Големите даночни обврзници учествуваат со повеќе од 40 проценти во вкупно остварените даночни приходи во земјава, беше истакнато на одбележувањето на 20-годишнината од основањето на Дирекцијата за големи даночни обврзници во рамки на Управата за јавни приходи.

Министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска оцени дека формирањето на Дирекцијата пред две децении било една од позначајните реформи во даночната администрација, со цел да се воспостави специјализиран пристап кон најголемите компании во земјата.

Според неа, ваквиот модел овозможува поинтензивна комуникација со компаниите, подобро следење на нивното работење и поефикасно управување со даночните обврски.

„Компаниите кои ги опфаќа Дирекцијата се меѓу најзначајните носители на економската активност во земјата, инвестираат, вработуваат, создаваат додадена вредност и имаат значително учество во полнењето на Буџетот“, истакна Димитриеска-Кочоска.

Таа посочи дека улогата на Дирекцијата не се сведува само на наплата на јавните приходи и контрола на примената на даночните прописи, туку и на создавање професионален однос и поголема предвидливост за бизнис-секторот.

Според министерката, стабилниот и предвидлив даночен систем е еден од клучните предуслови за компаниите при носење долгорочни одлуки за инвестиции, нови вработувања и проширување на производството.

Е-фактура како дел од дигитализацијата

На настанот беше посочено дека во следниот период фокусот ќе биде ставен на понатамошна модернизација и дигитализација на даночната администрација.

Како еден од позначајните проекти беше издвоена Е-фактурата, чија имплементација е започната во Управата за јавни приходи и која треба да биде дел од пошироката дигитална трансформација на системот на јавни финансии.

Очекувањата се новиот систем да придонесе за побрзи административни постапки, намалување на товарот за компаниите, како и поголема следливост и сигурност во трансакциите.

Димитриеска-Кочоска се осврна и на средствата обезбедени од унгарската Експорт-импорт банка, кои се пласираат во домашната економија под поволни услови. Според неа, тие придонеле компаниите да започнат инвестициски циклус во вредност од близу 300 милиони евра.

Измени во даночната регулатива

Министерството за финансии продолжува и со усогласување на даночната регулатива со европските и меѓународните стандарди.

Како дел од овие активности беше посочено усвојувањето на Законот за минимален глобален данок на добивка, додека во подготовка се и измени на Законот за даночна постапка.

Со предложените измени се предвидува воведување жалбена постапка како правен лек против управните акти донесени во даночните постапки.

Димитриеска-Кочоска нагласи дека модернизацијата на даночниот систем, според политиките на Министерството, не треба да значи зголемување на даночното оптоварување.

Таа посочи дека Владата останува на концептот на рамен данок, со образложение дека таквиот модел им овозможува на компаниите поголема предвидливост при планирањето на инвестициите и идниот развој.

Дирекцијата за големи даночни обврзници функционира во рамки на Управата за јавни приходи веќе две децении, а нејзината основна задача е администрирање на даночните обврски на најголемите компании во земјата.

Инфлацијата во Шпанија во септември забрза на 4,9% на годишно ниво, што е највисоко ниво од февруари 2023 година, покажуваат прелиминарните податоци.

Раст е забележан и кај базичната инфлација, која ги исклучува најволатилните компоненти, како енергенсите и храната. Таа се зголеми од 2,9% на 3,1%, што укажува дека ценовните притисоци постепено се прошируваат и надвор од енергетскиот сектор.

Нов сигнал за инфлацијата во еврозоната

Податоците од Шпанија се меѓу првите показатели за тоа како се движат инфлациските притисоци во еврозоната. Во август, инфлацијата во еврозоната достигна 3,2%, при значително зголемување на цените на енергенсите.

Претседателката на Европската централна банка, Кристин Лагард, неодамна предупреди дека повисоките цени на енергијата ги зголемуваат инфлациските ризици. Сепак, засега нема јасни знаци дека тие притисоци се пренесуваат во забрзан раст на платите.

Според септемвриските проекции на ЕЦБ, просечната инфлација во еврозоната се очекува да достигне 3% во 2026 година, по што би требало да се намали на 2,5% во 2027 и на 2,1% во 2028 година.

Забрзувањето на инфлацијата во Шпанија, особено растот на базичната инфлација, сепак претставува сигнал дека патот кон стабилизирање на цените може да биде посложен доколку високите цени на енергенсите продолжат да се прелеваат во останатите делови од економијата.

