Од 9 ноември 2026 година започнува примената на нови стандарди во домашниот платен промет, кои ќе донесат промени во начинот на означување на банкарските сметки, изгледот на платните налози и шифрите што се користат при извршување на трансакциите. За граѓаните најважно е дека нема да мора да отвораат нови сметки, додека компаниите и сметководителите ќе треба да обрнат посебно внимание на новите ознаки за плаќање.

Промените се дел од модернизацијата на националниот платежен систем и неговото усогласување со Законот за платежни услуги и платни системи, регулативата на Народната банка и меѓународниот стандард ISO 20022.

Според известувањето на ПроКредит Банка, новите правила ќе започнат да се применуваат од 9 ноември, а се однесуваат на домашните платежни трансакции во денари.

Броевите на банкарските сметки не се менуваат

Една од најважните новини е воведувањето на ИБАН-форматот за денарските платежни сметки.

Постојниот број на сметката останува непроменет, но пред него ќе се додава ознаката МК07, со што сметката ќе се прикажува во стандардизиран меѓународен формат.

Тоа значи дека граѓаните и компаниите нема да имаат потреба од отворање нови сметки или замена на постојните броеви.

За корисниците на електронско и мобилно банкарство, банките ќе ги направат потребните технички приспособувања.

При внесување број на сметка преку електронските канали на ПроКредит Банка, корисниците ќе продолжат да го користат досегашниот начин на внесување, додека системот автоматски ќе го прилагодува бројот кон новиот ИБАН-формат.

Се укинуваат старите обрасци за платни налози

Промени се воведуваат и во документацијата што се користи за домашните плаќања.

Досегашните платни налози ПП10, ПП30, ПП40, ПП50 и ПП53 ќе бидат заменети со нови стандардизирани обрасци.

Новите налози ќе имаат изменет изглед, распоред и содржина на полињата, со цел подобро усогласување со современите стандарди за обработка на платежни трансакции.

Кај плаќањата на банкарските шалтери ќе се користат новите хартиени обрасци.

За електронското банкарство, потребните технички измени ќе ги спроведуваат банките, со цел преминот кон новиот систем да биде што поедноставен за клиентите.

Нови шифри за плаќање – важна промена за граѓаните и фирмите

Покрај новите обрасци, се менуваат и ознаките што ја определуваат целта на плаќањето.

Наместо досегашните нумерички шифри, ќе се користат нови четиризнаковни алфанумерички ознаки, усогласени со стандардот ISO 20022.

Оваа промена е особено важна за компаниите, сметководителите и останатите корисници што секојдневно подготвуваат поголем број платни налози.

За налозите со датум на извршување од 9 ноември ќе треба да се користи соодветната нова шифра, согласно видот и намената на плаќањето.

Правилното означување на трансакциите е важно за нивна точна обработка и за избегнување можни грешки или одложувања.

Банките обезбедуваат упатства и споредбени прегледи на старите и новите ознаки, за корисниците полесно да се приспособат.

Компаниите треба да ги проверат сметководствените програми

За деловните субјекти што користат сопствени софтверски решенија, промените можат да бараат дополнителна подготовка.

Компаниите што генерираат платни налози преку ERP-системи, сметководствени програми или автоматизирани решенија треба да проверат дали нивниот софтвер ги поддржува новите шифри и формати.

Особено внимание треба да се посвети на претходно зачуваните шаблони за плаќање, автоматизираните налози и интеграциите со банкарските системи.

Навременото ажурирање на софтверот може да помогне да се избегнат технички проблеми при извршувањето на плаќањата по започнувањето на примената на новите стандарди.

Што треба да направат граѓаните?

За најголемиот дел од физичките лица, новините нема да значат суштинска промена во секојдневното користење на банкарските услуги.

Постојните платежни сметки продолжуваат да важат, а приспособувањето на електронското и мобилното банкарство ќе го спроведуваат банките.

Сепак, при пополнување платни налози, особено на шалтер, ќе биде потребно да се следат новите обрасци и упатствата за избор на соодветната ознака за плаќање.

Целта на новите правила е стандардизација на платежните податоци, попрецизно означување на трансакциите и поефикасна обработка на плаќањата во домашниот банкарски систем.

Почетокот на примената е најавен за 9 ноември 2026 година, а граѓаните и компаниите се советуваат да ги следат официјалните известувања на своите банки за конкретните начини на постапување.

