Македонската берза ја заврши првата целосна недела од октомври со значително намалена трговска активност. Во периодот од 5 до 9 октомври 2026 година, прометот на официјалниот пазар се намали за дури 61,25 проценти во споредба со претходната недела. И покрај ваквиот пад, акциите на Стопанска банка Скопје забележаа двоцифрен раст од 11,37 проценти, додека Комерцијална банка остана најтргуваната компанија на берзата.

Вкупниот промет на официјалниот пазар изнесуваше 30,67 милиони денари, односно приближно 498,8 илјади евра. Ова претставува значително намалување на вредноста на тргувањето, што укажува на послаба активност на инвеститорите во однос на претходниот период.

Во текот на неделата беа реализирани вкупно 216 трансакции, што е за 201 трансакција помалку во споредба со претходната недела. Истовремено, количината на истргувани хартии од вредност достигна 16.580, што претставува зголемување за 1.661.

Ваквата разлика меѓу падот на вредноста на прометот и зголемувањето на бројот на истргувани хартии од вредност покажува дека тргувањето било насочено кон трансакции со помала просечна вредност.

Комерцијална банка повторно најтргувана на берзата

Најголем интерес кај инвеститорите и во текот на оваа недела имаше за акциите на Комерцијална банка АД Скопје, со кои беше остварен промет од 11,7 милиони денари.

Со ова, Комерцијална банка учествуваше со приближно 38 проценти во вкупниот промет на официјалниот пазар, потврдувајќи ја својата значајна улога во берзанското тргување.

На второто место според остварениот промет се најде Макпетрол Скопје, со 6,2 милиони денари, додека Алкалоид Скопје беше трет со 5,9 милиони денари.

Меѓу петте најтргувани компании се најдоа и НЛБ Банка АД Скопје, со промет од околу два милиони денари, како и Македонски Телеком, со приближно 900 илјади денари.

Овие пет компании заедно остварија најголем дел од неделниот промет, што покажува дека инвеститорската активност останала концентрирана кај ограничен број акции.

Стопанска банка со импресивен раст од 11,37 проценти

Иако вкупната берзанска активност значително се намали, дел од компаниите забележаа позитивни ценовни движења.

Најголем добитник во неделата беше Стопанска банка АД Скопје, чии акции поскапеа за 11,37 проценти. Ова беше убедливо најголемиот раст меѓу акциите опфатени со неделниот преглед.

На второто место се најде ОКТА Скопје, со раст од 6,78 проценти, додека акциите на Комерцијална банка ја зголемија вредноста за 3,04 проценти.

Позитивните движења кај Стопанска банка и Комерцијална банка покажуваат дека банкарскиот сектор и понатаму привлекува интерес кај дел од берзанските инвеститори, иако вкупниот обем на тргување беше значително помал.

Сепак, треба да се има предвид дека висок процентуален раст на акцијата не значи нужно и голем обем на тргување. Кај помалку ликвидните акции, дури и ограничен број трансакции можат да предизвикаат позначителни ценовни промени.

Макстил со најголем пад, поевтинија и акциите на НЛБ Банка

На спротивната страна од берзанскиот преглед, најголем пад на цената забележаа акциите на Макстил Скопје, кои ја намалија вредноста за 2,88 проценти.

Негативно движење имаше и кај НЛБ Банка АД Скопје, чии акции поевтинија за 1,6 проценти, додека Македонски Телеком забележа пад од еден процент.

Вкупно пет акции ја завршија неделата со раст, а пет со пад, што укажува на поделени ценовни движења на пазарот.

Интересно е што и покрај различните движења на банкарските акции, токму овој сектор беше во центарот на вниманието. Стопанска банка го предводеше списокот на добитници, Комерцијална банка беше најтргувана, додека НЛБ Банка се најде меѓу акциите со најголемо намалување на цената.

Се тргуваше со повеќе акции, но за значително помалку пари

Според бројот на истргувани акции, најактивен беше Македонски Телеком со 1.915 акции, по што следуваа Макстил Скопје со 1.833 акции и РЖ Економика Скопје со 1.235 акции.

Овие податоци покажуваат дека бројот на истргувани акции не мора директно да соодветствува со вредноста на остварениот промет. Компанија со пониска единечна цена на акцијата може да има поголем број истргувани акции, но помал вкупен промет од компанија со повисока цена.

Во анализираниот период не беше реализирана ниту една блок-трансакција, што дополнително придонесе за пониската вкупна вредност на тргувањето.

Што покажуваат последните движења на Македонската берза?

Неделата од 5 до 9 октомври покажа дека активноста на Македонската берза може значително да варира од една до друга недела.

Падот на прометот од 61,25 проценти е највпечатливиот податок, особено ако се земе предвид дека бројот на трансакции речиси се преполови.

Сепак, намалувањето на прометот не беше проследено со пад на сите акции. Напротив, дел од компаниите забележаа солиден раст, а Стопанска банка се издвои со двоцифрено зголемување на берзанската цена.

Ова покажува дека намалената ликвидност и позитивните ценовни движења можат да се случуваат истовремено, особено на пазар на кој тргувањето е концентрирано кај релативно мал број компании.

За инвеститорите, ваквите движења ја нагласуваат важноста од следење не само на цената на акциите, туку и на нивната ликвидност, бројот на реализирани трансакции и вкупниот промет.

Американските берзански индекси S&P 500 и Nasdaq забележаа пад втор ден по ред, под притисок на растот на цените на нафтата и приносите на обврзниците. Негативното расположение се пренесе и на азиските пазари, каде што инвеститорите се воздржуваат од поризични вложувања.

