата најважна вредност е контролата врз споделувањето на личните податоци.

При користење на ваквите услуги, корисниците треба внимателно да проверуваат кои податоци ги споделуваат, со кого и за која цел. Дигитализацијата не значи дека треба автоматски да се споделуваат повеќе лични информации – напротив, европскиот модел е насочен кон принципот „само онолку податоци колку што се неопходни“.

ЕБОР обезбедува 10 милиони евра за UniCredit Bank Mostar, кои ќе бидат насочени кон мали и средни компании што сакаат да инвестираат во автоматизација, дигитални решенија и енергетски поефикасна технологија. Програмата е поддржана и од Европската унија преку Western Balkans Investment Framework.

Малите и средните компании во Босна и Херцеговина ќе добијат нов извор на финансирање за модернизација на производството, дигитализација и намалување на потрошувачката на енергија.

Европската банка за обнова и развој – ЕБОР одобри 10 милиони евра за UniCredit Bank Mostar, кои банката ќе ги пласира кон локални мали и средни претпријатија преку програмата Go Digital in the Western Balkans.

Парите се наменети за компании што инвестираат во автоматизација на процесите, дигитални технологии, модернизација на опремата и решенија што ја подобруваат енергетската и ресурсната ефикасност.

Што ќе можат да финансираат компаниите?

Целта не е само компаниите да купат нов софтвер или компјутерска опрема.

Програмата е поставена пошироко и треба да им помогне на малите и средните претпријатија да инвестираат во технологии кои директно ја зголемуваат продуктивноста.

Тоа може да вклучува автоматизирани производствени линии, дигитално управување со процесите, модерни машини, системи за контрола и следење на производството, како и енергетски поефикасна технологија.

ЕБОР наведува дека финансирањето треба истовремено да ја поттикне дигиталната и зелената трансформација на компаниите и да им помогне полесно да ги усогласат своите операции со стандардите на Европската унија.

ЕУ обезбедува и дополнителни стимулации

Go Digital не се состои само од класични банкарски кредити.

Програмата е поддржана од Европската унија преку Western Balkans Investment Framework – WBIF, а компаниите што успешно ќе реализираат подобни инвестиции можат да добијат и инвестициски грантови.

На регионално ниво, ЕБОР предвидува до 350 милиони евра финансирање преку партнерски банки во Западен Балкан, додека компаниите што ги исполнуваат условите можат да добијат ЕУ грант во висина од 10% од кредитот по успешна реализација на инвестицијата.

Тоа значи дека за фирмите програмата може да биде поповолна од стандарден комерцијален кредит, особено кај инвестиции каде почетниот трошок за нова технологија е висок.

Фокус на продуктивноста, не само на „дигитализацијата“

Една од главните причини за ваквите програми е големиот јаз во продуктивноста меѓу компаниите од Западен Балкан и фирмите во поразвиените економии на ЕУ.

За малите компании инвестицијата во автоматизација често е тешка бидејќи бара голем почетен капитал, додека повратот доаѓа постепено преку пониски трошоци, побрзо производство и помалку рачна работа.

Токму затоа ЕБОР ја поврзува дигитализацијата со конкурентноста.

Според банката, модерната технологија може да им помогне на компаниите да ја подобрат продуктивноста, да ги оптимизираат трошоците и полесно да конкурираат и на домашните и на странските пазари.

Дел од поширока регионална програма

Инвестицијата во БиХ не е изолиран проект.

Go Digital in the Western Balkans е регионална иницијатива преку која ЕБОР и ЕУ обезбедуваат средства за дигитална трансформација на мали и средни компании во земјите од Западен Балкан.

Програмата има четири главни цели: поголема употреба на автоматизација и дигитални технологии, поголеми зелени инвестиции, полесно усогласување со европските стандарди и подобар пристап до финансирање за компаниите што сакаат да се модернизираат.

Во проектот со UniCredit Bank Mostar има и компонента насочена кон подобар пристап до финансирање за компании предводени од жени, вклучително и специјализирана поддршка за подготовка на дигитални инвестициски проекти.

ЕБОР досега инвестирала речиси 3,5 милијарди евра во БиХ

Новиот кредит е дел и од поширокото присуство на ЕБОР во земјата.

Од почетокот на своите операции во Босна и Херцеговина, банката инвестирала речиси 3,5 милијарди евра во 266 проекти, опфаќајќи инфраструктура, приватен сектор и проекти за поголема економска отпорност.

Во овој случај фокусот е директно насочен кон приватниот сектор и малите компании, кои вообичаено потешко обезбедуваат долгорочно финансирање за технолошка модернизација.

Поголемата приказна е модернизацијата на компаниите од Западен Балкан

Сумата од 10 милиони евра сама по себе не е огромна во рамки на банкарскиот систем.

Но значењето на програмата е во типот на инвестиции што ги стимулира.

Наместо кредитите да се користат само за тековна ликвидност или обртни средства, средствата се насочуваат кон технологии што потенцијално можат трајно да ја подобрат продуктивноста на компаниите.

За економиите од Западен Балкан тоа е особено важно.

Недостатокот на работна сила, растот на платите, енергетските трошоци и потребата од приближување кон европските стандарди постепено ги принудуваат компаниите да произведуваат повеќе со помалку ресурси.

Во таква средина, автоматизацијата и дигитализацијата веќе не се само прашање на технолошки напредок.

Сè повеќе стануваат услов за конкурентност.

А новите 10 милиони евра во БиХ се уште еден пример дека и европските финансиски институции го насочуваат капиталот токму во таа насока.

Извори: European Bank for Reconstruction and Development, European Union / Western Balkans Investment Framework.