Осум децении институционален развој, економски промени и монетарни предизвици се зачувани низ архивските фондови на Народната банка. По повод јубилејот „80 години централно банкарство“, институцијата потсетува на значењето на историските документи кои го сведочат развојот на централното банкарство во Македонија, од неговите институционални почетоци во 1946 година до современиот финансиски систем.

Преку објавата „Низ архивските фондови“, Народната банка го насочува вниманието кон историските записи што претставуваат сведоштво за развојот на една од најзначајните финансиски институции во земјата.

Архивската документација овозможува да се проследат институционалните промени, развојните процеси и историските околности во кои се обликувало централното банкарство во изминатите осум децении.

Од 1946 година до современа централна банка

Почетоците на институционализираното централно банкарство во Македонија се поврзуваат со 1946 година.

На 25 септември таа година, со Уредбата за спојување на кредитните претпријатија од државниот сектор, Македонската стопанска банка била определена како Централа на Народната банка на Федеративна Народна Република Југославија за Народна Република Македонија.

Институционалниот процес бил дополнително зацврстен на 19 октомври 1946 година, со фактичкото спојување со Народната банка на ФНРЈ.

Овие историски настани ги поставиле темелите на организираното централнобанкарско работење во Македонија.

Низ следните децении, централното банкарство поминувало низ различни фази на институционален развој, во согласност со промените во економскиот и општествениот систем.

Една од најзначајните пресвртници настапила во април 1992 година, со прогласувањето на монетарната самостојност на Македонија.

Со овој историски чекор, Народната банка ја презела улогата на самостојна централна банка, со надлежности за водење на монетарната политика и остварување на основните функции на современото централно банкарство.

Архивските фондови како сведоштво за монетарната историја

Архивските документи имаат значајна улога во зачувувањето на институционалната меморија.

Преку нив може да се проследи како се менувале организацијата, надлежностите и начините на функционирање на централнобанкарските институции во различни историски периоди.

Овие записи имаат вредност не само за институцијата, туку и за истражувачите, економистите, историчарите и пошироката јавност заинтересирана за економската историја на земјата.

Тие создаваат основа за подобро разбирање на процесите што го обликувале националниот монетарен и финансиски систем.

Зачувувањето и претставувањето на ваквите материјали придонесува за поголема достапност на историското знаење и за подобро разбирање на институционалниот континуитет.

Осум децении институционални промени

Од своите почетоци до денес, централното банкарство во Македонија поминало низ различни економски и општествени околности.

Особено значаен период претставува монетарното осамостојување, кога биле поставени основите на самостојната монетарна политика.

Во наредните децении, Народната банка ги развивала своите функции во областа на монетарната политика, банкарската супервизија, платните системи и финансиската статистика.

Денес, одржувањето на ценовната и финансиската стабилност останува во основата на нејзиниот институционален мандат.

Историската документација овозможува овие промени да се разгледуваат во поширок контекст и да се согледа развојот од првичните институционални структури до современата централна банка.

Јубилејот како потсетник на значењето на институционалната меморија

Одбележувањето на 80 години централно банкарство претставува можност да се потсетиме на историјата на институцијата, но и на значењето на континуитетот во развојот на финансискиот систем.

Со тематската објава „Низ архивските фондови“, Народната банка го истакнува значењето на сочуваните историски записи како извор на знаење за институционалните промени низ децениите.

Архивското наследство е сведоштво за патот што го поминало централното банкарство во Македонија – од институционалните темели поставени во 1946 година, преку монетарното осамостојување во 1992 година, до денешното функционирање на Народната банка како самостојна централна финансиска институција.

Во годината на големиот јубилеј, ваквите содржини придонесуваат за зачувување и доближување на монетарната историја до пошироката јавност.

На 23 октомври истече објавениот рок за доставување коментари во рамките на четири јавни консултации што Европската банкарска агенција ги започна во јули.

Консултациите се однесуваат на дополнително усогласување на европските правила за заштита на депозитите.

Предложените стандарди опфаќаат информации што банките треба да им ги доставуваат на депонентите, размена на податоци меѓу институциите, третман на одредени клиентски средства и управување со средствата на системите за гарантирање депозити.

Една од предложените насоки се однесува на инвестирањето на средствата со кои располагаат фондовите за гарантирање депозити.

Целта е да се обезбеди соодветна ликвидност, диверзификација и можност за брзо користење на средствата кога е потребно обесштетување на депонентите.