Анализи
PwC: Вештачката интелигенција не ги заменува луѓето, туку создава нови можности на пазарот на трудот
Вештачката интелигенција не го трансформира глобалниот пазар на труд само преку автоматизација, туку сè повеќе ја зголемува вредноста на човечките вештини како што се расудувањето, креативноста, лидерството и приспособливоста, покажува најновото истражување „AI Jobs Barometer 2026“ на PwC.
Истражувањето, кое анализирало повеќе од милијарда огласи за работа на шест континенти, покажува дека вештачката интелигенција создава пазар на труд кој се движи по два различни колосека. Од една страна се професионализираните работни места, каде што AI служи како алатка што ја засилува експертизата на работниците, а од друга страна се демократизираните работни позиции, каде технологијата го поедноставува работењето и овозможува задачите да ги извршуваат и лица без длабока специјализација.
Според PwC, професионализираните занимања, како радиолози или експерти за човечки ресурси, бележат двојно побрз раст на бројот на работни места и 42 проценти побрз раст на платите во споредба со демократизираните улоги.
„Во глобалната економија веќе се забележува нова поделба меѓу различните модели на талент и создавање вредност. Компаниите што извлекуваат најголема корист од вештачката интелигенција ја користат за зајакнување на човечката експертиза, забрзување на иновациите и создавање нови извори на вредност“, изјави Џо Аткинсон, глобален раководител за AI услуги во PwC.
Податоците покажуваат дека компаниите кои најуспешно ја применуваат вештачката интелигенција бележат побрз раст на вработеноста и платите. Во фирмите најизложени на AI, вработеноста пораснала за 52 проценти од 2018 година наваму, додека кај оние со најмала изложеност растот изнесувал 36 проценти. Во исто време, платите се зголемиле за 24 проценти, наспроти 17 проценти кај останатите компании.
Особено се издвојуваат таканаречените „суперѕвезди“ – 20 проценти од компаниите со најголема изложеност на AI, кои од 2018 година оствариле просечен раст на продуктивноста од дури 163 проценти.
Истражувањето покажува и дека расте вредноста на AI-вештините. Просечната премија на плата за работниците кои поседуваат знаења за користење, разбирање и развој на вештачка интелигенција достигнала 62 проценти, што е повеќе од 57 проценти минатата година.
Воедно, работните места што бараат специфични AI-вештини, како машинско учење или „prompt engineering“, растат речиси осум пати побрзо од вкупниот пазар на труд. Овие позиции бележат раст од 69 проценти, додека вкупниот пазар на труд расте со стапка од девет проценти.
PwC предупредува дека вештачката интелигенција ги менува и почетните работни позиции. Анализата на 2,4 милиони огласи за почетни работни места во САД покажала дека сè почесто се бараат вештини како лидерство, креативност и директна комуникација со луѓе.
„Вештачката интелигенција отстранува дел од рутинските задачи кои порано претставуваа основа за учење и напредување, но истовремено ја зголемува побарувачката за расудување, лидерство и приспособливост многу порано во кариерата“, истакна Пит Браун, глобален раководител за работна сила во PwC.
Од компанијата заклучуваат дека иднината на пазарот на труд нема да зависи само од брзината на воведување нови технологии, туку и од способноста на организациите да ги развиваат човечките вештини кои вештачката интелигенција не може да ги замени.
Анализи
Смртоносни бури во Чиле ја зголемија цената на бакарот
Цената на бакарот продолжува да расте поради нарушувањата во рударското производство во Чиле, предизвикани од обилни снежни врнежи, поплави и силни ветрови.
Екстремното време во изминатата недела однесе 13 животи и го отежна работењето на неколку големи рударски компании, меѓу кои „Англо Американ“, „Антофагаста“, „Лундин мајнинг“ и државната компанија „Коделко“.
„Антофагаста“ привремено ги запре ископувањето и преработката во рудникот Лос Пеламбрес, додека компанијата „Барик“ евакуираше дел од вработените. Во рудникот Касеронес, кој го управува „Лундин мајнинг“, повторното започнување на производството би можело да трае две до три недели поради оштетени далноводи.
Чиле произведува повеќе од една петтина од бакарот во светот, поради што секое подолготрајно нарушување може дополнително да ја намали понудата и да ги зголеми цените.
Бакарот минатиот месец достигна рекордни 6,70 долари за фунта, односно 13.643 долари за метрички тон. Аналитичарите предупредуваат дека глобалниот пазар веќе се соочува со ограничена понуда, неизвесност околу американските царини и намалена достапност на отпаден бакар во Кина.