За македонските компании, економската интеграција на Западен Балкан сè повеќе треба да значи нешто многу поконкретно од политички договори и регионални иницијативи – побрзи процедури, пониски трошоци и полесен пристап до поголем пазар.

Токму на тоа беше ставен фокусот на состаноците во рамките на Берлинскиот процес во Црна Гора, каде што министерот за економија и труд Бесар Дурмиши учествуваше на конференција во Будва и на министерски состанок во Цетиње.

Главната тема беше натамошното зајакнување на Заедничкиот регионален пазар и економското приближување на земјите од Западен Балкан кон Европската Унија.

Но, зад дипломатскиот јазик стои многу практично прашање: може ли една компанија од Северна Македонија полесно да продава, инвестира, вработува и соработува со партнери во Србија, Албанија, Црна Гора, Босна и Херцеговина или Косово?

Од евтина производна база кон компании со поголема додадена вредност

Според Дурмиши, регионот веќе располага со индустриски капацитети, квалификувана работна сила и компании кои се поврзани со големите европски производители.

Слабоста, сепак, е во тоа што соработката меѓу самите економии на Западен Балкан сè уште не го достигнува својот потенцијал.

Следниот чекор, според него, треба да биде создавање посилни регионални синџири на снабдување, во кои домашните компании нема да имаат улога само на извршители на одредена фаза од производството, туку ќе создаваат производи, технологии и услуги со поголема додадена вредност.

„Нашата цел не е Северна Македонија да биде само локација за производство. Сакаме домашните компании да станат посилни добавувачи, да развиваат сопствени производи и технологии и да имаат поголемо учество во европските синџири на вредност“, порача Дурмиши.

Ова е особено важно за мала економија како македонската.

Компанија која работи само на домашен пазар од околу два милиони жители има многу помал простор за раст отколку компанија која без поголеми административни пречки може да го третира целиот Западен Балкан како еден пазар.

Најголемата придобивка може да биде во администрацијата

Регионалната интеграција често се претставува преку големи политички концепти, но за бизнисот најголемата разлика може да ја направат навидум техничките работи.

Меѓу нив се заемното признавање документи и професионални квалификации, прифаќањето електронски потписи и меѓусебното поврзување на дигиталните системи.

Доколку овие механизми функционираат во пракса, компаниите што работат на повеќе регионални пазари би можеле да избегнат дел од двојните постапки, дополнителната документација и административните трошоци.

Тоа значи помалку време поминато пред институции и повеќе време посветено на продажба, производство и инвестиции.

„Веќе имаме стратегии, договори и акциски планови. Сега треба да покажеме резултати што компаниите и граѓаните ќе ги почувствуваат“, истакна Дурмиши.

Токму тука се наоѓа и најголемиот тест за Берлинскиот процес.

По години регионални иницијативи и договори, успехот повеќе нема да се мери само според бројот на потпишани документи, туку според тоа дали една компанија навистина може побрзо и поевтино да работи на соседен пазар.

Регионалниот пазар како подготовка за ЕУ

За земјите од Западен Балкан, Заедничкиот регионален пазар има уште една важна функција – тој претставува подготовка за правилата и конкуренцијата што ги носи единствениот европски пазар.

Компаниите што ќе научат да работат во поширок регионален простор, да ги усогласуваат стандардите и да се натпреваруваат преку границите, полесно би можеле да се интегрираат и во европските синџири на вредност.

За Северна Македонија тоа е особено важно бидејќи голем дел од индустриското производство и извозот се тесно поврзани со европската економија.

Но долгорочниот предизвик останува ист: домашните компании да не останат само евтини подизведувачи, туку постепено да преминуваат кон сопствени производи, технологии, брендови и услуги.

Интеграцијата ќе вреди само ако се почувствува во бизнисот

Поголем регионален пазар теоретски носи повеќе клиенти, поголем обем на производство и поголема привлечност за инвеститорите.

Сепак, вистинскиот ефект ќе зависи од спроведувањето.

Ако документите навистина се признаваат преку граница, ако електронските потписи функционираат регионално и ако компаниите престанат да ја повторуваат истата административна постапка во секоја земја, тогаш регионалната интеграција ќе има директна економска вредност.

Во спротивно, Заедничкиот регионален пазар ќе остане уште еден добар концепт со ограничено влијание врз секојдневното работење на компаниите.

За македонскиот бизнис, затоа, суштинското прашање не е дали регионот треба дополнително да се интегрира.

Прашањето е колку брзо политичките договори ќе се претворат во реално поедноставување на работењето.