На Волстрит во четвртокот преовладуваше негативно расположение, откако продолжи растот на цените на нафтата и приносите на државните обврзници, што дополнително ги загрижи инвеститорите.

Индексот Dow Jones порасна за 0,10 отсто, на 51.231 поен, додека поширокиот индекс S&P 500 се намали за 0,47 отсто, на 7.765 поени. Најголем пад забележа технолошкиот индекс Nasdaq, кој загуби 1,25 отсто и се спушти на 27.193 поени.

Падот на S&P 500 и Nasdaq втор ден по ред е последица на континуираниот раст на цените на нафтата, во услови кога кризата на Блискиот Исток не стивнува, а производството на нафта во САД е намалено поради ураганот.

На американскиот пазар цената на нафтата во четвртокот порасна за 3,6 отсто, додека на лондонскиот пазар растот надмина 4 отсто.

Поскапувањето на енергенсите дополнително ги засилува инфлациските притисоци во американската економија. Како што пренесува Хина, инфлацијата во САД и натаму се движи значително над целното ниво од два отсто, утврдено од Федералните резерви (ФЕД).

Поради тоа, на пазарите се очекува ново зголемување на референтните каматни стапки на американската централна банка, откако во септември тие беа зголемени за 0,25 процентни поени.

Ваквите очекувања придонесуваат за раст на приносите на обврзниците, кои достигнаа највисоки нивоа во повеќе од две децении.

Повисоките приноси вршат дополнителен притисок врз пазарот на акции, бидејќи го прават задолжувањето поскапо и за компаниите и за државата, а истовремено ги прават обврзниците попривлечни за инвеститорите.

Од 11-те главни сектори опфатени со индексот S&P 500, најголем раст во четвртокот забележаа акциите на енергетските компании, поттикнати од поскапувањето на нафтата.

Од друга страна, најголем пад беше регистриран во технолошкиот сектор, особено кај производителите на чипови.

Ова покажува дека растот на цените на енергенсите има различно влијание врз одделните сектори – додека енергетските компании имаат корист од повисоките цени, технолошките компании се соочуваат со притисоци поради повисоките каматни стапки и зголемената неизвесност на финансиските пазари.

Негативното расположение од американските пазари се одрази и врз тргувањето на азиските берзи во петокот.

Инвеститорите остануваат претпазливи, бидејќи актуелните економски и геополитички ризици не даваат доволно поттик за поголеми вложувања во поризични финансиски инструменти.

Индексот MSCI за акциите од азиско-пацифичкиот регион во утринското тргување бележеше пад од 0,2 отсто, со што се движеше кон неделна загуба од околу еден отсто.

Доколку ваквиот тренд продолжи, тоа би била втора последователна недела со негативен резултат за азиските берзи.

Сепак, движењата на одделните пазари беа различни. Акциите во Австралија, Индија и Хонгконг забележаа раст меѓу 0,6 и 1,1 отсто, додека берзите во Јапонија и Шангај регистрираа пад меѓу 0,2 и 1,2 отсто.

Продолжувањето на геополитичките тензии, растот на цените на енергенсите и очекувањата за дополнително заострување на монетарната политика на ФЕД остануваат меѓу главните фактори што го обликуваат расположението на глобалните финансиски пазари.

На Волстрит во средата цените на акциите забележаа пад, при што индексите S&P 500 и Nasdaq се повлекоа од рекордните нивоа, бидејќи растот на цените на нафтата и приносите на обврзниците ги натера инвеститорите на поголема претпазливост.

Индексот Dow Jones падна за 0,66 отсто, на 51.180 поени, S&P 500 се намали за 0,22 отсто, на 7.801 поен, додека Nasdaq забележа пад од 0,22 отсто, на 27.538 поени.

Падот на цените на акциите, како што пренесува Хина, е последица на повторниот раст на цените на нафтата, бидејќи кризата на Блискиот Исток не стивнува. Поради поскапувањето на „црното злато“, растат и приносите на обврзниците, што го зголемува трошокот за задолжување на компаниите и државата.

Само еден ден претходно, индексите S&P 500 и Nasdaq достигнаа рекордни нивоа, благодарение на падот на цените на нафтата и приносите на обврзниците. Сепак, во средата ситуацијата повторно се промени.

Бидејќи инфлацијата и натаму се движи значително над целното ниво од два отсто, утврдено од американската централна банка, се очекува дополнително зголемување на каматните стапки.

Во средата беше објавен записникот од септемврискиот состанок на раководството на Федералните резерви (ФЕД), на кој едногласно беше поддржано зголемувањето на каматните стапки за 0,25 процентни поени.

Записникот покажува дека разликите во ставовите се однесувале единствено на причините поради кои каматните стапки треба да се зголемат. Дел од претставниците го поддржале зголемувањето за да се надмине шокот предизвикан од растот на цените на нафтата, додека други сметале дека е неопходно да се ограничи инфлацијата поттикната од силната побарувачка.

Поради тоа, се очекува продолжување на циклусот на зголемување на каматните стапки. Сепак, не се очекува ФЕД дополнително да ја заостри монетарната политика веќе на состанокот во октомври, но до крајот на годината веројатно ќе ги зголеми каматните стапки за дополнителни 0,25 процентни поени.

Пад и на азиските берзи

На азиските берзи во четвртокот цените на акциите исто така забележаа пад, следејќи го негативниот тренд од Волстрит претходниот ден.

Индексот MSCI, кој ги следи акциите во азиско-пацифичкиот регион, околу седум часот изутрината беше во минус од приближно еден отсто.

Истовремено, цените на акциите на берзите во Австралија, Хонгконг, Индија, Шангај, Јапонија и Јужна Кореја се намалија меѓу 0,6 и 1,4 отсто.