Побарувачката, пак, расте поради употребата на бакарот во електричните мрежи, паметните телефони, електричните возила, апаратите за домаќинство и центрите за податоци за вештачка интелигенција.
Според експертите, последиците од бурите засега се ограничени и привремени, но нови прекини во производството би можеле да предизвикаат дополнителен раст на цените. Околу 64 отсто од видливите светски залихи на бакар во моментов се наоѓаат во САД.
Анализи
Третина од граѓаните на Хрватска не можат да си дозволат една недела одмор
Речиси една третина од граѓаните на Хрватска не можат финансиски да си дозволат една недела годишен одмор надвор од својот дом, покажуваат најновите податоци на Евростат.
Во 2025 година, 32,6 отсто од населението во Хрватска немало можност да плати седумдневен одмор, што е над просекот на Европската Унија од 27,5 отсто. Во споредба со 2024 година, уделот на граѓаните на ЕУ кои не можат да си дозволат одмор е зголемен за 0,5 процентни поени, но е за 7,7 процентни поени понизок отколку пред десет години.
Најтешка е состојбата во Романија, каде што 61,4 отсто од граѓаните не можат да си дозволат една недела одмор. Следуваат Грција со 46,6 отсто, како и Бугарија и Унгарија со по 39,1 отсто.
На спротивниот крај се Луксембург со 10,6 отсто, Шведска со 12,4 отсто и Холандија со 12,8 отсто. Во Словенија, уделот на граѓани кои не можат да си дозволат одмор изнесува 15,2 отсто.
Податоците покажуваат и дека во 2024 година околу 65 отсто од населението во ЕУ на возраст над 15 години остварило најмалку едно туристичко патување со ноќевање. Во Хрватска тој процент изнесувал речиси 54 отсто.
Околу 71 отсто од сите патувања биле во рамките на матичните држави, додека 29 отсто биле во странство. Вкупниот број патувања во 2024 година се зголемил за четири отсто во однос на претходната година и бил за пет отсто повисок од нивото во 2019 година, пред пандемијата.
Можноста за заминување на одмор сè повеќе се смета за показател на животниот стандард, особено во услови на високи трошоци за домување, храна и услуги, кои ја намалуваат куповната моќ на домаќинствата.
Извор: Bankar.me
Анализи
Златото повторно добива нагорен импулс, клучен отпор на 4.100 долари
Цената на златото повторно бележи позитивно движење, додека инвеститорите го следат обидот за пробивање на силното ниво на отпор од 4.100 долари.
Според техничката анализа на Economies.com, златото во последното дневно тргување се движело променливо, но продолжило да се задржува над 50-дневниот експоненцијален подвижен просек, кој во моментов служи како поддршка за цената.
Ова ја зголемува веројатноста за продолжување на корективниот нагорен тренд, особено доколку цената успее стабилно да го надмине отпорот од 4.100 долари.
Сепак, техничките индикатори покажуваат дека златото се наоѓа во зона на прекумерна купеност, при што се појавуваат сигнали за можно краткорочно намалување, поголема нестабилност или повлекување на дел од инвеститорите поради наплата на добивката.
И покрај тоа, изгледите остануваат позитивни сè додека цената се одржува над подвижниот просек и продолжува да врши притисок врз клучното ниво на отпор.
-
Интервјуапред 2 месециFinSight | Нина Ангеловска Станков: Во политиката аргументот не е крај на разговорот – туку негов почеток
-
Интервјуапред 2 месеци„Ништо случајно“: Нина Ангеловска за бизнисот, животните лекции и патот кој ја обликувал нејзината кариера
-
Интервјуапред 2 месециФиломена Пљакоска Аспровска во FinSight: Дали мобилниот телефон ќе стане нашиот единствен паричник?
-
Банкипред 2 месециНа музиката ѝ е место и меѓу банкарските шалтери – Young Dadi со ексклузивен popup настап за клиентите на Халкбанк
-
Бизниспред 2 месециОд полноќ нови цени на горивата: Бензините поевтинија, дизелот поскапе
-
Интервјуапред 1 месецДигитализацијата и довербата се двигатели на новото банкарство – Беркан Имери во FinSight
-
Кариерапред 2 месециНЛБ Банка вработува банкарски советник во Штип, рокот за пријавување е 10 јуни
-
Банкипред 2 месециХалкбанк отвори повик за летна пракса за студенти и млади



